Αρχική > News > Το έγκλημα της αμβλώσεως

Το έγκλημα της αμβλώσεως

Άμβλωση είναι η δολία πρόκληση του θανάτου ενός ζώντος εμβρύου. Αυτή μπορεί να γίνει είτε διά θανατώσεως του εμβρύου οφειλομένη εις πρόωρο έκτρωση εκ της μητρικής κοιλίας είτε δια θανατώσεως αυτού στη μητρική κοιλία.
Είναι αναμφισβήτητο ότι διά της αμβλώσεως προσβάλλονται πολλά έννομα αγαθά, το δε επικρατέστερο προσβαλλόμενο έννομο αγαθό είναι η ανθρώπινη ζωή, η εν σπέρματι ανθρώπινη ζωή.
Ο νόμος θεωρεί την άμβλωση ως έγκλημα κατά της ζωής, το δε έμβρυο ως κάτι το αυτοτελές και αυθύπαρκτο ζων καίτοι η εξέλιξή του μέχρι του τοκετού εξαρτάται από τον οργανισμό της μητέρας. Παραλλήλως όμως προς τη ζωή, προστατεύονται και άλλα έννομα αγαθά όπως είναι η υγεία της γυναίκας ως και η υγιής εξέλιξη και η αύξηση του πληθυσμού της χώρας. Η πράξη αποτελεί απειλή κατά της ζωής και του σώματος της γυναίκας ως και της παραγωγικής αυτής ικανότητας. Προσβάλλει τη μητρότητα, την αιωνία πηγή ζωής και του είδους, αποτελεί προσβολή κατά της ζωής, της φυλής και συνεπώς και του έθνους.

Αντικείμενο του εγκλήματος της αμβλώσεως είναι το κυοφορούμενο έμβρυο, χωρίς βεβαίως να εξετάζεται ο βαθμός αναπτύξεως αυτού. Η ιδιότητα του εμβρύου αρχίζει από τη στιγμή κατά την οποία το γυναικείο ωάριο γονιμοποιείται διά του ανδρικού σπέρματος και τελειώνει όταν από το έμβρυο δημιουργείται ο άνθρωπος. Η ύπαρξη δηλαδή του εμβρύου αρχίζει από την ένωση του ωαρίου προς το σπερματοζωάριο και τελειώνει με την έναρξη του τοκετού. Ως εκ τούτου, αντικείμενο της αμβλώσεως είναι ο δημιουργούμενος εκ του εμβρύου άνθρωπος, μέχρι τη συμπλήρωση της ανθρώπινης ιδιότητας.
Είναι αδιάφορο αν ο δημιουργούμενος άνθρωπος είναι ώριμος ή όχι ή αν έχει διαμορφωθεί καλώς η κακώς. Επίσης είναι αδιάφορο αν το έμβρυο άρχισε ή όχι να δίδει σημεία ζωής, αν βρίσκεται στον πρώτο ή στον τελευταίο μήνα της κυήσεως. Εφόσον προστατεύεται η εν σπέρματι ανθρώπινη ζωή, αντικείμενο της πράξεως αποτελεί μόνο το ζων έμβρυο και όχι η αξιόποινη πράξη ή ενέργεια γενομένη επί νεκρού ήδη εμβρύου. Δεν υφίσταται έγκλημα αμβλώσεως, όταν το έμβρυο προ πάσης ενεργείας είναι ήδη νεκρό.

Η αξιόποινη αυτή εγκληματική πράξη συνίσταται στη θανάτωση του εμβρύου. Αξιόποινος θεωρείται τόσο η έγκυος η οποία θανατώνει το παρ’ αυτής κυοφορούμενον όσο και ο τρίτος ο οποίος επιφέρει τη θανάτωση του εμβρύου. Ο τρόπος θανατώσεως είναι είτε η έκτρωση, δηλαδή η πρόωρη εξώθηση του ανωρίμου εμβρύου εκ του σώματος της μητέρας επιφέρουσα το θάνατο αυτού, είτε και κατ’ άλλον τρόπο θανάτωσης του κυοφορουμένου προ της εξόδου εκ της μητρικής κοιλίας (τεχνητή προκαλούμενη έξοδος του εμβρύου).

Ειδικότερα, τα μέσα αμβλώσεως δύνανται να είναι τόσο εξωτερικά ή μηχανικά τα οποία επιφέρουν τον θάνατο του εμβρύου, όσο και εσωτερικά δηλαδή εισαγόμενα εις τον οργανισμό της μητέρας και δια των αλλοιώσεων τις οποίες προκαλούν, επιφέρουν το εγκληματικό αποτέλεσμα. Εξωτερικά μέσα είναι η χειρουργική επέμβαση, η αμβλωτικοί χειρισμοί, η εισαγωγή οργάνων στη μήτρα (απόξεση υπό ιατρού), η βιαία επενέργεια επί του σώματος της εγκύου, η πίεση αυτής, η βιαία ώθηση, κακώσεις κλπ. Εσωτερικά μέσα είναι ποτά ή εκτρωτικά φάρμακα λαμβανόμενα δια του στόματος της εγκύου ή δια ενέσεων. Εκτός από τα εξωτερικά και εσωτερικά μέσα, περιλαμβάνονται και ψυχολογικά όπως φόβοι και συγκινήσεις (π.χ. η πρόκληση τρόμου και η απότομη και αιφνίδια κατάθλιψη της εγκύου). Επίσης, ως μέσα της αμβλώσεως συμπεριλαμβάνονται η εκ προθέσεως παράλειψη της φροντίδας και περίθαλψης μιας εγκύου για την ομαλή εξέλιξη της κυήσεως και εκ της παραλείψεως αυτής θανάτωσης του εμβρύου. Δεν αποκλείεται δηλαδή να πραγματοποιηθεί η άμβλωση και εκ της παραλείψεως προς περίθαλψη, εφόσον υφίσταται νομική υποχρέωση παρεμποδίσεως του αποτελέσματος (π.χ. η μαία ή ο αρμόδιος ιατρός – μαιευτήρ – στους οποίους ανετέθη η περίθαλψη μιας εγκύου εκ προθέσεως δεν παρέχουν τις αναγκαίες φροντίδες για την ομαλή εξέλιξη της κυήσεως και εκ της παραλείψεως επέρχεται η θανάτωση του εμβρύου).

Δια το τετελεσμένο της πράξεως δεν αρκεί μόνο η πραγματοποίηση της αξιοποίνου διαγωγής, αλλά απαιτείται και ο θάνατος του εμβρύου. Ο θάνατος δε αυτός πρέπει να είναι αποτέλεσμα της διαγωγής του δράστου. Κατά την κρατούσα άποψη, αν η έγκυος αποπειραθεί να αυτοκτονήσει και εκ της απόπειρας αυτής προέλθει ο θάνατος του εμβρύου, διαπιστουμένου και εκ του αναγκαίου δόλου, αυτή είναι ένοχος αμβλώσεως. Απαιτείται δόλος, εφόσον η πράξη τελείται εκ προθέσεως. Η εξ αμελείας άμβλωση παραμένει ατιμώρητος. Εις τον δόλο περιλαμβάνεται η γνώση ότι δια της διαγωγής θα επέλθει ο θάνατος του εμβρύου και η θέληση για την θανάτωση αυτού. Πρέπει να υπάρχει ενσυνείδητη και ελεύθερη πρόκληση της αμβλώσεως, δηλαδή πρόθεση θανατώσεως του εμβρύου προ του φυσιολογικού τοκετού. Ο δόλος πρέπει να προσβλέπει στη θανάτωση του ζώντος εμβρύου είτε δια πραγματοποιήσεως προώρου και θανατηφόρου εξόδου εκ της κοιλίας της γυναικός είτε δια θανατώσεως στη μητρική κοιλία και δια την ύπαρξη του δόλου είναι απαραίτητη ή η θέληση θανατώσεως ή η αποδοχή της θανατώσεως του εμβρύου. Η έγκυος εκτελεί την πράξη θανατώσεως του εμβρύου είτε χρησιμοποιώντας ιδιοχείρως τα προς τούτου απαιτούμενα μέσα είτε όταν αναθέτει εις άλλον την πραγματοποίηση της αμβλώσεως δι’ εξαπατήσεως (π.χ. όταν αναθέτει εις τρίτον την πραγματοποίηση εξαμβλωτικής ενέσεως παριστάνοντας ψευδώς εις αυτόν ότι πρόκειται περί βιταμινούχου ενέσεως).

Ως αυτουργός λοιπόν θεωρείται η έγκυος, όχι μόνον όταν πραγματοποιεί την πράξη αυτή, αλλά και όταν απλώς επιτρέπει σε άλλον να πράξει τούτο. Θεωρείται δηλαδή αυτουργός του εγκλήματος και όταν απλώς επιτρέπει ή ανέχεται τη θανάτωση του εμβρύου χωρίς να την επιχειρεί η ίδια. Είναι αδιάφορο επίσης, εάν η ιδέα της αμβλώσεως προέρχεται απ’ αυτή ή από τρίτο. Όποιος με τη συναίνεση της εγκύου επιφέρει τον θάνατο του εμβρύου, διαπράττει κολάσιμη πράξη τιμωρούμενη υπό του νόμου. Η συναίνεση δε αυτή πρέπει να είναι σοβαρή και να προέρχεται από πρόσωπο το οποίο έχει την απαιτούμενη ικανότητα, ενώ συγχρόνως δεν πρέπει να είναι αποτέλεσμα σωματικής ή ψυχικής βίας ή απάτης. Με την ίδια ποινή, με την οποία τιμωρείται αυτός που επιφέρει την θανάτωση του εμβρύου, τιμωρείται και αυτός ο οποίος προμηθεύει προς την έγκυο τα μέσα της αμβλώσεως. Η προμήθεια αυτή πραγματοποιείται όταν ο δράστης θέτει καθ’ οιονδήποτε τρόπο στη διάθεση της εγκύου τα εν λόγω μέσα. Η προμήθεια των μέσων αποτελεί συνέργεια στο έγκλημα της αμβλώσεως και τιμωρείται εκ του νόμου με την ποινή του αυτουργού. Κάθε δε συνέργεια, για να είναι αξιόποινη, απαιτεί όπως η πράξη να έχει τελεστεί ή τουλάχιστον να έχει γίνει απόπειρα αυτής. Προσέτι υπάρχει και η σοβαρή περίπτωση κατά την οποία ο δράστης επιφέρει τον θάνατο του εμβρύου παρά τη θέληση της εγκύου ή από άγνοια αυτής. Στην προκειμένη περίπτωση παρουσιάζεται εντονότερη η εγκληματική διαγωγή, η οποία έχει ως αντικείμενο προσβολής όχι μόνο το έμβρυο αλλά και την μητέρα, διότι προσβάλλεται το έννομο αγαθό της μητέρας και ειδικότερα το δικαίωμα αυτής επί της μητρότητος. Η άνευ της θελήσεως της μητέρας επιχειρούμενη άμβλωση αποτελεί διπλό αδικοπράγημα απευθυνόμενου κατά του εμβρύου και κατά της εγκύου. Προσβάλλει το δικαίωμα της εγκύου, η οποία αποτελεί το φυσικό φύλακα του προϊόντος της συλλήψεως. Ο δράστης προσβάλλει την σωματική ακεραιότητα της γυναίκας και το δικαίωμα επί της μητρότητος, ώστε η έγκυος να γίνεται αντικείμενο του εγκλήματος.

Χωρίς την θέληση της εγκύου ενεργεί ο δράστης, όχι μόνον όταν αυτή δεν δίδει την συγκατάθεσή της ρητώς ή σιωπηρώς δια συμπερασματικών πράξεων, αλλά και όταν δεν υπάρχει ουδεμία έκφραση της βουλήσεως αυτής. Η έλλειψη της βουλήσεως αυτής υφίσταται και στην περίπτωση της άγνοιας, διότι και η άγνοια αποτελεί τυπική περίπτωση ελλείψεως συγκαταθέσεως. Ειδικότερα, εν αγνοία της εγκύου τελείται η άμβλωση όταν δεν γνωρίζει ότι γίνεται χρήση επ’ αυτής μέσω αμβλώσεως ή όταν νομίζει ότι τα χρησιμοποιούμενα μέσα επιδιώκουν διαφορετικό σκοπό, π.χ. όταν δεν γνωρίζει ότι λαμβάνει εκτρωτικό φάρμακο ή όταν γνωρίζει ότι λαμβάνει φάρμακο αλλά όχι εκτρωτικό. Επίσης, όταν γνωρίζει ότι πραγματοποιείται εις αυτήν νάρκωση, όχι όμως προς τον σκοπό της αμβλώσεως, αλλά δια άλλο σκοπό θεραπευτικό.

Παρά τη θέληση της εγκύου ενεργεί ο τρίτος όχι μόνο όταν η έγκυος εξεδήλωσε αντίθετη βούληση, αλλά και όταν επιτυγχάνει την συγκατάθεσή της δια βίας ή απειλής ή όταν η έγκυος στερείται της απαιτούμενης ικανότητας, π.χ. όταν η έγκυος αναγκάζεται νε δεχτεί το μέσον ή είναι ανίκανη προς καταλογισμό ένεκα πνευματικής νόσου, η οποία στερεί τη χρήση του λογικού.

Βεβαίως υπάρχουν περιπτώσεις που δεν θεωρείται άδικη η πράξη της γενομένης αμβλώσεως όταν αυτή είναι ιατρικώς επιβεβλημένη και ως εκ τούτου μένει ατιμώρητος. Επί ιατρικώς ενδεδειγμένης αμβλώσεως, εφόσον ο κίνδυνος είναι παρών και αναπότρεπτος, συνιστά περίπτωση καταστάσεως ανάγκης. Ο κίνδυνος είναι παρών όταν άρχισε ή επίκειται και δεν μπορεί να αποτραπεί παρά μόνο με την θανάτωση του εμβρύου, διότι κινδυνεύει άμεσα η ζωή της γυναικός. Επίσης, ο κίνδυνος να μην οφείλεται σε υπαιτιότητα (δόλο ή αμέλεια) του ιατρού. Ο ιατρός να ενεργεί με σκοπό την αποτροπή του κινδύνου και να θεωρείται αναγκαία η άμβλωση. Εάν ο κίνδυνος δεν είναι παρών και αναπότρεπτος, δεν καλύπτεται ο ιατρός από τις διατάξεις της καταστάσεως ανάγκης και ως εκ τούτου είναι ένοχος προς καταλογισμό κολασίμου πράξεως.

Πέραν όμως της ιατρικώς επιβεβλημένης αμβλώσεως, προβλέπεται και η κοινωνικώς ενδεδειγμένη άμβλωση. Ειδικότερα παραμένει ατιμώρητη η άμβλωση όταν αυτή πραγματοποιείται υπό ιατρού με τη συναίνεση της εγκύου και επί ψυχικής ασθενείας αυτής με συναίνεση υπό του νομίμου αντιπροσώπου της στις περιπτώσεις βιασμού, καταχρήσεως ανικάνου προς αντίσταση ή παράφρονος, αποπλάνησης ανηλίκου (κυρίως νεωτέρας των 15 ετών) και αιμομιξίας.

Σχετικές διατάξεις δια την άμβλωση διατυπώνονται εις τα άρθρα 304, 304Α, 405 του Ποινικού Κώδικα.

Το άρθρο 304 Π.Κ. «Τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης» προβλέπει:
1. Όποιος χωρίς την συναίνεση της εγκύου διακόπτει την εγκυμοσύνη της τιμωρείται με κάθειρξη.
2α. Όποιος με τη συναίνεση της εγκύου διακόπτει ανεπίτρεπτα την εγκυμοσύνη της ή προμηθεύει σε αυτή μέσα για την διακοπή της τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι μηνών και αν ενεργεί κατά συνήθεια τις πράξεις αυτές τιμωρείται με φυλάκιση δύο ετών.
β. Αν από την πράξη ης προηγούμενης διάταξης, προκληθεί βαρεία πάθηση του σώματος ή της διάνοιας της εγκύου, επιβάλλεται φυλάκιση τουλάχιστον δύο ετών και αν προκλήθηκε ο θάνατός της επιβάλλεται κάθειρξη μέχρι δέκα έτη.
3. Έγκυος που διακόπτει ανεπίτρεπτα την εγκυμοσύνη της ή επιτρέπει σε άλλον να την διακόψει, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι ένα έτος.
4. Δεν είναι άδικη πράξη η τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης που ενεργείται με την συναίνεση της εγκύου από γιατρό μαιευτήρα – γυναικολόγο με τη συμμετοχή αναισθησιολόγου σε οργανωμένη νοσηλευτική μονάδα, αν συντρέχει μια από τις ακόλουθες περιπτώσεις:
α) Δεν έχουν συμπληρωθεί δώδεκα εβδομάδες εγκυμοσύνης.
β) Έχουν διαπιστωθεί με τα σύγχρονα μέσα προγεννητικής διάγνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού και η εγκυμοσύνη δεν έχει διάρκεια περισσότερο από είκοσι τέσσερες εβδομάδες.
γ) Υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για την ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής υγείας της. στην περίπτωση αυτή απαιτείται σχετική βεβαίωση και του κατά περίπτωση αρμόδιου ιατρού.
δ) Η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανήλικης, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί και εφόσον δεν έχουν συμπληρωθεί δεκαεννέα εβδομάδες εγκυμοσύνης.
5. Αν η έγκυος είναι ανήλικη, απαιτείται και η συναίνεση ενός από τους γονείς ή αυτού που έχει την επιμέλεια της ανήλικης.

Το άρθρο 304Α Π.Κ. «Σωματική βλάβη εμβρύου ή νεογνού» προβλέπει:
1. Όποιος επενεργεί παράνομα στην έγκυο με αποτέλεσμα να προκληθεί βαριά βλάβη στο έμβρυο ή να εμφανίσει το νεογνό βαριά πάθηση του σώματος ή της διάνοιας τιμωρείται κατά τις διατάξεις του άρθρ. 310 Π.Κ. (Βαριά σωματική βλάβη). Προβλέπεται ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον δύο ετών μέχρι δέκα ετών κάθειρξη.

Το άρθρο 305 Π.Κ. «Διαφήμιση μέσων τεχνητής διακοπής της εγκυμοσύνης» προβλέπει:
1. Όποιος δημόσια ή με την κυκλοφορία εγγράφων, εικόνων ή παραστάσεων αναγγέλλει ή διαφημίζει, έστω και συγκαλυμμένα, φάρμακα ή άλλα αντικείμενα ή τρόπους ως κατάλληλους να προκαλέσουν τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης ή προσφέρει με τον ίδιο τρόπο υπηρεσίες δικές του ή άλλου για την εκτέλεση ή την υποβοήθηση διακοπής της εγκυμοσύνης, τιμωρείται με φυλάκιση μέχρι δύο έτη.
2. Δεν είναι άδικη πράξη η ενημέρωση ή η υγειονομική διαφώτιση σχετικά με την τεχνητή διακοπή της εγκυμοσύνης που γίνεται από τα κέντρα οικογενειακού προγραμματισμού, καθώς και η ενημέρωση ιατρών ή προσώπων που νόμιμα διακινούν μέσα τεχνητής διακοπής της εγκυμοσύνης και οι σχετικές δημοσιεύσεις σε ειδικά ιατρικά ή φαρμακευτικά περιοδικά.

Επιμέλεια: Μιχαήλ Χούμας, Συνταξιούχος Δικηγόρος

©2010 orthmad.gr | Web development by Integrated ITDC