Αρχική > News > Η ανάγκη της προσευχής

Η ανάγκη της προσευχής

Αγαπητά πνευματικά μου παιδιά,
Ποτέ δεν πρέπει να χάνεται η εμπιστοσύνη μας προς τον Θεό μας. Για να μη συμβεί ποτέ αυτό, οφείλουμε να προσευχόμαστε σε καθημερινή βάση. Όταν απουσιάζει η προσευχή δηλαδή η αναφορά μας στον εν Τριάδι Θεό, τότε ο άνθρωπος αισθάνεται μία εγκατάλειψη, ένα κενό. Είναι σαν να ζει χωρίς στήριγμα, χωρίς νόημα. Η προσευχή είναι δύο ειδών. Η κοινή προσευχή που γίνεται όταν είμαστε στον Ιερό Ναό, όταν συγκαλείται η Εκκλησία, όπως όταν γίνεται κάθε Κυριακή η Ευχαριστιακή σύναξη. Αλλά και όταν γίνεται η ακολουθία του εσπερινού, του Μικρού ή Μεγάλου Αποδείπνου, των Χαιρετισμών κάθε Παρασκευή της Μεγάλης Τεσσαρακοστής κα . Η άλλη προσευχή είναι η κατά μόνας που γίνεται στο δωμάτιο μας ή στο κελλί μας ή στο αυτοκίνητο, στην εργασία, στο χωράφι, στο αεροπλάνο, στο πλοίο κλπ. Η μεν κοινή προϋποθέτει συνύπαρξη, δηλαδή να υπάρχουν εν ώρα προσευχής και άλλοι συνάνθρωποί μας, ενώ η κατά μόνας ή ατομική προσευχή όπως λέγει και η λέξη είναι η προσωπική προσευχή του κάθε ανθρώπου χωριστά. Η μεν κοινή έχει ως κύριο γνώρισμά της ότι γίνεται εν συνάξη με συγκεκριμένα λόγια προσευχής τα οποία είναι παγιωμένα και καταχωρημένα μέσα στα λειτουργικά βιβλία της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, ενώ η ατομική προσευχή δεν έχει ορισμό εύκολο γιατί άπτεται της ελευθερίας και της ιδιοπροσωπίας του κάθε ανθρώπου. Κάποιος δηλαδή πιστός κατά την ώρα ή τη στιγμή της ατομικής προσευχής μπορεί να διαλέγεται με το Θεό όπως ορίζει η καρδιά του. Π.χ. με την επίκληση του Ονόματός Του, δηλαδή με το «Κύριε Ιησού Χριστέ, ελέησον με» ή με το «Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς» ή με φράσεις εντελώς προσωπικές όπως: «Γλυκύτατέ μου Χριστέ, σώσε με» ή «Δόξα σοι ο Θεός πάντων ένεκεν» και άλλα πολλά. Στην ατομική προσευχή δεν απουσιάζει και η μνεία των ονομάτων των κεκοιμημένων. Έτσι στην κοινή λατρεία γίνεται ιδιαίτερη μνεία για τους κεκοιμημένους μας κάθε Σάββατο, τα ψυχοσάββατα, ενώ στην ατομική μπορεί να λέγεται η ευχή του Ιησού μας: «Κύριε Ιησού Χριστέ, Υιέ του Θεού, ανάπαυσον την ψυχή της/του δούλης/δούλου σου (τάδε)».
Κατά την κοινή προσευχή της σύναξης προσπαθούμε όλοι οι πιστοί, εν ενί στόματι και μία καρδιά να ομολογήσουμε προσευχητικά στο Θεό μας την ενότητά μας, που επέκεινα αυτή η κατάσταση πρέπει να διακρίνει και τον εκτός του Ιερού Ναού βίο μας. Η Εκκλησία μας καλεί όλους τους βαπτισμένους χριστιανούς, όλα τα παιδιά της στο πρώτο πληθυντικό πρόσωπο, όπως δεηθώμεν, πρόσχωμεν, αγαπήσομεν αλλήλους, άνω σχώμεν τας καρδίας, ευχαριστήσωμεν, εν ειρήνη προέλθωμεν, μετά φόβου Θεού και πίστεως και αγάπης προσέλθετε, είδομεν το Φως το αληθινόν, και άλλες λέξεις και φράσεις, για να δηλώσει δια του τρόπου αυτού τη δύναμη της χριστιανικής ενότητας. Η πορεία της Χριστιανικής Εκκλησίας είναι το «ίνα ώσιν έν», που σημαίνει όλοι ενωμένοι σα μια γροθιά , ένα σώμα εν τω προσώπω του Κυρίου μας, στην διάσταση που έχει η φανέρωση της Αγίας Τριάδος στη ζωή του κάθε χριστιανού. Ο πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα είναι το πρότυπο της κοινωνικοποιήσεως του κάθε χριστιανού. Αυτή η αλληλοπεριχώρηση φέρνει τη ειρήνη του σύμπαντος κόσμου. Κανείς χριστιανός δεν μπορεί να προσεγγίσει το μυστήριο της Αγίας Τριάδος μόνος του. Ο οικογενειάρχης το συλλαμβάνει μέσα στην αγαπητική σχέση με τη σύζυγό του και τα παιδιά του και αντίστροφα. Ο μοναχός, ο ασκητής, ο αφιερωμένος, δια της κοινωνίας μετά των συνασκητών του, είτε στο κοινόβιο, είτε στο ασκητήριό του. Αφού και ο ασκητής οφείλει να εγκαταλείψει την ακραία άσκησή του για να συναντήσει το σώμα της Εκκλησίας στο Καθολικό της Μονής του, για να κοινωνήσει των Αχράντων Μυστηρίων, για να συμβουλευθεί τον πνευματικό του, για να προμηθευτεί τα αναγκαία της ζωής του από τον κόπο των άλλων αδελφών, για να συναισθάνεται ανά πάσα στιγμή την ανάγκη της Κοινωνίας. Έτσι η βίωση της Κοινωνίας είναι μια πρόγευση του Παραδείσου. Και ο Παράδεισος δεν είναι μόνο προσδοκία της πνευματικής ζωής αλλά πρόγευση του αγώνα που δίδει ανά πάσα στιγμή ο κάθε αγωνιζόμενος πιστός.
H ατομική ή προσωπική προσευχή έχει κάποιες άλλες στιγμές εντελώς προσωπικές που με τίποτα δεν μπορούν να προβληθούν ή να δημοσιευθούν στους γύρω συνανθρώπους. Γιατί εξιδανικεύουν τον άνθρωπο με τον έπαινο οπότε ή πίπτει ο αγωνιζόμενος πιστός στην πνευματική αυτάρκεια, που είναι πτώση ή τον ταράζει περισσότερο ο μισόκαλος διάβολος που εντείνει έτι περισσότερον τους δαίμονες για να επιφέρουν την πτώση. Η ατομική προσευχή έχει μεγάλη χάρη εφάμιλλη της κοινής. Γιατί η κατά μόνας προσευχή εστιάζει στο είναι του ανθρώπου, στην ύπαρξη και στην αυτοπερισυλλογή για κάθε πράξη, σκέψη, σκίρτημα, λόγο, φαντασία, συγκατάθεση, που πιθανό λύπησε τον Θεό μας εξαιτίας της απροσεξίας μας.
Ο κατά μόνας προσευχόμενος κατά την ώρα της προσευχής του πετυχαίνει κάτι πολύ σπουδαίο. Αυτό είναι η μετάνοια. Δηλαδή πετυχαίνει να μετανοιώσει πρώτα καρδιακά, ακόμη και να κλάψει για ο,τιδήποτε τον απομάκρυνε από τον Θεό του. Γι’ αυτό πριν ακόμα προσέλθει ο πιστός στον πνευματικό εξομολόγο, έχει πετύχει με τα εσωτερικά δάκρυα της καρδιάς του να προσελκύσει το έλεος και την Αγάπη του Θεού πατρός και να βιώσει έστω και πριν την μυστηριακή κατοχύρωση της μετανοίας δια της εξομολογήσεως του πνευματικού, την χαρά της αποφάσεως για επιστροφή με την αλλαγή του νοός του. Η ατομική προσευχή κρατά τον Χριστιανό σε άμεση επαφή με τον Χριστό, γιατί πλέον δε ζει απλώς ως άνθρωπος, αλλά ζει με τον Χριστό και για τον Χριστό.
Όποιος προσεύχεται σε καθημερινή βάση, είτε σε κοινές προσευχές εν ώρα λατρείας είτε με την ατομική προσευχή προγεύεται κάτι τις διαφορετικό που είναι δύσκολο να καταγραφεί με την πένα στο χαρτί. Γιατί το βίωμα της προσευχής ή όπως αλλιώς λέγεται η προσευχητική κατάσταση δεν διδάσκεται αλλά βιώνεται.
Πώς μπορεί όμως να κατακτηθεί είτε η κοινή είτε ή ατομική προσευχή; Η απάντηση είναι πολύ απλή. Για μεν την κοινή δια του τακτικού και ανελλιπούς εκκλησιασμού. Αυτό σημαίνει ότι πηγαίνω πάντα στο Ναό σε όλες τουλάχιστον τις Κυριακάτικες Θείες Λειτουργίες, των Μεγάλων Αγίων της Εκκλησίας μας εορτές, σε όλες τις Δεσποτικές και θεομητορικές εορτές. Η αγάπη να βρισκόμαστε στο Ναό του Θεού αφού σε Αυτόν είναι αφιερωμένοι όλοι οι Ναοί είναι ένας ζήλος «καλόν έστι ώδε είναι». Ο Ναός είναι ο ορατός τόπος όπου ο άνθρωπος συναντά κάθε φορά το Θεό Του. Με τον τρόπο αυτό ο πιστός αγαπώντας να είναι εν τω Ναω πετυχαίνει την κοινή προσευχή. Η ατομική προσευχή είναι η εσωτερική ανάγκη για ένωση μόνιμη του πιστού με το Θεό. Μ’αυτή ο πιστός εξαγιάζει τον χρόνο του, αλλά και τον τόπο που ζει προσπαθώντας να κατακτήσει το ότι καλύτερο είναι να προσεύχεται παρά να αναπνέει. Για την κατάκτησή της πρέπει να αναφέρουμε ότι αρχίζει απλά να βιώνεται όταν ο πιστός ερχόμενος σε επαφή με τον πνευματικό του εξομολόγο παίρνει ως κανόνα -τρόπος πνευματικής άσκησης- να προσεύχεται στην αρχή τουλάχιστον κάποιο συγκεκριμένο τρόπο. Η εφαρμογή αυτού του κανόνα σε καθημερινή και ανελλιπή βάση φέρνει τον έρωτα της ένωσης με το Θεό, καθώς και την ευλογημένη συνήθεια να προσεύχεται καθημερινά, όπως από συνήθεια απαραίτητη και όμως αναγκαία, πίνει και τρώγει κάθε μέρα για να θεραπεύσει το φθαρτό σώμα. Άρα και η τροφή της ψυχής που είναι αναγκαιότερη εκείνης του φθαρτού σώματος πετυχαίνεται με την καθημερινή άσκηση και ευλογημένη συνήθεια της προσευχής.
Κατόπιν η συνήθεια αυτή, σύμφωνα με τον ορισμό που δίνουν οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας για τα πάθη ότι δηλαδή αυτά τα τελευταία από την συνεχόμενη επανάληψη τους γίνονται «δευτέρα φύσις» στον άνθρωπο, κατ’αναλογίαν όταν ο αρχάριος πιστός ξεκινήσει την άσκηση της προσευχής δια της ευχής του πνευματικού του εξομολόγου, πετυχαίνει την ευλογημένη συνήθεια να προσεύχεται έντονα και καθημερινά κάνοντας την προσευχή δευτέρα φύση του. Έτσι ο πιστός ενώ για παράδειγμα εργάζεται, γράφει, πλέκει, πλένει ρούχα ή πιάτα, ταυτόχρονα βιώνει άνετα την καρδιά του να νήφει, να προσεύχεται και να πλημμυρίζει από ανεκλάλητη χαρά. Οπότε, ότι κάνει το κάνει τόσο όμορφο, τόσο χαριτωμένο γιατί το λούζει μέσα στη χαρά της προσευχητικής κατάστασης. Γι΄αυτό για παράδειγμα το φαγητό του προσευχόμενου μοναχού είναι τόσο νόστιμο. Γιατί προετοιμάζεται με προσευχή.
Αυτή την ευλογημένη κατάσταση εύχομαι προς όλους μας.

Πρωτ. Θεμιστοκλής Στ. Χριστοδούλου

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC