Επαναστάσεις Κολινδρού, Λιτοχώρου: Μηνύματα Ελευθερίας σε δύσκολους καιρούς

/in

Ο Έλληνας από τη φύση του άνθρωπος Δημοκράτης και Ελεύθερος. Δεν σηκώνει ζυγό ο τράχηλός του και δεν μπορεί να ζήσει ως σκλάβος. Το πρώτο ελεύθερο ελληνικό κράτος μετά την παλιγγενεσία του 1821 είχε ως βόρεια σύνορά του την Θεσσαλία. Εδάφη εκτός της ελληνικής επικρατείας όπως η Θεσσαλία, Μακεδονία, Θράκη κ.α. στέναζαν κάτω από την σκλαβιά του τούρκου κατακτητή. Οι κάτοικοι των ελληνικότατων αυτών εδαφών υπέφεραν και ζούσαν με τον πόθο και την ελπίδα της ελευθερίας. Ζούσαν, ελπίζαν και περιμέναν…

Κατά την διάρκεια του Ρωσοτουρκικού πολέμου (1877-1878) οι ρωσικές δυνάμεις   καταλαμβάνουν την Αδριανούπολη. Η Ελληνική κυβέρνηση υπό την πίεση της κοινής γνώμης  στέλνει τον αντιστράτηγο Σκαρλάτο Σούτσο με δύναμη 20.000 ανδρών να εισβάλει σε ελληνικά εδάφη τα οποία κατείχαν οι Τούρκοι.

Οι κάτοικοι της Μακεδονίας, Ηπείρου και Θεσσαλίας βλέπουν τις ελπίδες τους να παίρνουν σάρκα και οστά. Ελπίζουν στα αιματοβαμμένα χώματά τους να επιστρέψει η ελευθερία. Δεν έφθασε ακόμη η ώρα η πολυπόθητη. Οι ελληνικές δυνάμεις επιστρέφουν στα ελεύθερα ελληνικά εδάφη με αξίωση των ευρωπαίων.

Οι Ρώσοι και οι Τούρκοι οδηγούνται σε ανακωχή και στις 20 Φεβρουαρίου 1878 υπογράφεται η συνθήκη του Αγίου Στεφάνου. Η συνθήκη αυτή αφαιρούσε ελληνικά εδάφη από την ηττηθείσα Τουρκία και τα παραχωρούσε στην Βουλγαρία και έτσι σχηματίζονταν μια  Μεγάλη Βουλγαρία.

Τον Ιανουάριο του 1878 έχει σχηματιστεί Ανεξάρτητη Μακεδονική Επιτροπή Αγώνα και με αφορμή τη συνθήκη αυτή αποφασίζει να οργανώσει επαναστατικό κίνημα και να ενισχύσει επαναστατικές κινήσεις που παρατηρούνται στις περιοχές Ολύμπου, Πιερίων και αλλού.

Επικεφαλής του εκστρατευτικού σώματος είναι ο λοχαγός του ελληνικού στρατού Δουμπιώτης Κοσμάς, Μακεδόνας στην καταγωγή από την Χαλκιδική. Οι στρατιώτες του Δουμπιώτη ήταν κατά κύριο λόγο εθελοντές από την Μακεδονία. Το βράδυ 15 προς 16 Φεβρουαρίου 1878 αποβιβάζονται στην Πλάκα Λιτοχώρου. Οι εθελοντές μαχητές γίνονται δεκτοί με ενθουσιασμό από τους κατοίκους του Λιτοχώρου και των γύρω χωριών. Στο Μετόχι του μοναστηριού του Αγίου Διονυσίου αποθηκεύονται τα πυρομαχικά. Το Λιτόχωρο ορίζεται ως η έδρα του αρχηγείου και της προσωρινής επαναστατικής κυβέρνησης του Ολύμπου. Πρόεδρος της επαναστατικής κυβέρνησης αναλαμβάνει ο γιατρός Ευάγγελος Κοροβάγκος και γραμματέας ο επίσκοπος Κίτρους Νικόλαος Λούσης, με έδρα της επισκοπής του τον Κολινδρό.

Από τις πρώτες ενέργειες της κυβέρνησης είναι η έκδοση προκήρυξης προς τις κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών  δυνάμεων με την οποία πληροφορούνται την κατάλυση της τουρκικής εξουσίας, και την ανακήρυξη της ένωσης με την μητέρα Ελλάδα. Επίσης, διαδηλώνεται η απόφαση των Μακεδόνων να αγωνιστούν για την κατάκτηση της ελευθερίας και ταυτόχρονα ζητούν προστασία για τον δίκαιο αγώνα τους.

Το εκστρατευτικό σώμα του Δουμπιώτη κινήθηκε για να εμψυχώσει και τους κατοίκους και των άλλων χωριών. Ο Δουμπιώτης και οι αξιωματικοί του δεν κατέλαβαν την Κατερίνη, όπου κατοικούσαν πολλοί Τούρκοι, παραπλανηθέντες από τον τούρκο μεγαλοκτηματία Νικόλαο Μπίτζιο, εκπρόσωπο των κατοίκων  της πόλεως. Το ότι δεν επιτέθηκαν στην Κατερίνης έδωσε χρόνο στους Τούρκους της Θεσσαλονίκης να προετοιμαστούν και με ισχυρή στρατιωτική δύναμη να συντρίψουν την επανάσταση.

Στον Κολινδρό ο επίσκοπος Νικόλαος Λούσης την 22 Φεβρουαρίου 1878 κηρύσσει την επανάσταση στην θέση «Φούντα». Την θέση αυτή οι Τούρκοι εύκολα θα μπορούσαν να προσβάλλουν και για τον λόγο αυτό εκτιμά ότι δεν θα μπορέσει να κρατήσει,. Βάζει φωτιά και καίει το κτίριο της Επισκοπής την νύκτα 25 προς 26 Φεβρουαρίου για να μη πέσει στα χέρια των Τούρκων. Την επομένη ημέρα οδηγεί τα γυναικόπαιδα των γύρω χωριών και του Κολινδρού στο μοναστήρι των Αγίων Πάντων (βρίσκεται κοντά στη Βεργίνα). Οι Τούρκοι έστειλαν τον Ασάφ πασά να καταστείλει την επανάσταση. Καταλαμβάνει τον Κολινδρό, ανενόχλητος φθάνει στην Κατερίνη και αφού κινήθηκε νοτιότερα πυρπολεί και λεηλατεί το Λιτόχωρο.

Αφού ο Ασάφ πασάς λεηλάτησε το Λιτόχωρο βάδισε προς το μοναστήρι των Αγίων Πάντων, όπου είχαν καταφύγει οι επαναστάτες του Κολινδρού και τα γυναικόπαιδα της περιοχής. Οι λιγοστοί άνδρες μαχητές πολεμούν ηρωικά αλλά δεν μπορούν να σταματήσουν την τουρκική εκδίκηση. Γυναικόπαιδα συλλαμβάνονται και αφού «λεηλατήθηκαν» αφήνονται ελεύθερα  να επιστρέψουν στα χωριά τους.

Στο καταφύγιο της Ιεράς Μονής των Αγίων Πάντων, όπου συγκεντρώθηκαν περισσότερα από δυο χιλιάδες γυναικόπαιδα γράφτηκε ο ηρωικός επίλογος της επανάστασης με μια πράξη που παραπέμπει στο αιώνιο Ζάλογγο. Επτά γυναίκες Βλάχων κτηνοτρόφων από το Σέλι Βερμίου για να μη πέσουν στα χέρια των Τούρκων και υποστούν τις γνωστές «θηριωδίες» πέφτουν σε ένα γκρεμό κοντά στο μοναστήρι των Αγίων Πάντων.

Με την κατάληψη της Μονής των Αγίων Πάντων τελειώνει η Επανάσταση του Ολύμπου. Χύθηκε αίμα ελληνικό, σπάρθηκε ο σπόρος και η ελπίδα. Δεν έσβησε η φλόγα της Ελευθερίας στους κατοίκους της περιοχής. Στο στρατιωτικό πεδίο η μάχη χάθηκε αλλά ο πόλεμος όχι. Δεν πήγε χαμένο το αίμα των εξεγερθέντων επαναστατών του Ολύμπου (Λιτόχωρου και Κολινδρού). Έχουμε επιτυχία στο διπλωματικό πεδίο.

Ο αγώνας αυτός έδωσε το δικαίωμα και τα όπλα για να διεκδικήσει τα εθνικά της και την ελευθέρωση ελληνικών σκλαβωμένων περιοχών. Τον Αύγουστο του ιδίου έτους το Συνέδριο του Βερολίνου καταργεί την Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου και επιβάλλει την ένωση με την μητέρα Ελλάδα της Θεσσαλίας και μέρους της Ηπείρου. Κέρδος της επανάστασης αυτής είναι η απόδειξη ότι ο πόθος της Ελευθερίας στον Έλληνα είναι βαθιά ριζωμένος στην καρδιά του και στο DNA του. Πόθος ακοίμητος. Αιώνιος. Μη το ξεχνούν φίλοι και εχθροί. Δίκαια, λοιπόν, η Πιερία με πρωταγωνιστές τους Δήμους Δίου-Ολύμπου (Λιτόχωρο) και Πύδνας-Κολινδρού διοργανώνουν κάθε χρόνο εορταστικές εκδηλώσεις μνήμης και τιμής των ηρωικών επαναστατών του 1878 με την παρουσία κυβερνητικών στελεχών, ενίοτε και Προέδρων της Δημοκρατίας, με δοξολογίες , παρελάσεις και καθολική συμμετοχή των κατοίκων τους. Δυο Κυριακές του Φεβρουαρίου, μία για κάθε Δήμο, η καρδιά της Ελευθερίας κτυπά στην Πιερία.

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

 

Άγιον 12ήμερο 1940. Γράμμα από το μέτωπο

/in

Δεκέμβριος του 1940, διανύουμε τις τελευταίες ημέρες. Ο χειμώνας ιδιαίτερα βαρύς. Επικρατεί αφόρητο κρύο και το χιόνι έχει σκεπάσει τα πάντα. Ο πόλεμος μαίνεται εις τις παγωμένες βουνοκορυφές. Τα ελληνόπουλα απωθούν τους επιτεθειμένους εχθρούς της Ελευθερίας μας και σημειώνουν σημαντικές νίκες.

Παραμονές της πρωτοχρονιάς ο γερο-Ηλίας έχει δίπλα του τα δυο εγγονάκια του την Φωτεινούλα και τον Ηλία και τους διηγείται τα κατορθώματά του από τον μακεδονικά αγώνα δίπλα εις τον ήρωα Παύλο Μελά και τα μάτια του βουρκώνουν από συγκίνηση και υπερηφάνεια, γιατί συνέβαλε και αυτός εις την ελευθερία της Μακεδονίας μας από τους Τούρκους και άλλους δυνάστες.

Η συμβία του κυρά Φωτεινή με τη νύφη τους Κατερίνα τη σύζυγο του υιού τους Δημητρίου ασχολούνται με τα του σπιτιού, μέρες που είναι. Συγχρόνως επιμελούνται και συντονίζουν  και τις άλλες γυναίκες του χωριού οι οποίες ασχολούνται με την περιποίηση των τραυματιών ή με το πλέξιμο της φανέλας του στρατιώτη.

Έξω κρύο τσουχτερό που παγώνει τα πάντα. Η φωτιά εις το τζάκι και το εορταστικό κλίμα ζεσταίνουν τις καρδιές των ανθρώπων. Εις το σπιτικό του κυρ Ηλία η ατμόσφαιρα εορταστική και αγωνιώδης έχουν πολλές ημέρες να λάβουν γράμμα από το μέτωπο. Από τον Δημήτρη και τα εγγόνια ρωτούν και επιζητούν την παρουσία του πατέρα. Ξαφνικά ακούγονται κτυπήματα εις την πόρτα. Ποιος να ήλθε μέσα εις το κρύο και κυρίως τι μαντάτα φέρνει. Ήταν ο ταχυδρόμος του χωριού και έφερε το πολυπόθητο μήνυμα. Ένα γράμμα από τον μαχητή-πολεμιστή Δημήτριο.

Με τρεμάμενα χέρια από χαρά και συγκίνηση, αφού κάθισαν γύρω από το τζάκι, αρχίζει να διαβάζει η Κατερίνα με παλλόμενη φωνή

«Ανήμερα Χριστουγέννων 1940.

Από τις παγωμένες βουνοκορυφές της Πίνδου, βρίσκω λίγο χρόνο και απευθύνομαι εις την πριγκίπισσα Φωτεινή, τον διάδοχο Ηλία, την πεπιφιλημένη Κατερίνα και σε εσας σεβαστοί μου γονείς. Οι συνθήκες άσχημες, το κρύο πολικό. Μας ζεσταίνει η αγάπη όλων σας και η Σκέπη της Παναγίας. Η φανέλα του στρατιώτη απαλύνει τον πόνο και μας προφυλάσσει από τα κρυοπαγήματα. Καθημερινά σημειώνουμε νίκες και απωθούμε τον εισβολέα με το αέρα και την ευλογία της Υπερμάχου Στρατηγού, η γενναία ελληνική ψυχή με το ¨αέρα¨ τρέπει σε φυγή τους εχθρούς.

Τις τελευταίες δυο τρεις ημέρες δεν δεχτήκαμε εχθρική επίθεση, έτσι μπόρεσαν οι ιερείς του τάγματος π. Μιχαήλ και π. Παύλος να εξομολογήσουν όσους επιθυμούσαν και σήμερα τέλεσαν τη Θεία Λειτουργία και κοινωνήσαμε των Αχράντων Μυστηρίων. Ξεχωριστή ευλογία και χαρά, να διαλαλείται το χαρμόσυνο μήνυμα εις τις παγωμένες βουνοκορυφές. Συγκινημένοι όλοι ευχηθήκαμε να μη ζήσει η ανθρωπότητα τη φρίκη άλλου πολέμου, να υπερασπιστούμε το δίκαιο της Ελλάδας και ο Άγιος Βασίλειος να φέρει την νίκη της Ελλάδος και να ασχοληθούμε με έργα θεάρεστα και πατριωτικά.

Όπως μου γράψατε εις το τελευταίο γράμμα ο ήρωας του Μακεδονικού αγώνα, ο πολυτραυματίας γείτονας δάσκαλος κ. Στράτος προσφέρει οικειοθελώς και δωρεάν τις υπηρεσίες του εις την εκπαίδευση των παιδιών του χωριού μη εξαιρουμένων της Φωτεινούλας και του Ηλία. Τον ευχαριστώ από καρδιάς.

Τις καλύτερες ευχές για τον νέο χρόνο 1941 για την αγωνιζόμενη Ελλάδα της Ελευθερίας και της Ορθοδοξίας και εις τον καθένα μας ξεχωριστά ότι καλύτερο.

Πολλά πολλά φιλάκια εις τα αγγελούδια μας Φωτεινή και Ηλία, εις την σύζυγο Κατερίνα και σεβαστοί γονείς ασπάζομαι την δεξιά σας Δημήτρης.»

Συγκινημένοι και χαρούμενοι, ευχαρίστησαν τον πανάγαθο Θεό για το πολύ χαρμόσυνο μήνυμα. Το φτωχικό έμοιαζε με μικρό παλάτι. Όλα ξεχάστηκαν κούραση, κρύο και ταλαιπωρία. Σφιχταγκαλιασμένοι

Μικροί και μεγάλοι έψαλλαν ¨τη υπερμάχω στρατηγώ….»

 

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

Αυτή είν η πίστη μας, η θρησκεία μας, η Εκκλησία μας!

/in ,

Ο Άγιος Μηνάς, είναι και ο νικητής του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, μετά την Παναγία μας γιατί; γιατί στο Έλ Αλαμέιν της Αφρικής, Ελ Αλαμέιν σημαίνει στον τόπο του Μηνά, Μέϊν είναι ο Μηνάς, ξεσήκωσε αμμοθύελλα στην έρημο. Κι αχρήστευσε όλα τα τάνκς και τις πολεμικές μηχανές των Γερμανών και άλλαξε μετά η ροή των γεγονότων και του πολέμου κι όλα απέβησαν, υπέρ των συμμάχων μας. Είναι ο μεγάλος νικητής και στην Κρήτη. Εκεί στη μάχη της Κρήτης, ο Άγιος Μηνάς ήταν κοντά και μπροστά.

Στο Ηράκλειο, που ναι ο ναός του, εμπόδιζε τις γερμανικές βόμβες να πέσουν επάνω. Κι όταν κατέβηκε, αργότερα, ο πιλότος, που έπεσε η Κρήτη μας, του είχε κάνει εντύπωση και λέει: να πάω να δώ. Τι είν αυτό , λέει, που εμπόδιζε τις βόμβες και πάει και κοιτάζει, μέσα βλέπει τον Άγιο. Αυτός , λέει, μ’ εμπόδιζε ο Άγιος Μηνάς τον εμπόδιζε. Αυτή είν η πίστη μας, η θρησκεία μας, η Εκκλησία μας!

+Αρχιμανδρ. Ανανίας Κουστένης

Ο Παύλος Μελάς και οι λοιποί ήρωες πατριώτες του Μακεδονικού αγώνα μας οδηγούν…

/in

Το όνομα του ήρωα Παύλου Μελά είναι στενά συνδεδεμένο με τον μακεδονικό αγώνα για να μη γράψω ότι ταυτίζεται με τον αγώνα. Μακεδονικός αγώνας ονομάζεται ο ακήρυκτος πόλεμος μεταξύ Ελλήνων και Βουλγάρων, κυρίως, και άλλων σλαβόφωνων κατά την περίοδο 1904 έως 1908 με το θέατρο των συγκρούσεων να είναι η τουρκοκρατούμενη τότε Μακεδονία.

Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η λήξη της επανάστασης του 1821 δεν βρήκε ολόκληρη την Ελλάδα ελεύθερη. Τα βόρεια σύνορα της ελεύθερης Ελλάδας αποτελούσε η Θεσσαλία. Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι ένα μεγάλο τμήμα του Ελληνισμού παρέμεινε υποδουλωμένο εις την οθωμανική αυτοκρατορία. Η Θεσσαλία του Ρήγα Φεραίου, η Μακεδονία του Μεγάλου Αλεξάνδρου και άλλες ένδοξες και ελληνικότατες περιοχές Ήπειρος, Κρήτη, Θράκη και πόλεις όπως Ιωάννινα, Θεσσαλονίκη, Μοναστήρι, Ρόδος, Βέροια στέναζαν κάτω από την μπότα του τούρκου δυνάστη.

Ο ελεύθερος ελληνισμός το έφερε βαρέως το γεγονός αυτό. Η περιοχή της Μακεδονίας μας ήταν εμπορικό σταυροδρόμι της εποχής και η ανάμειξη ανθρώπων διαφορετικών θρησκειών και γλωσσών ήταν γεγονός αναπόφευκτο. Ο τούρκος δυνάστης απαγόρευε την λειτουργία ελληνικών σχολείων για εκατοντάδες χρόνια. Αναμενόμενο ήταν κάποιοι άνθρωποι να αρχίζουν να μη μιλάνε Ελληνικά, να αναπτύσσονται τοπικοί διάλεκτοι και να παρεισφρέουν και σλαβικές λέξεις. Μήπως σήμερα που λειτουργούν σχολεία δεν παρατηρούμε την άναρχη εισβολή ξένων λέξεων εις το καθημερινό λεξιλόγιό μας;;.

Οι Βούλγαροι και άλλοι σλαβικοί λαοί έβλεπαν τις πλούσιες μακεδονικές πεδιάδες με τους μεγάλους ποταμούς και τα λιμάνια της Μακεδονίας, κυρίως της Θεσσαλονίκης, και επιθυμούσαν σφόδρα να τα προσαρτήσουν. Νόμισαν ότι βρήκαν την κατάλληλη ευκαιρία να προσαρτήσουν την ελληνική Μακεδονία. Οι ευρωπαίοι προβλέπουν την διάλυση της οθωμανικής αυτοκρατορίας και προσπαθούν να κερδίσουν ότι μπορούν.

Για να προσαρτήσει την Μακεδονία η Βουλγαρία έπρεπε να αποδείξει ότι οι Μακεδόνες είναι Βούλγαροι. Για το σκοπό αυτό ιδρύει μια οργάνωση το Κομιτάτο και τα μέλη της ονομάζονται κομιτατζήδες. Ο ρόλος των κομιτατζήδων ήταν με την βία και τον εξαναγκασμό να αποδείξουν ότι ο ντόπιος πληθυσμός ακολουθεί την Βουλγαρία. Εκβιάζουν και απειλούν τους Ορθόδοξους Χριστιανούς να μη εκκλησιάζονται εις τις εκκλησίες που ανήκουν εις το οικουμενικό πατριαρχείο αλλά  εις τις εκκλησίες που ανήκουν εις τη βουλγαρική εξαρχία. Στην Οθωμανική τάξη η εκκλησιαστική ένταξη αποτελούσε κριτήριο εθνικής κατηγοριοποίησης. Η ένταξη κάποιου σε μία από τις δύο Εκκλησίες, τη βουλγαρική Εξαρχία ή το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης, σήμανε τη δήλωσή του ως «Βούλγαρου» ή «Έλληνα» αντίστοιχα. Μεγάλη η πίεση και η αγριότητα που αντιμετώπιζαν οι Μακεδόνες για να ενταχθούν εις την Βουλγαρική εξαρχία και μέσω αυτής να υποδουλωθούν εις την Βουλγαρία. Ταυτόχρονα οι κομιτατζήδες ιδρύουν και σχολεία εις τα οποία διδάσκεται αποκλειστικά και μόνο η βουλγαρική γλώσσα.

Την ίδια ώρα ο Ελληνισμός αντιδρά, δεν μένει απαθής και αδρανής. Ο οικουμενικός Πατριάρχης Ιωακείμ Γ τοποθετεί νέους Αρχιερείς, μορφωμένους και άξιους να προσφέρουν για τη διάσωση του Ελληνισμού της Μακεδονίας. Είναι ο Γερμανός Καραβαγγέλης  εις την μητρόπολη Καστοριάς, ο Ιωακείμ Φορόπουλος  εις το Μοναστήρι και ο Χρυσόστομος Καλαφάτης εις τη Δράμα. Ταυτόχρονα, η ελληνική κυβέρνηση στέλνει τους δικούς της ανθρώπους. Ο Ίων Δραγούμης αναλαμβάνει το Προξενείο Μοναστηρίου, ο Λάμπρος Κορομηλάς το Προξενείο Θεσσαλονίκης, ο Νικόλαος Σαχτούρης το Προξενείο Σερρών και ο Τιμολέων Μαυρουδής το Προξενείο Καβάλας.

Θεωρητικά οι κομιτατζήδες θεωρούνται αυτόνομοι αντάρτες, δεν ανήκουν σε κανένα κράτος και έτσι η πατρίδα μας Ελλάδα δεν μπορεί να κηρύξει πόλεμο σε καμιά χώρα. Στέλνει μικρές στρατιωτικές μονάδες για να βοηθήσουν τους μακεδονομάχους. Ο Καστορίας Γερμανός Καραβαγγέλης γυρίζει με κίνδυνο της ζωής του από χωριό σε χωριό για να στηρίξει το ελληνικό φρόνημα. Δάσκαλοι και δασκάλες με καρδιές φλεγόμενες και παλλόμενες από Ελλάδα και Χριστό στηρίζουν τα παιδιά και τους γονείς των. Διδάσκουν Ελληνικά και Ελληνική Ιστορία. Δίνουν δύναμη και κουράγιο για να μη χαθεί ο ελληνισμός από την Μακεδονία.

Εις την Αθήνα ιδρύεται το μακεδονικό κομιτάτο για να βοηθήσει τον ελληνισμό της Μακεδονίας από τον δημοσιογράφο Δημήτριο Καλαποθάκη. Πιέζει προς την κατεύθυνση αυτή και την ελληνική κυβέρνηση.

Τον Αύγουστο του έτους 1904 ο αξιωματικός Παύλος Μελάς εγκαταλείπει λαμπρή καριέρα, σύζυγο και παιδιά περνάει τα σύνορα και κυκλοφορεί με το ψευδώνυμο Μίκης Ζέζας. Βοηθά σημαντικά εις τον αγώνα των μακεδονομάχων και είναι ο σημαντικότερος ήρωας του μακεδονικού αγώνα.

Στις 13 Οκτωβρίου 1904 βρίσκεται εις την κωμόπολη Σιάτιστα και εκεί περικυκλώνεται από τούρκους αστυνομικούς οι οποίοι είχαν ενημερωθεί από τους κομιτατζήδες του Μήτρου Βλάχου. Περικυκλωμένος από  τούρκους πολεμά ηρωικά και αντιστέκεται γενναία. Μετά από 2 ώρες αντίστασης διατάζει έξοδο εις την διάρκεια της οποίας τραυματίζεται και πεθαίνει μετά από μισή ώρα.

Η είδηση του θανάτου του ήρωα ευπατρίδη Παύλου Μελά συγκίνησε και συγκλόνισε όλο τον Ελληνισμό και όχι μόνο. Από παντού πλέον αρχίζουν να εμφανίζονται εθελοντές για να πολεμήσουν εις τη Μακεδονία. Ο Καλαποθάκης, ο Κορομηλάς, ο Δραγούμης και ο Καραβαγγέλης συντονίζουν την προσπάθεια, η οποία, μετά τον θάνατο του Μελά, παίρνει νέα ορμή.

Το 1906 ο Μεσήνιος οπλαρχηγός Σαράντος Αγαπηνός με το ψευδώνυμο  «Καπετάν Άγρας» εγκαθίσταται εις την περιοχή της Λίμνης Γιαννιτσών και καθαρίζει την περιοχή από τους κομιτατζήδες. Το τέλος του ηρωικό. Μαρτύρησε για την Μακεδονία. Οι κομιτατζήδες τον κρέμασαν έξω από την Έδεσσα. Εις την Νάουσα διακρίνεται ο οπλαρχηγός Κωνσταντίνος Μαζαράκης με το ψευδώνυμο «Καπετάν Ακρίτας». Πολύ σπουδαίος πατριώτης μαχητής και ο Καπετάν Γαρέφης από τον Βόλο, ο οποίος εγκαταλείπει τα εγκόσμια από τα πυρά των κομιτατζήδων. Εις τη Φλώρινα ο οπλαρχηγός Κωνσταντίνος Χρήστου ή όπως είναι πιο γνωστός Καπετάν Κώτας δίνει πολλές μάχες. Οι τούρκοι τον κρεμούν εις το Μοναστήρι. Είναι σλαβόφωνος και τα τελευταία λόγια είναι «Ζίβια Γκρίτσια! Σλόμποντα ι Σμιρ!», δηλαδή «Ζήτω η Ελλάδα! Ελευθερία ή Θάνατος!». Εις τη Δράμα, μαρτυρική είναι η μορφή του καπετάν Άρμεν Κούπτιου, ο οποίος κρεμάστηκε από τους τούρκους σε ένα πλατάνι στην κεντρική πλατεία της πόλεως. Εις τις Σέρρες δρα ο δαιμόνιος Δούκας Δούκας ή καπετάν-Ζέρβας, φόβος και τρόμος των Βουλγάρων. Αυτή όμως που έμεινε στην ιστορία ήταν η εκτέλεση του καπετάν-Μητρούση  μέσα στη πόλη των  Σερρών, αφού πρώτα κατάφερε να αντιμετωπίσει 3.000 Τούρκους μαζί με 5 συντρόφους του. Ένας από αυτούς ήταν ο Αγρινιώτης Νικόλαος Παναγιώτου, γνωστός ως καπετάν-Κουμπούρας.

Οι ξένες δυνάμεις αρχίζουν να ανησυχούν από την τακτική της πατρίδας μας. Φοβούνται ότι με τη διάλυση της Τουρκίας θα ενισχυθεί η Ρωσία. Η Ελληνική κυβέρνηση είναι σε μεγάλη κινητικότητα και εις την Τουρκία ξεσπά επανάσταση και ο σουλτάνος αναγκάζεται να δώσει Σύνταγμα που εξασφαλίζει ίσα δικαιώματα σε όλους. Βρισκόμαστε στο έτος 1908. Ο Μακεδονικός αγώνας σταματά προσωρινά. Αργότερα άλλοι ένδοξοι και αιματηροί αγώνες εξασφαλίζουν την απελευθέρωση των υπολοίπων τμημάτων της ελληνικής επικράτειας.

Φοβούμαι ότι χωρίς τον αγώνα των γνωστών και αγνώστων μαχητών και ηρώων και μαρτύρων της ελληνικής γης του Μακεδονικού Αγώνα θα είμασταν σήμερα τμήμα της γείτονος και συμμάχου Βουλγαρίας. Σημαντική και καθοριστική η συμβολή εις τον αγώνα αυτόν κληρικών και εκπαιδευτικών και κάθε αγνού πατριώτη Έλληνα. Τους οφείλουμε σεβασμό και υποχρεούμαστε να κλίνουμε το γόνυ μας ευλαβικά και να αποδίδουμε τον πρέποντα σεβασμό.

Το αίμα του Παύλου και πολλών άλλων γνωστών και αγνώστων μαχητών και πατριωτών πότισε το δένδρο της ελεύθερης Μακεδονίας, της μιας και μοναδικής και Ελληνικής και μας υποχρεώνει να διαλαλήσουμε ότι τα αιματοβαμμένα χώματα της Μακεδονίας μας είναι ιερά και να μη ονειρεύονται κάποιοι ότι θα τα κατακτήσουν. Θα το μετανιώσουν πικρά και μόνο αν σκεφτούν κάτι βέβηλο και ανίερο.

Το παράδειγμα των ηρώων μαχητών και Πατριωτών μας οδηγεί.

 

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

 

 

 

Ο ιστορικός λόγος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη στην Πνύκα (Video)

/in ,

Μπορείτε να παρακολουθήσετε τον ιστορικό λόγο του Κολοκοτρώνη που εκφωνήθηκε προς τους νέους στην Πνύκα το 1838, σε επιμελημένη παρουσίαση του Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως Σωτήρος Βριλησσίων.

Κλείστε τον εθνομάρτυρα Κωνσταντίνο Κουκίδη στην ψυχή σας κοντά στους άλλους…

/in

Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα, 27 Απριλίου 1941, η πρώτη τους δουλειά ήταν να στείλουν ένα απόσπασμα υπό τον λοχαγό Γιάκομπι και τον υπολοχαγό Έλσνιτς για να κατεβάσει τη Γαλανόλευκη από τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης και να υψώσει τη σβάστικα.

Δεξιά ο Παρθενώνας, αριστερά οι Καρυάτιδες. Από την ελιά τής Αθηνάς οι Γερμανοί αντικρίζουν στο ακραίο σημείο τού βράχου τής Ακρόπολης πού δεσπόζει τής πόλης, την γαλανόλευκη σημαία πού θ’ αντικατασταθεί από τον αγκυλωτό σταυρό.

Η εθνική Σημαία με το μεγάλο σταυρό στην μέση λάμπει και τα χρώματά της τονίζουν και τονίζονται από τον Παρθενώνα που στέκει αγέρωχος και όμορφος όπως πάντα.

Εκεί στην θέση Καλλιθέα, στο ανατολικό σημείο του Ιερού Βράχου ο επικεφαλής του αποσπάσματος ζήτησε από τον εύζωνο που φρουρούσε τη σημαία μας να την κατεβάσει και να την παραδώσει.

Ο απλός αυτός φαντάρος, όταν στις 8:45 το πρωί έφθασαν μπροστά του οι κατακτητές της χώρας μας και με το δάκτυλο στην σκανδάλη των πολυβόλων τους, τον διέταξαν να κατεβάσει το Εθνικό μας σύμβολο, δεν έδειξε κανένα συναίσθημα. Δεν πρόδωσε την τρικυμία της ψυχής του. Ψυχρός, άτεγκτος και αποφασισμένος.. απλά αρνήθηκε! Οι ώρες της περισυλλογής, που μόνος του είχε περάσει δίπλα στην σημαία, τον είχαν οδηγήσει στη μεγάλη απόφαση.

“ΟΧΙ”!
Αυτό μονάχα πρόφερε και τίποτε άλλο. Μια απλή λέξη, με πόση όμως τεράστια σημασία και αξία. Η Ελληνική μεγαλοσύνη σε όλη την απλή μεγαλοπρέπειά της κλεισμένη μέσα σε δύο συλλαβές! Ξέρουν απ’ αυτά οι Έλληνες..

Ο λοχαγός Γιάκομπι διέταξε έναν Γερμανό στρατιώτη να το πράξει. Ο στρατιώτης την κατέβασε κι αφού με τη βοήθεια ενός συναδέλφου του την δίπλωσε πολύ προσεκτικά, την παρέδωσε στα χέρια του Έλληνα φρουρού. Ο εύζωνας κοίταξε για λίγα δευτερόλεπτα με κατεβασμένο κεφάλι το διπλωμένο γαλανόλευκο πανί πάνω στα χέρια του. Κι ύστερα τυλίχτηκε με τη σημαία, έτρεξε ως την άκρη του Ιερού Βράχου και μπρος στα μάτια των εμβρόντητων Γερμανών ρίχτηκε μ’ ένα σάλτο στον γκρεμό, βάφοντας το εθνικό μας σύμβολο με το τίμιο αίμα του.

Οι Γερμανοί σκύβουν πάνω από το κενό: 60 μέτρα πιο κάτω, κείτεται ο Εύζωνας, νεκρός πάνω στον βράχο, σκεπασμένος με το σάβανο πού διάλεξε.

Οι δύο Γερμανοί αξιωματικοί, πού είναι επί κεφαλής των εμπροσθοφυλακών, ο αρχηγός ιππικού Γιάκομπι και ο λοχαγός Έλσνιτς τής 6ης ορεινής μεραρχίας, χρησιμοποιούν τον ραδιοφωνικό σταθμό Αθηνών για να στείλουν μήνυμα στον Χίτλερ:

«Μάϊν Φύρερ, στις 27 Απριλίου, στις 8 και 10, εισήλθαμε εις τας Αθήνας, επί κεφαλής των πρώτων γερμανικών τμημάτων στρατού, και στις 8 και 45, υψώσαμε την σημαία τού Ράϊχ πάνω στην Ακρόπολη και στο Δημαρχείο. Χάϊλ, μάϊν Φύρερ».

Η γερμανική στρατιωτική διοίκηση Αθηνών υποχρέωσε την προδοτική κυβέρνηση Τσολάκογλου να δημοσιεύσει στον Τύπο ανακοίνωση, σύμφωνα με την οποία ο φρουρός της σημαίας μας, υπέστη έμφραγμα από την συγκίνηση όταν του ζητήθηκε να την παραδώσει. Όμως οι στρατιώτες κι οι επικεφαλής του γερμανικού αποσπάσματος είχαν συγκλονιστεί απ’ αυτό που είδαν και δεν κράτησαν το στόμα τους κλειστό. Στις 9 Ιουνίου η είδηση δημοσιεύθηκε στην DAILY MAIL με τίτλο: “A Greek carries his flag to the death” (Ένας Έλληνας φέρει την σημαία του έως τον θάνατο).

Η θυσία του Έλληνα στρατιώτη έγινε αιτία να εκδοθεί διαταγή από τον Γερμανό φρούραρχο να υψώνεται και η ελληνική σημαία δίπλα στη γερμανική.
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, εκεί στα Αναφιώτικα κάτω από τον Ιερό Βράχο, ζούσαν ακόμα αυτόπτες μάρτυρες, που είδαν το παλικάρι να γκρεμοτσακίζεται μπροστά στα μάτια τους τυλιγμένο με την Γαλανόλευκη. Και κάθε χρόνο, στο μνημόσυνό του στις 27 Απριλίου, άφηναν τα δάκρυά τους να κυλήσουν στη μνήμη του. Ουδείς ενδιαφέρθηκε ποτέ να καταγράψει την μαρτυρία τους.

Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα του ευζώνου (κατά μια άλλη άποψη ήταν 17χρονος νέος της Εθνικής Οργανώσεως Νέων αλλά τι σημασία έχει).
Κωνσταντίνος Κουκίδης είναι τ’ όνομα αυτού του ΕΛΛΗΝΑ και στολή του η Σημαία μας.
Μας τον έχουν κρύψει, μας τον έχουν κλέψει. Κλείστε κι αυτόν τον εθνομάρτυρα στην ψυχή σας κοντά στους άλλους. Απαιτείστε να γραφτεί τ’ όνομά του στα σχολικά βιβλία της Ιστορίας. Ψιθυρίστε το, έστω και βουβά, μέσα σας, κάθε φορά που αντικρίζετε τη σημαία μας.
Πείτε στα παιδιά σας ότι αυτή η σημαία, έχει βυζάξει ποταμούς ελληνικού αίματος, για να μπορεί αγέρωχη να κυματίζει την τιμή και την αξιοπρέπειά μας.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΕΛΛΑΔΑ!
ΟΙ ΓΕΝΝΑΙΟΙ ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΒΡΟΝΤΟΦΩΝΑΖΟΥΝ ΟΧΙ!!!! ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΑΝΤΙΣΤΕΚΟΝΤΑΙ, ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΠΑΛΕΥΟΥΝ, ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΑΓΩΝΙΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ!!!
ΚΑΙ ΤΟΤΕ, ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΠΑΝΤΑ!

Τα γεγονότα αυτά οφείλουμε να εξιστορούμε στα παιδιά, μήπως και κερδίσουμε έστω ένα, μήπως και διδαξουμε έστω σε ένα τι σημαίνει πατρίδα, ποια είναι η πραγματική ελευθερία και τι κόστος έχει, μήπως και αντιληφθεί έστω κι ένα παιδί τελικά την τεράστια αξία του ΟΧΙ, εκεί που απαιτείται.
Και στην εποχή μας απαιτούνται πολλά όχι, αλλά ψάχνουμε ποιος θα τα πει, ώστε να τον χαρακτηρισουμε τρελό, αντικοινωνικό, ανεύθυνο, οπισθοδρομικό, και άλλα τέτοια “ωραία “.
ΟΧΙ!

Η Εκκλησία στον Αγώνα του ‘ 40 – Θείες Λειτουργίες κάτω από τις…. βόμβες

/in ,

Περίοπτη θέση μέσα στην πολλαπλή προσφορά της Εκκλησίας στον Αγώνα του ‘40 κατέχει ή δράση τών στρατιωτικών ιερέων στο μέτωπο. Δεκάδες ιερείς φορώντας το χακί διέσχισαν τη γραμμή του πυρός, παρηγορώντας τους τραυματίες και σκορπώντας τόν ενθουσιασμό μέ τά φλογερά τους κηρύγματα. Εξομολογούσαν πολλές φορές ολόκληρο τό στράτευμα και τόνωναν τήν πίστη τών στρατιωτών. Και λειτουργώντας αδιάκοπα, πολλές φορές και σέ ώρα βομβαρδισμού, χάριζαν ώρες πνευματικής ανάτασης στους γενναίους πολεμιστές μας.

Άπό τις μαρτυρίες πού υπάρχουν, ξεχωρίζουμε δύο, χαρακτηριστικές γιά τήν ατμόσφαιρα στό μέτωπο.

Γράφει ό στρατιωτικός ιερέας Αρχιμανδρίτης π. Χρυσόστομος Δεληγιαννόπουλος1 ότι κατά τήν Εαρινή επίθεση του Μουσολίνι, τό Σύνταγμα όπου υπηρετούσε βαλλόταν άπό οβίδες. Ό συνταγματάρχης απελπισμένος του είπε ότι δεν έπρεπε νά γίνει Θεία Λειτουργία, γιατί ήταν επικίνδυνο. Εκείνος όμως του απάντησε ότι γι’ αυτόν ακριβώς τό λόγο έπρεπε νά γίνει! Καί πράγματι έγινε. Στή διάρκεια της Λειτουργίας ό τόπος αυλακωνόταν άπό τις οβίδες. Μιά οβίδα έγλειψε τόν τοίχο του μικρού δωματίου πού τους χρησίμευε ώς ναός, αλλά δεν έσκασε. Μιά άλλη είχε βυθισθεί πιό πέρα στό χώμα, χωρίς κι αυτή νά κάνει ζημιά. Μιά τρίτη όμως έσκασε λίγο πιό κάτω άπ’ τό δωμάτιο, μέσα σ’ ένα αμπρί2. Καί αύτη σκότωσε τέσσερις άνδρες καί τραυμάτισε άλλους τρεις, πού πήγαν εκεί νά φυλαχθοΰν καί δεν έμειναν στή Θεία Λειτουργία… Τό απόγευμα τους διάβασε τή νεκρώσιμη ακολουθία.

Τήν ίδια εκείνη μέρα ό ιερέας έγραψε μέ συγκίνηση στό ημερολόγιο του: «Τά αεροπλάνα νά μουγγρίζουν… καί ατάραχοι νά τελούμε τήν Θείαν Λειτουργίαν. Ποιον θάρρος μας έδινες, Κύριε, τότε!».

Ό Ανθυπολοχαγός του Πυροβολικού Γεώργιος Παυλίδης3 καταθέτει καί τή δική του μαρτυρία γιά τή δράση του ίδιου ιερέα:
«Πρό της επιθέσεως τών Ιταλών της 9ης Μαρτίου 1941 είχαμε καταυλισθεί λίγο πιό κάτω άττ’ τό χωριό Τόσκεσι… Κάναμε τεχνητή άπόκρυψη τών σκηνών καί τών πυροβόλων μέ κλαδιά δέντρων. Μιά βραδιά είχε βρέξει καί δεν ρίξαμε κλαδιά στή σκηνή μας. Τό πρωί ερχόταν ένα αναγνωριστικό (ιταλικό) αεροπλάνο… έπαιρνε φωτογραφί&ς… καί αν άνακά-
λυπταν παραλλαγή του χώρου, έρχονταν και βομβάρδιζαν. Έτσι και τήν ήμερα εκείνη ήλθε, βρήκε τή σκηνή χωρίς καμουφλάζ, τή φωτογράφισε και μετά μιάμιση ώρα… ήλθαν 15-20 στούκας, που κατέβηκαν στά 30-35 μ. χαμηλά… και άρχισαν νά σπέρνουν βόμβες.

…Τρέξαμε νά κρυφτούμε… Έγώ χώθηκα σε ένα σωρό από τσουβάλια… Οι κρότοι ήταν εκκωφαντικοί… Είχε καλυφθεί από καπνούς όλος ο καταυλισμός…

Όπως ήμουνα ξαπλωμένος (ανάσκελα), έβλεπα καθαρά τό αεροπλάνο, τόν αεροπόρο… τά χέρια τον, τις βόμβες. Είπα μέσα μον: Τώρα πιά, «νυν άπολύεις τόν Δουλον σου, Δέσποτα». Επιτέλους, κάποτε …τά αεροπλάνα εφυγαν…
Με δισταγμό σηκώθηκα… Δεν ακουγόταν κανένας θόρυβος. Ησυχία θανάτου. Μονολόγησα: «Έγώ μόνο ζώ». “Ομως, σιγά σιγά έβλεπα νά σηκώνονται μερικά κουρέλια… Λίγο λίγο γέμισε ο τόπος…
Ζητωκραυγές, σταυροκοπήματα παντού. Ό Διοικητής διατάσσει προσκλητήριο. Και τό θαύμα: Μέσα σ΄αυτή τή φωτιά του σιδήρου δέν είχαμε ούτε ενα στρατιώτη… νεκρό ούτε και πληγωμένο…
Ό Διοικητής… δέχθηκε τήν πρόταση μου νά κάνονμε μιά ευχαριστήρια Θεία Λειτουργία. Κοντά μας ήταν ο στρατιωτικός Ιερέας… Συγκεντρωθήκαμε και αποφασίσαμε νά γίνει πρώτα εξομολόγηση… Πράγματι… εξομολογήθηκαν αξιωματικοί και οπλίτες και τό πρωί σε μιά μεγάλη σπηλιά ο π. Χρυσόστομος λειτούργησε. Πρίν άπό τή Θεία Λειτουργία μας μίλησε… Και στό «Μετά φόβου Θεού»… κοινωνήσαμε όλοι.

Δέν θά λησμονήσω εκείνη τή Θεία Λειτουργία. Καθώς προσέρχονταν οί στρατιώτες γιά νά κοινωνήσουν, έκλαιγαν. Και τά δάκρυα τους έπεφταν στην άγια λαβίδα. Ετσι τό Σώμα και τό Αίμα του Χρίστου αναμειγνυόταν μέ τά δάκρυα των στρατιωτών…
“Εκείνες τις μέρες περπάτησε ο Θεός ανάμεσα μας…».

Στόν πόλεμο του ’40 μέ ενθουσιασμό προχώρησαν οί φαντάροι μας στή μεγαλειώδη τους επέλαση. Ούτε οι βόμβες και η φρίκη τού πολέμου, ούτε οί στερήσεις ή τό κρύο μπόρεσαν νά τους ανακόψουν. Γιατί οί ιερείς τής Εκκλησίας μας τους κάλυπταν μέ τό τιμημένο ράσο τους. Ζέσταιναν τά παγωμένα τους κορμιά. Καί τόνωναν τίς φοβισμένες τους καρδιές, σταλάζοντας μέσα τους πίστη και θάρρος.

1. Μετέπειτα Μητροπολίτης Αργολίδος
2. Υπόγειο χαράκωμα γιά στρατιώτες της πρώτης γραμμής
3. Μετέπειτα Μητροπολίτης Νικαίας

Πηγή: Ί. Μ. Χατζηφώτη, Ή Εκκλησία στόν αγώνα τοΰ Σαράντα, Έκδ. «Ατλαντίς», Αθήναι, σ. 98-99,154-155.
από το περιοδικό Προς τη Νίκη, Οκτώβριος 2015

https://www.orthodoxianewsagency.gr/epikairotita/

Ένα Έθνος, μια ψυχή (π. Δημητρίου Μπόκου)

/in

Μὲ ἀπροκάλυπτο θαυμασμὸ στάθηκε ὁ κόσμος ὁλόκληρος μπρὸς στὴ μικρὴ Ἑλλάδα, ποὺ τὸ 1940 νίκησε τὴν πανίσχυρη Ἰταλία καὶ ἀντιστάθηκε ἡρωικά, χωρὶς πνεῦμα ἡττοπάθειας, χωρὶς σύμπλεγμα κατωτερότητας, ὡς ἴσος πρὸς ἴσον, ἀκόμα καὶ πρὸς τὴ θεωρούμενη ὣς τότε ἀήττητη Γερμανία. Ὁ ἄθλος της ἀποτέλεσε ἀπρόσμενη ἔκπληξη, εὐχάριστη γιὰ τοὺς μέν, δυσάρεστη γιὰ τοὺς δέ. Ὅλοι ὅμως, ἐχθροὶ καὶ φίλοι, στάθηκαν μπροστά της προσοχὴ καὶ ἀπέδωσαν τὰ εὔσημα στὸν μικρὸ λαὸ ποὺ ἐπέδειξε σθένος γίγαντα. Στὸ ἑξῆς οἱ ἥρωες θὰ εἶχαν ὡς πρότυπο τοὺς Ἕλληνες, ὅπως εἰπώθηκε προσφυῶς (Οὐίνστον Τσώρτσιλ).

Πολλοὶ παράγοντες, θεῖοι καὶ ἀνθρώπινοι, συνέβαλαν στὴν ἐπιτέλεση τοῦ θαύματος τοῦ 40. Θὰ ἐπικεντρωθοῦμε σὲ ἕναν. Στὴν ὁμοψυχία. Δὲν πολέμησε μόνο ὁ στρατός μας στὰ βουνὰ τῆς χιονοσκέπαστης Ἠπείρου. Ὅλο τὸ ἔθνος συστρατεύθηκε. Κάθε ἡλικία, ἀπὸ τὴν πιὸ μικρὴ ὣς τὴν πιὸ μεγάλη, ἔδωσε δυναμικὰ τὸ «παρών». Ὁ καθένας στὸ πόστο του. Ἀνάλογα μὲ τὴ δύναμή του καὶ τὴν εἰδικότητά του. Ὁ καθένας συνεισέφερε στὸν κοινὸ ἀγώνα κατὰ τὸ χάρισμά του. Οἱ πολλοὶ ἔγιναν ἕνας. Ἕνα σῶμα μὲ πολλὰ μέλη, συντονισμένα στὴν ἀπόλυτη λειτουργικὴ ἁρμονία. Δὲν σκεφτόταν καὶ δὲν ἐνεργοῦσε κανένας κατὰ τὸ δικό του θέλημα. Ξεχάστηκε τὸ ἐγώ, παραμερίστηκε. Ἦρθε στὸ προσκήνιο ἡ ἀξία τοῦ «ἐμεῖς» τοῦ ἥρωα Μακρυγιάννη. Κατανοήθηκε πλήρως πὼς ἂν ἡ πατρίδα πηγαίνει στὸ σύνολό της καλά, εἶναι ὄφελος γιὰ ὅλους. Ἂν ἡ πατρίδα χάνεται, τί νόημα ἔχει νὰ εὐημεροῦν μερικοί; Ἡ γενικὴ δυστυχία θὰ παρασύρει καὶ κάθε ἰδιωτικὴ εὐημερία. Ἐνῶ σὲ μιὰ πατρίδα ποὺ εὐτυχεῖ, λέγει ὁ ἀρχαῖος Περικλῆς, ἀκόμα κι ἂν κάποιος δυστυχήσει, «πολλῷ μᾶλλον διασῴζεται» (Θουκυδίδου Ἱστορίαι, 2, 60, 2-4).

Ἔτσι, ὁ ἄμαχος πληθυσμός, ἀποχαιρετώντας μὲ πόνο, ἀλλὰ καὶ ἐνθουσιασμὸ τὰ μάχιμα παιδιά του ποὺ ξεκινοῦσαν τραγουδώντας γιὰ τὸ μέτωπο, στρώθηκε ἀμέσως στὴ δουλειά. Πολέμησε κι αὐτὸς μὲ κάθε τρόπο στὰ μετόπισθεν. Οἱ Ἑλληνίδες τῆς Ἠπείρου καὶ τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας σήκωσαν, μὲ ἀτσάλι ψυχή, στοὺς ἀδύνατους ὤμους τους τὸ βαρύτατο ἔργο τοῦ ἐφοδιασμοῦ. Βρέθηκαν κι αὐτὲς στὴν πρώτη σχεδὸν γραμμή, δίπλα στὸν μαχόμενο στρατιώτη, δίνοντάς του πνοὴ ζωῆς, ἀνάσα ἀπ’ τὴν ἀνάσα τους, σ’ ἕναν δίχως ἀνάπαυλα πόλεμο.

Οἱ ἐχθροὶ ἦταν πολλοὶ στὰ ἄγρια πολεμικὰ μέτωπα, μὰ χειρότερος ἀπ’ ὅλους ἀποδείχτηκε τὸ κρύο. Ὁλόκληρη ἡ Ἑλλάδα βάλθηκε τότε νὰ ζεστάνει τὸν παγωμένο φαντάρο. Μικρὰ κορίτσια, ἀλλὰ καὶ αἰωνόβιες γιαγιές, ρίχτηκαν στὸν ἀγώνα «τῆς φανέλλας τοῦ στρατιώτη». Χιλιάδες δέματα μὲ μάλλινα πλεχτά, συνοδευμένα μὲ τὶς προσευχὲς ὅλου τοῦ ἔθνους, ἔφτασαν στὴ γραμμὴ τοῦ πυρός, ζέσταναν τὶς ψυχὲς τῶν παιδιῶν ποὺ πολεμοῦσαν στὰ χιόνια. Ὁ λαὸς εἶχε γίνει μιὰ μεγάλη ζεστὴ οἰκογένεια. Τό ’νιωθε ὁ ἔρημος στρατιώτης καὶ παρηγοριόταν.

Γράφει ἕνας τραυματίας ἀπὸ τὸ μέτωπο γιὰ τὸν στρατὸ τῶν μετόπισθεν:

«Καλή μου μανούλα, …ὅταν νιώθουμε ὅτι πίσω μας ὑπάρχει ἕνας ὁλόκληρος κόσμος ποὺ φροντίζει…, ὅταν βλέπουμε ὅτι τὰ αἰσθήματα τῆς ἀλληλεγγύης πλημμυρίζουν τὶς καρδιὲς ὅλου τοῦ Ἑλληνισμοῦ, ἡ ψυχή μας γεμίζει συγκίνηση καὶ ὁρκιζόμαστε, ὅτι δὲν θὰ ἀφήσουμε ποτὲ ἐχθρικὸ ποδάρι νὰ μολύνει τὴν ἔνδοξη γῆ μας. Ἀψηφοῦμε τὰ χιόνια καὶ τὶς παγωνιές. Ἀγνοοῦμε τοὺς κόπους καὶ τὶς κακουχίες. Γινόμαστε τρομεροὶ καὶ ἱκανοὶ νὰ ἐπιτελέσουμε καὶ τοὺς δυσκολότερους ἄθλους».

Ποιὸς μπορεῖ νὰ νικήσει τὸ ἔθνος ποὺ ἔχει τέτοια ψυχή;

Καλὴ εὐλογημένη ἑβδομάδα! Καλὸ μήνα!

«Ἀντιύλη». Ἱ. Ν. Ἁγ. Βασιλείου, Πρέβεζα

Κρυφό Σχολείο: τεράστια η προσφορά του εις την διατήρηση Ελληνισμού και Ορθοδοξίας

/in

Ο εορτασμός της επετείου του ξεσηκωμού των Ελλήνων την 25η Μαρτίου 1821 φέρνει στην επικαιρότητα και το θέμα του Κρυφού Σχολείου. Υπάρχουν συνάνθρωποί μας που αναρωτιούνται αν υπήρξε κρυφό σχολειό και άλλοι, θορυβούσα μειοψηφία που ευθέως αμφισβητεί την ύπαρξή του και επιμένει να επιβάλλει την ανιστόρητη άποψή της.

Το θέμα είναι μεγάλο, αναφέρεται σε διάρκεια αιώνων και αφορά τον σκλαβωμένο Ελληνισμό για τετρακόσια χρόνια και πεντακόσια για άλλες περιοχές. Θα προσπαθήσω στον περιορισμένο χώρο ενός άρθρου να φωτιστεί το ομιχλώδες από κάποιους και για ολίγους τοπίο. Ο ελληνισμός με την πτώση της βασιλεύουσας εισήλθε σε μακραίωνη σκλαβιά στον Οθωμανό δυνάστη. Ένας δυνάστης που εστερείτο πολιτισμού και ανθρωπισμού και τη δύναμή του αντλούσε από την τρομερή όψη του γιαταγανιού. Από όσους τόπους πέρασε άφησε πίσω του κουφάρια, συντρίμμια, πόνο και αίμα. Να θυμηθούμε τις λεηλασίες της Πόλης;; Να συγκρίνουμε την συμπεριφορά των με την τακτική του Μεγάλου Αλεξάνδρου του εκπολιτιστή των, τότε, βαρβάρων;; Αποτελεί ιεροσυλία.

Ο ελληνισμός έζησε στα δύσκολα εκείνα χρόνια πολλά βάσανα και με πολλούς κινδύνους και στερήσεις. Χωρίς δικαιώματα και χωρίς να του αναγνωρίζεται καμιά ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ανθρώπινο δικαίωμα. Οι γυναίκες τροφοδοτούσαν τα χαρέμια και τα όμορφα και εύρωστα ελληνόπουλα οδηγούσαν στα τάγματα των γενιτσάρων ή στις κρεβατοκάμαρες για την ικανοποίηση των ανώμαλων ορέξεών τους. Δείγματα ζήσαμε και τις τελευταίες δεκαετίες στο πετσί μας.

Ο Οθωμανός κατακτητής γνώριζε ότι αν στον σκλαβωμένο Έλληνα έδινε το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης των θρησκευτικών του πεποιθήσεων και της παιδείας, μια μέρα ο ελληνισμός θα κυριαρχούσε σε ολόκληρη την τότε οθωμανική αυτοκρατορία. Καλό θα ήταν εδώ να θυμηθούμε την ρήση του Ρωμαίου ποιητή Κικέρωνα: «Οι ρωμαίοι κέρδισαν την Ελλάδα με τα όπλα και οι έλληνες τους κέρδισαν με τα γράμματα». Ας αφήσουμε τα παλιά και ας στοχαστούμε τα σχετικώς πρόσφατα. Ποιό στοιχείο κυριαρχούσε σε Πόντο και Μικρά Ασία. Ας αναλογιστούμε διαβάζοντας από τις πηγές ολίγα για την τότε κατάσταση.

Ο Κωνσταντίνος Κούμας μας αναφέρει πως ένας από τους κυριότερους παράγοντες που καταπίεζε τους Έλληνες ήταν οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι συμπολίτες τους, ο απλός τουρκικός όχλος. «Εις τα πόλεις τας κατοικουμένας το πλείστον μέρος υπό Τούρκων έπασχαν οι άθλιοι [Έλληνες] κακά μεγάλα, ως επί το πλείστον από την κατωτέραν μερίδαν του έθνους τούτου». Αυτήν την μαρτυρία του Κούμα επιβεβαιώνει απόλυτα στην ιστορία του ο Σ. Τρικούπης και στα Απομνημονεύματά του ο Κριτοβουλίδης.

Ο Ιησουίτης François Richard, ο οποίος εν έτει 1657, απορούσε για το πώς ήταν δυνατόν να υπάρχουν χριστιανοί στην Τουρκία, αφού οι διωγμοί που υφίσταντο οι χριστιανοί από την «οθωμανική διοίκηση» ήταν χειρότεροι ακόμα και από τους διωγμούς του Νέρωνα και του Διοκλητιανού(!)

Ο Στίβεν Ράνσιμαν έγραψε για την εποχή της τουρκοκρατίας ένα έργο, με τον τίτλο “Η Μεγάλη Εκκλησία εν Αιχμαλωσία”. Σ’ αυτό το έργο του ο Ράνσιμαν εκθέτει αναλυτικά, μέσα από τις πηγές, την κατάσταση του Ελληνισμού κάτω από τον τουρκικό ζυγό. Ανάμεσα στις πηγές του Ράνσιμαν συγκαταλέγεται και το βιβλίο του Άγγλου διπλωμάτη Sir Paul Rycaut, The Present State of the Greek and Armenian Churches. A.D. 1678, που εξέδωσε το 1679. Διαβάζουμε, ανάμεσα στα άλλα, και τα εξής: «Είναι τραγική η μετατροπή των ιερών της θρησκείας, η αποπομπή του βασιλικού ιερατείου και η μετατροπή των ναών σε τζαμιά. Τα μυστήρια του θυσιαστηρίου τελούνται κρυφά σε μυστικές και σκοτεινές τοποθεσίες… Μάλλον είναι θαύμα, και επαλήθευση των λόγων του Χριστού πως πύλαι Άδου ου κατισχύσουσιν αυτής».

Όπως μας διαβεβαιώνει με τον πιο σαφή και επίσημο τρόπο ο καθηγητής Noehden, «Οι Τούρκοι απηγόρευαν επί κεφαλική ποινή την οικοδομήν νέων εκκλησιών. […] Εμπόδιζον δε δια της αυτής αυστηρότητος και την καθίδρυσιν δημοσίων σχολείων, φοβούμενοι μήπως οι χριστιανοί διδασκόμενοι αποβώσι δούλοι επικίνδυνοι και δυσκυβέρνητοι».

Το 1822 ο Κανέλλος έγραψε στον C. Iken μια σειρά από επιστολές, 12 τον αριθμό. Αυτές τις εξέδωσε το 1825 ο Iken με τον τίτλο Leucothea. Εκεί αναφέρει ο Iken «Οι Τούρκοι εμπόδιζαν τα σχολεία αυστηρότερα και από τας εκκλησίας. […] Δια τούτο… [οι Γραικοί] επροσπαθούσαν] να συστένουν κοινά σχολεία κρυφίως, όπου και των πτωχών τα τέκνα ανεξόδως εδιδάσκοντο».
Ο Κανέλλος δεν ήταν κάποιο τυχαίο πρόσωπο, αλλά ένας από τους «εκλεκτούς του νεοελληνικού διαφωτισμού». Υπάρχουν μαρτυρίες προερχόμενες από έγκριτους εκπροσώπους της ελληνικής, και όχι μόνο, επιστήμης και διανόησης του 19ου αιώνος που επιβεβαιώνουν απόλυτα τον Κανέλλο.

Πρόκειται για τις μαρτυρίες των α) Μισαήλ Αποστολίδη, καθηγητή της Θεολογικής σχολής, στα 1837 β) Κωνσταντίνου Οικονόμου του εξ Οικονόμων, στα 1842 γ) Φίλιππου Ιωάννου, του πρώτου καθηγητή της φιλοσοφίας στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, στα 1849 δ) Κωνσταντίνου Φρεαρίτη, καθηγητή της Νομικής, στα 1863 ε) Charles Tuckermann, πρώτου Αμερικανού προξένου στην Αθήνα, στα 1867 στ) Νικόλαου Δραγούμη, στα 1874 ζ) Γεωργίου Χασιώτη, ιστορικού της εκπαίδευσης, στα 1881.

Ο υπόδουλος ελληνισμός επέζησε στα 400 και πλέον χρόνια σκλαβιάς. Πως;; Μήπως οι Οθωμανοί επέτρεπαν την ύπαρξη και λειτουργία δημόσιων ελληνικών σχολειών;; Να μαθαίνουν τα ελληνόπουλα την γλώσσα τους, την ιστορία τους, την θρησκεία τους; Ο καθηγητής Ψαχαρόπουλος έγραψε σε ειδικό άρθρο του τα εξής ενδιαφέροντα για το κρυφό σχολειό: «[…]. Πάντως, σε κάθε περίπτωση είναι ξεκάθαρο ότι το κρυφό σχολειό βοήθησε στην διάσωση της ελληνικής γλώσσας και της εθνικής ταυτότητας».

Ο καθηγητής της Φιλοσοφικής Φίλιππος Ιωάννου το 1849 είπε σε λόγο που εκφώνησε πως η ελληνική νεολαία επί τουρκοκρατίας «εδιδάσκετο λαθραίως εν υπογείοις και εν ταις οπαίς της γης, τον τύραννον διαφεύγουσα».

Ο πρώτος υπασπιστής του Κολοκοτρώνη, ο Φωτάκος, αναφέρει στα Απομνημονεύματά του: «Μόνοι των οι Έλληνες εφρόντιζαν δια την παιδείαν, η οποία εσυνίστατο εις το να μανθάνουν τα κοινά γράμματα, και ολίγην αριθμητικήν ακανόνιστον. Εν ελλείψει δε διδασκάλου ο ιερεύς εφρόντιζε περί τούτου. Όλα αυτά εγίνοντο εν τω σκότει και προφυλακτά από τους Τούρκους».

Το κρυφό σχολειό αναφέρει και ο ερευνητής της παιδείας, ο Τρύφων Ευαγγελίδης. Στον πρόλογο βιβλίου του, λέει επί λέξει τα εξής: «…και όμως, παρ’ όλους τους απαγορευτικούς νόμους των Τούρκων, […] οι Έλληνες κρύφα και εν παραβύστω εκαλλιέργουν τας Μούσας».

Χαρακτηριστικά γράφουν οι Aliki Dragona και Carolyn Handa: «..Παράδειγμα, τα κρυφά σχολεία τα οποία λειτουργούσαν κρυφά και «παράνομα» σε όλη την Ελλάδα, στα 400 χρόνια της οθωμανικής κυριαρχίας».

Η επόμενη μαρτυρία προέρχεται από τον Νικόλαο Δραγούμη που αναφέρεται στον πατέρα του Μάρκο που γεννήθηκε το 1770 και πέθανε το 1854, γράφοντας μεταξύ των άλλων τα εξής «Ουχί μόνον κοπιώντες, αλλά και κινδυνεύοντες εσπούδαζον οι πατέρες ημών γράμματα. Έκαστος των Τούρκων, και ο έσχατος, ως γνωστόν, είχε το δικαίωμα να τυραννή, να φορολογή και να φονεύη τους οπαδούς του Χριστού».
Δεν νομίζω πως μπορεί να υπάρξει πιο αξιόπιστη μαρτυρία, για την ύπαρξη του κρυφού σχολειού και για τον τρόπο με τον οποίο αυτό λειτουργούσε. Το σημαντικό είναι πως αποτελεί προσωπική κατάθεση του Μάρκου Δραγούμη, πατέρα του Νικολάου, την οποία έζησε και βίωσε άμεσα και προσωπικά ο ίδιος.

Στους τόσους αιώνες σκλαβιάς, δε θα μπορούσαν ποτέ να κρατήσουν οι Έλληνες τη θρησκεία και τη γλώσσα τους, αν δεν υπήρχαν το Κρυφά Σχολεία. Οι Τούρκοι δεν τους άφηναν να μάθουν γράμματα. Έκοβαν κεφάλια και γλώσσες χριστιανών που τολμούσαν να μιλήσουν Ελληνικά.
Έτσι δημιουργούνται τα Κρυφά Σχολειά, τα σχολειά της σκλαβιάς. Στην αρχή, από το 1581, μαθαίνουμε ότι ήταν, με δασκάλους παπάδες, ιερομόναχους ή μοναχούς, στην Κωνσταντινούπολη 10, στη Χίο 4, στην Πελοπόννησο 10, και σε άλλους τόπους περίπου 50.Τα Ελληνόπουλα διδάσκονταν από τα εκκλησιαστικά βιβλία, το οκτωήχι, το ψαλτήρι, το ωρολόγιο, τα μηναία.

Το Κρυφό Σχολειό στην κρύπτη της Ι. Μονής Αγ. Παρασκευής στη Μάνδρα Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας ανακαλύφτηκε κατά τη διάρκεια των εργασιών απομάκρυνσης των μπαζών από το εσωτερικό της κρύπτης. Τα ευρεθέντα στοιχεία ήλθαν να επιβεβαιώσουν την τοπική παράδοση ότι στο Μοναστήρι λειτουργούσε “Κρυφό Σχολειό” από το οποίο έμαθε τα πρώτου γράμματα ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, με δάσκαλο τον Ιερομόναχο Προκόπιο Γιαννέλο.

Ο όρος Κρυφό σχολειό είναι πραγματικός και παραπέμπει στην Μονή Φιλοσόφου, στη Δημητσάνα. Από τον 17ο αιώνα, η Μονή ονομάζεται Κρυφό Σχολειό, σώζεται και σχετική πινακίδα που το επιβεβαιώνει, παράλληλα με τα σωζόμενα έγγραφα. Μαθητής του υπήρξε, μεταξύ πολλών άλλων σπουδαίων παραγόντων, ο Οικουμενικός πατριάρχης Διονύσιος ο Α΄.

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός