“Θέλω να συγχωρέσω πέρα από κάθε λογική.
Πέρα από κάθε πίκρα.
Χριστέ μου, άσε με να κοινωνήσω την παράλογη Αγάπη Σου για τους ανθρώπους.
Εγώ δεν μπορώ.
Εσύ όμως μπορεις, να αρπάξεις την ψυχή μου και να την αναστήσεις.
Εις χείρας Σου παραδίδομαι.”
https://www.orthodoxtimes.gr/
Ο Χριστιανός με βάση την πίστη του είναι πάντα αισιόδοξος και με καλή προαίρεση ελπίζει βάσιμα στην σωτηρία του. Ο Χριστός θα δει την καλή του προαίρεση και θα τον καλέσει να τον ακολουθήσει. Δεν θα σταθεί εμπόδιο η ζωή του μέχρι εκείνη τη στιγμή. Όχι μόνο να σωθεί, αλλά και άγιος μπορεί να γίνει. Υπάρχουν παραδείγματα από τα συναξάρια των Αγίων.
Σαμαρείτισσα με καταγωγή από την πόλη Σιχάρ ζούσε έκλυτον βίον και πήγε μια μέρα στο πηγάδι, όπως κάθε μέρα, για να πάρει νερό. Εκεί στο πηγάδι του Ιακώβ βρήκε να ξεκουράζεται ο Χριστός. Μεταξύ των Ιουδαίων και των Σαμαρειτών υπήρχε έχθρα και ξαφνιάστηκε όταν ο Χριστός της ζήτησε νερό να πιεί για να δροσιστεί. Ήταν η αφορμή και άνοιξε ένας διάλογος μεταξύ των. Ο Χριστός της φανέρωσε πράγματα άγνωστα. Της μίλησε για το «ζων ύδωρ», το Άγιο Πνεύμα. Ακόμη ότι είναι ο Μεσσίας. Επίσης, ο Θεός είναι πνεύμα και προσκυνείται παντού. Όταν ο Χριστός της αποκάλυψε γεγονότα της προσωπικής της ζωής, ότι δηλαδή είχε πέντε άνδρες και αυτός που τώρα έχει δεν είναι νόμιμος, τον αποκάλεσε Προφήτη. Την χαρά της δεν θέλησε να την κρατήσει για τον εαυτό της. Έτρεξε στο χωριό για να πληροφορήσει και να καλέσει τον κόσμο να γνωρίσει τον Μεσσία. Ο κόσμος έτρεξε, ήλθε στο πηγάδι, Τον άκουσε και Τον παρακαλέσανε να μείνει μαζί τους. Πράγματι, έμεινε. Πολλοί άνθρωποι άκουσαν το κήρυγμά του και πίστεψαν.
Μετά από την ανάληψη του Κυρίου στους ουρανούς και την επιφοίτηση του Αγίου Πνεύματος στους Αγίους Αποστόλους η Σαμαρείτισσα βαπτίστηκε και έλαβε το όνομα Φωτεινή. Μαζί της βαπτίστηκαν οι πέντε αδελφές της, η Ανατολή, η Φωτώ, η Φωτίδα, η Παρασκευή και η Κυριακή, καθώς και οι δυο γιοί της, ο Βίκτωρας που μετονομάσθηκε Φωτεινός και ο Ιωσής.
Ο αυτοκράτορας Νέρων το 99 μ.Χ. είχε εξαπολύσει άγριο διωγμό εναντίον των Χριστιανών μετά το μαρτύριο των Αποστόλων Παύλου και Πέτρου. Στόχος του ήταν να εξαφανίσει τους μαθητές των αποστόλων και όλους τους Χριστιανούς. Την κρίσιμη αυτή περίοδο για τον Χριστιανισμό η αγία Φωτεινή με τον μικρότερο γιό της Ιωσή βρίσκονταν στην Καρθαγένη για ιεραποστολική δράση και κήρυγμα. Ο μεγάλος γιός, ο Βίκτωρας, είχε διοριστεί αρχιστράτηγος από τον Νέρωνα, ο οποίος, χωρίς να γνωρίζει την χριστιανική ιδιότητά του, τον έστειλε στη Ιταλία να εξοντώσει τους χριστιανούς. Ο Σεβαστιανός δούκας της Ιταλίας και φίλος του Βίκτωρα προσπάθησε να τον πείσει να εφαρμόσει την εντολή του Νέρωνα και δεν θα κινδυνεύσει η ζωή του. Ο Βίκτωρας απέρριψε τις προτάσεις του δούκα και δήλωσε ότι θα κηρύττει για τον Χριστό. Ο δούκας χάνει το φως του και την λαλιά του και μετά την τέταρτη μέρα φωνάζει ότι ένας είναι ο Θεός, αυτός των Χριστιανών. Αποκάλυψε την πρόσκληση από τον ίδιο τον Χριστό, κατηχήθηκε και βαπτίστηκε από τον Βίκτωρα και επανάκτησε το φως του. Πολλοί ειδωλολάτρες έγιναν Χριστιανοί, βλέποντας αυτά τα θαυμάσια.
Σύντομα ο Νέρων πληροφορείται για την χριστιανική δράση της Φωτεινής, των υιών της και του Σεβαστιανού. Διατάζει να οδηγηθούν στην Ρώμη. Στην πορεία προς την Ρώμη τους ενθαρρύνει ο Χριστός. Δίνει εντολή στον Βίκτωρα να στηρίξει τον Σεβαστιανό και αλλάζει το όνομα του Βίκτωρα σε Φωτεινός, γιατί θα φωτίσει πολλούς ειδωλολάτρες. Με παρρησία ομολογούν την πίστη τους στο Χριστό όλοι τους, η Αγία Φωτεινή, οι αδελφές της, οι γιοί της και ο Σεβαστιανός. Ο Νέρων οργίζεται και διατάζει να συντριβούν οι αρμοί των χεριών τους, με θαυματουργικό τρόπο αυτό δεν γίνεται. Διατάζει στη συνέχεια να τους κόψουν τα χέρια. Ούτε και τα χέρια τους κόβονται παρά την λυσσαλέα προσπάθεια των δημίων. Η αγία Φωτεινή ευχαριστεί τον Θεό και ο αιμοβόρος Νέρων διατάζει οι άνδρες να φυλακιστούν σε σκοτεινή φυλακή οι δε γυναίκες να κλειστούν σε χρυσό κουβούκλιο. Στο κουβούκλιο έβαλε και την κόρη του Δομνίνα για να δελεάσει τις χριστιανές γυναίκες. Συνέβη το αντίθετο, η Δομνίνα κατηχήθηκε και βαπτίστηκε Χριστιανή με το όνομα Ανθούσα. Ο Νέρων έμαθε τα νέα και διέταξε άνδρες και γυναίκες να μπουν σε καμίνι που έκαιγε για επτά ημέρες και να παραμείνουν για τρεις ημέρες. Μετά από τρεις ημέρες τους βρήκαν σώους και αβλαβείς.
Το νέο θαύμα εξόργισε τον Νέρωνα και διέταξε να δώσουν θανατηφόρα δηλητήρια σε όλους παρασκευασμένα από τον μάγο Λαμπάδιο. Η Αγία Φωτεινή δηλώνει μπροστά στον Νέρωνα και τον Λαμπάδιο ότι πρώτη θα πιεί το δηλητήριο στο όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού για να δουν την παντοδυναμία Του. Στη συνέχεια ας πιούν όλοι όσοι συντάσσονται μαζί της. Όλοι ήπιαν και όλοι τους έμειναν απαθείς. Ο μάγος τους πληροφορεί ότι έχει πιο ισχυρό δηλητήριο και αν με αυτό το παρασκεύασμα δεν πεθάνουν ακαριαία θα πιστεύσει και αυτός στον Χριστό. Με το νέο ισχυρότερο δηλητήριο έμειναν και πάλι απαθείς. Ο μάγος έκπληκτος μαζεύει τα μαγικά του βιβλία, τα καίει και βαπτίζεται Χριστιανός με το όνομα Θεόκλητος. Μόλις το έμαθε ο αιμοσταγής χριστιανομάχος Νέρων ότι και ο μάγος του έγινε Χριστιανός διέταξε να τον συλλάβουν και να τον αποκεφαλίσουν έξω από τα τείχη της Ρώμης, όπως και έγινε.
Μετά από αυτό ο Νέρων διέταξε πολλά και διάφορα φρικτά βασανιστήρια όπως κόψιμο των νεύρων, χύσιμο θειαφιού με λιωμένο μολύβι στο στόμα και στα αυτιά, κρέμασμα και ξύσιμο του σώματος και κάψιμο με λαμπάδες αναμμένες. Τύφλωση και κλείσιμο σε φυλακή με φίδια. Μετά από τρία χρόνια βρέθηκαν υγιείς και δοξάζοντες τον Θεό.
Τελικά ο Νέρων διέταξε και έγδαραν την Αγία Φωτεινή, τον Σεβαστιανό, τον Φωτεινό και τον Ιωσή. Την ίδια τύχη είχαν και οι πέντε αδελφές της Αγίας. Εκτός της Αγίας οι άλλοι μάρτυρες αποκεφαλίστηκαν και η Αγία κλείστηκε φυλακή λυπημένη γιατί δεν αξιώθηκε του μαρτυρίου. Εκεί παρουσιάστηκε ο Χριστός την θεράπευσε, την ευλόγησε και μετά από ημέρες την κάλεσε κοντά Του.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Η Αγία Φιλοθέη γεννήθηκε στην Αθήνα περί το 1522 από την επιφανή Οικογένεια των Μπενιζέλων και το κοσμικό της όνομα ήταν Παρασκευή. Οι ευσεβείς γονείς της Άγγελος και Σηρίγη, απόγονος της βυζαντινής οικογένειας των Παλαιολόγων, την ανάθρεψαν με ευσέβεια. Έμαθε τα πρώτα της γράμματα και σε ηλικία μόλις 14 την πάντρεψαν με τον πολύ μεγαλύτερό της άρχοντα των Αθηνών Ανδρέα Χειλά, χωρίς τη θέλησή της. Ύστερα από τρία χρόνια χήρεψε κληρονομώντας μια τεράστια περιουσία. Παρά τις πιέσεις που δεχόταν να ξαναπαντρευτεί, αρνήθηκε και αποφάσισε να ακολουθήσει τη μοναχική ζωή. Μετά το θάνατο των γονέων της εκάρη μοναχή και έλαβε το όνομα Φιλοθέη. Το σπίτι της βρισκόταν στο σημείο που βρίσκονται τα γραφεία της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, στην οδό Αγίας Φιλοθέης, στο οποίο συγκέντρωσε πολλές ευσεβείς κόρες της Αθήνας και το οποίο μετέβαλε με τον καιρό σε μοναστήρι, με καθολικό τον παρακείμενο ναό του Αγίου Ανδρέα.
Γύρω στο 1571 ζήτησε από τον μητροπολίτη Αθηνών την αναγνώριση του Μοναστηριού της, στην οποία ζούσαν 150 μοναχές με ηγουμένη την Φιλοθέη. Πολλές από τις μοναχές ήταν εκχριστιανισμένες μουσουλμάνες, τις οποίες είχε εξαγοράσει από τουρκικά χαρέμια. Εκείνη την εποχή αρχίζει το μεγάλο πνευματικό, φιλανθρωπικό, κοινωνικό και εθνικό έργο της. Ξοδεύει αφειδώς τη μεγάλη πατρική και συζυγική της περιουσία, ανακουφίζοντας χιλιάδες ενδεείς της Αττικής και άλλων περιοχών. Το μοναστήρι της μεταβλήθηκε, εκτός από τόπο προσευχής και ασκήσεως, σε μεγάλο συγκρότημα κοινωνικής ευποιΐας. Σχολείο νεανίδων, νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο, εργαστήρια εκμάθησης τεχνών, ξενοδοχείο για τη διαμονή των ξένων κλπ. Το συγκρότημα αυτό το ονόμασε «Παρθενώνα», όπου έβρισκαν φροντίδα πλήθος ανθρώπων Ελλήνων και Τούρκων. Παράλληλα ιδρύει σε πολλά μέρη σχολεία, όπου φοιτούσαν αδιακρίτως αγόρια και κορίτσια δωρεάν.
Παράλληλα επιδίδεται με πάθος στην υπηρεσία της πατρίδος. Προσφέρει μεγάλα ποσά στους Τούρκους αγάδες και απελευθερώνει Έλληνες αιχμαλώτους. Επίσης εκμεταλλεύεται τη φιλαργυρία των Τούρκων αφεντάδων της περιοχής και εξαγοράζει τις δύστυχες αρπαγμένες γυναίκες των χαρεμιών, τις οποίες φυγαδεύει στα νησιά, που βρισκόταν σε ενετική κατοχή, απογυμνώνοντας τους τούρκικους οντάδες από αιχμάλωτες κοπέλες.
Για να βρίσκεται κοντά στους κατοίκους της αραιοκατοικημένης τότε Αττικής ιδρύει παραρτήματα στα Πατήσια, στο Χαλάνδρι, στο Ψυχικό και στην Καλογρέζα. Στην περιοχή του Ψυχικού είχε ανοίξει ένα πηγάδι για να ξεδιψούν οι αγρότες και οι στρατοκόποι, ως ψυχικό, και γι’ αυτό πήρε και η περιοχή το όνομα Ψυχικό. Κατ’ άλλους είχε γράψει στο χείλος του πηγαδιού τη φράση «ψυχικόν», δηλαδή αγαθοεργία. Από το «ψυχικό» της Φιλοθέης πήρε το όνομά της η σημερινή περιοχή της Φιλοθέης. Στην περιοχή της Καλογρέζας έκτισε μετόχι της Μονής της και από την ονομασία «καλογραία», εννοώντας τη Φιλοθέη, η περιοχή ονομάστηκε «Καλογρέζα», από την τοπική αρβανίτικη διάλεκτο.
Έχει διασωθεί ένας μεγάλος αριθμός επιστολών τη Φιλοθέης στα αρχεία της Βενετίας, όπου η αγία αλληλογραφούσε με πλούσιους Έλληνες και ξένους, ζητώντας οικονομική βοήθεια για το πνευματικό, φιλανθρωπικό και εθνικό της έργο. Μέσα από αυτές τις επιστολές διακρίνεται η ακράδαντη πίστη της στο Θεό και την Ορθοδοξία, τα απέραντα φιλανθρωπικά της αισθήματα προς τους πάσχοντες συνανθρώπους της και η αγάπη της για την σκλαβωμένη πατρίδα. Η δράση της πέταξε μακριά από την αττική γη και έφτασε ως τα πέρατα του κόσμου, όπου βρισκόταν η ελληνική Ορθοδοξία.
Αλλά το ανεπανάληπτο και πολυσχιδές έργο της δεν άρεσε στους τυράννους της πατρίδας μας. Οι αδίστακτοι και αιμοβόροι ασιάτες Τούρκοι διέκριναν μέσα από την προσωπικότητα και το έργο της Φιλοθέης τον κίνδυνο να ξυπνήσουν οι υπόδουλοι ορθόδοξοι Έλληνες και να διεκδικήσουν την ελευθερία τους. Τους ενόχλησε ιδιαίτερα η ίδρυση σχολείων, όπου στα ελληνόπουλα ξυπνούσε η κοιμισμένη εθνική συνείδηση. Γι’ αυτό αποφάσισαν να την ξεπαστρέψουν. Τη νύχτα της 2ας Οκτωβρίου του 1588 τούρκικο απόσπασμα εισέβαλε στη Μονή, κατά την αγρυπνία προς τιμήν του αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, πολιούχου των Αθηνών, όπου συνέλαβαν τη Φιλοθέη την έβγαλαν στο προαύλιο, την έδεσαν σε κολώνα και την έδειραν ανηλεώς για πολλές ώρες. Η μοναχή κατέρρευσε λιπόθυμη και πλημμυρισμένη στα αίματα. Οι μοναχές την πήραν και τη μετέφεραν στο μετόχι της Καλογρέζας, όπου υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φεβρουαρίου του 1589, όπου ενταφιάστηκε στα δεξιά του ιερού βήματος του Αγίου Ανδρέα και ανακηρύχτηκε Αγία και Νεομάρτυς. Η ψυχή της εγκατέλειψε το κουρασμένο, από την άσκηση και την κοινωνική προσφορά, σκήνος της και πέταξε στα ουράνια για να συναντήσει το Νυμφίο Χριστό, που τόσο αγάπησε στη ζωή της και πόθησε να ενωθεί μαζί Του! Αργότερα έγινε εκταφή και το ιερό της λείψανο τέθηκε σε αργυρή λάρνακα και αναπαύεται στο μητροπολιτικό ναό των Αθηνών, χαρίζοντας ευλογία και ποιώντας άπειρα θαύματα στους ευσεβείς προσκυνητές της.
Ο βίος και το έργο της Αγίας Φιλοθέης είναι μια ηχηρή απάντηση σε όσους εθελοτυφλούν, από παθολογική εμπάθεια, και αμφισβητούν την μοναδική προσφορά της Εκκλησίας μας προς το Έθνος και το δοκιμαζόμενο λαό μας τα μαύρα εκείνα χρόνια της τουρκικής δουλείας και όχι μόνο!
Λάμπρος Σκόντζος, Θεολόγος
Οι Άγιοι ήταν άνθρωποι όπως εμείς. Πολλοί από αυτούς είχαν γεννηθεί από ειδωλολάτρες γονείς, κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, και αρκετοί από αυτούς καρατομήθηκαν από τους γονείς τους. Οι Άγιοι άνδρες και γυναίκες διάλεξαν τον δρόμο του Χριστού. Τον στενό και όχι τον ευρύχωρο της καλοπέρασης. Λαϊκοί ή κληρικοί πρόσφεραν τον εαυτό τους στον Χριστό. Ο δρόμος του γάμου και η οδός του μοναχισμού μπορούν να οδηγήσουν τον πιστό στην αγιότητα.
Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, γράφει τα εξής: «Και ας μην ειπή τινας από τους κοσμικούς ότι, αυτά εγράφθησαν δια τους καλογήρους, και όχι δια τους λαϊκούς…Όσα χρεωστεί να φυλάξει ο μοναχός δια να σωθή, αυτά έχει χρέος να τα φυλάξη και ο λαϊκός… Χρέος έχει ο μοναχός να φυλάξη όλας τας εντολάς του Χριστού, το ίδιον χρέος έχει και ο κοσμικός…» (Προοίμιο του συγγράμματος του «ΣΥΜΕΩΝ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΘΕΟΛΟΓΟΥ ΤΑ ΕΥΡΙΣΚΟΜΕΝΑ» στο π. Γεωργίου Μαρνέλλου. Η οσιακή…ζωή του ηγιασμένου Γέροντα Εφραίμ των Λιμνών Μεραμπέλλου…Άγιος Νικόλαος Κρήτης 2024, σ. 48-49).
Άγιοι εντάσσονται στο εορτολόγιο της Αγίας μας Εκκλησίας από την επίσημη Ορθόδοξη Εκκλησία, εν προκειμένω από το σεπτό μας Οικουμενικό Πατριαρχείο, εκείνοι από τους βαπτισμένους πιστούς που έζησαν βίο θεάρεστο με νηστεία, προσευχή, δοξολογία αδιάκοπη του Αγίου Τριαδικού Θεού και με καρδιά καθαρή χωρίς δόλο και σκοπιμότητες. Εκείνοι που ακτινοβολούν την χάρη του Αγίου Πνεύματος και είναι έμπλεοι αρετών. Αν ο Θεός τους δωρίσει το χάρισμα της θαυματουργίας, το προορατικό, το προφητικό ή οποιοδήποτε άλλο ενισχύεται ο λόγος να αγιοκαταταχθούν. Άλλοι λόγοι που συντείνουν στην αγιοκατάταξη είναι η μυροβλυσία των λειψάνων, το θαυμαστό τέλος κλπ. Είναι λάθος να χρησιμοποιείται ο όρος αγιοποίηση, γιατί δεν ανακηρύσσομε εμείς τους Αγίους. Η Εκκλησία απλά επιβεβαιώνει ότι κάποιος είναι Άγιος στη συνείδηση του πληρώματός της και εν τοις πράγμασι, εντάσσοντας τον στα αγιολόγια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Πολλούς αγίους έχει αναδείξει η Αγία μας Εκκλησία και θα συνεχίσει να αναδεικνύει μέχρι την συντέλεια των αιώνων. Πολλοί είναι άγνωστοι στο πλήρωμα της Εκκλησίας‧ τους λόγους τους γνωρίζει μόνο ο Θεός. Κάποιες φορές Ο ΘΕΟΣ ΦΑΝΕΡΩΝΕΙ ΑΓΝΩΣΤΟΥΣ ΣΕ ΕΜΑΣ ΑΓΙΟΥΣ την κατάλληλη στιγμή για να στηρίξει την πίστη του λαού του και να φανερώσει την δύναμη, την χάρη και τη δόξα του Θεού.
«Θαυμαστός ο Θεός εν τοις Αγίοις Αυτού» (Ψαλμ.67,36). «Τοις Αγίοις τοις εν τη γη αυτού εθαυμάστωσεν ο Κύριος» ( Ψαλμ. 15,15)! Ο Θεός θαυματουργεί δια των Αγίων Του!
Το έργο των Αγίων μετά την κοίμησή τους είναι να μεσιτεύουν ενώπιον του θρόνου του Θεού για τη σωτηρία και τη διαφύλαξή μας από παντός κακού.
«Ο υπέρτατος Κριτής» απονέμει στους δικαίους μετά θάνατο «απαρχήν τινα της δόξης αυτών εν τω Ουρανώ…απονέμει αυτοίς μίαν δόξαν και εν τη επί της γης συγχρόνως στρατευομένη Εκκλησία. Αύτη η δόξα εκδηλούται εν τούτω ότι η επίγειος Εκκλησία σέβεται τους δικαίους ως αγίους και φίλους του Θεού. Επικαλείται αυτούς εν ταις προσευχαίς…τιμά επίσης τα αυτών λείψανα και παν ό,τι ανήκεν αυτοίς, ως και τας εικόνας αυτών. Η Εκκλησία τιμά τους αγίους…ως πιστούς δούλους, ως αγίους και φίλους του Θεού. Αύτη εκθειάζει τους αγώνας και τα έργα τα τετελεσθέντα υπ΄ αυτών προς δόξαν Θεού τη ενεργεία της χάριτος αυτού, εις τρόπον ώστε άπασα η τιμή ήν αυτοίς έδωκεν η Εκκλησία, να αναφέρηται προς την Υψίστην Μεγαλειότητα την επιβλέψασαν μετ΄ ευχαριστήσεως επί τον επί γης βίον αυτών» (Αγίου Νεκταρίου, Περί των Αγίων του Θεού, Αθήναι 1986, σ. 5).
Το παρόν κείμενο έχει ως αφορμή τα βιβλία του τέως Σχολάρχου και Καθηγητή της Π.Α.Ε.Α.Η. Κρήτης πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Εμμ. Μαρνέλλου περί του ευλογημένου, προορατικού και θαυματουργού Γέροντος Ιερομονάχου Εφραίμ Χατζηπατέρα, ο οποίος έζησε στους Αγίους Τόπους, για τρία ή τέσσερα χρόνια, ως ιεροδιάκονος περί το 1860-1862; και αργότερα ως Ιερομόναχος και εφημέριος του Ι. Ναού της Ευαγγελίστριας των Λιμνών (κατά τα έτη 1871,1896). Οι Άγιοι Τόποι, γράφει ο π. Γεώργιος Μαρνέλλος «σημάδεψαν βαθιά μέσα του την φιλόκαλο καρδία του, του φιλοτέχνησαν τα μυστικά σκαλοπάτια της ψυχής του και αναζωπύρωσαν την πίστη του. Με βάση τις συνεντεύξεις με συγγενείς του μακαριστού Χατζή Δημήτρη Μαστοράκη των Λιμνών «από τότε και στο εξής, ο θαυμαστός Γέροντας Εφραίμ, έδειξε δείγματα προόρασης, Αγιότητας και θαυματουργίας» (Ο Θαυμαστός Γέροντας των Λιμνών Εφραίμ Ιερομόναχος…, Άγιος Νικόλαος Κρήτης 2023, σ. 68).
Θα προσπαθήσω να σκιαγραφήσω την αγία μορφή του και την οσιακή ή οσιότροπη ζωή του. Ο διακριτικός και φωτισμένος Γέροντας Εφραίμ κατάγεται από τις Λίμνες Μεραμπέλλου Κρήτης Γεννήθηκε στις Λίμνες το 1828 και κοιμήθηκε το 1909.Το κοσμικό όνομά του ήταν Ευθύμιος Δημητρακόπουλος ή Δημητρόπουλος. Η προσωνυμία Χατζή Πατέρας (Χατζή =προσκυνητής) οφείλεται στην προσκυνηματική επίσκεψη και μακρά διαμονή του Του στα Ιεροσόλυμα και συγκεκριμένα στον «βαπτισμό» του στον Ιορδάνη, το 1860. Όπως μαρτυρεί ο ίδιος ο «Αγιασμένος» Ιερομόναχος Εφραίμ σε ιδιόγραφο του που ανακάλυψε ο π. Γεώργιος, Μαρνέλλος κατά την έρευνα του στην βιβλιοθήκη συγγενικού προσώπου του Αγίου στην πόλη του Αγίου Νικολάου τον Αύγουστο του 2022, οφείλεται στο γεγονός ότι ο Εφραίμ βαπτίσθηκε στα νερά του Ιορδάνη, κατά το 1860, όντας ιεροδιάκονος και έγινε «Χατζής», δηλαδή προσκυνητής των Αγίων Τόπων.
Στο πλήρωμα της Εκκλησίας της Κρήτης στέρεα είναι η πίστη ότι ο Ιερομόναχος Εφραίμ Χατζή Πατέρας είναι άγιος. Το «Πατέρας» αντί της γνωστής στα χωριά μας, προσφώνησης του ιερέως και πνευματικού πατρός, «Καλημέρα παπά…», εκφράζει την έκδηλη παρουσία του Αγίου Πνεύματος στα βάθη της ιερατικής ψυχής του Αγιασμένου Γέροντα Εφραίμ, το οποίο εξακτινώνονταν στο πρόσωπο του και στη δύναμη του λόγου του. Ο Θεός, όπως γράφει ο π. Γεώργιος Μαρνέλλος, στο βιβλιαράκι που εξέδωσε το 1999, «ΛΟΓΟΣ ΕΝ ΤΗ ΣΙΩΠΗ ΔΙΑ ΤΗΝ ΕΚΚΛΗΣΙΑΝ ΜΟΥ», λαλεί από της ενσαρκώσεως του Υιού και Λόγου Του, και δια των εν τη Εκκλησία γενομένων υπηρετών του λόγου και οι Υπηρέτες του λόγου καθοδηγούνται και ενισχύονται στην ιερουργία του κηρύγματος από το Άγιο Πνεύμα που το οποίο ενοικεί στην Εκκλησία. Ο Όσιος Εφραίμ, ΧΑΤΖΗΠΑΤΕΡΑΣ είχε την εσωτερική πληροφορία ότι το εκλαϊκευμένο και πειστικό θεολογικό του κήρυγμα εμποτισμένο από τα δάκρυα μετάνοιας και τα ιερά βιώματα των ασκητών της ερήμου δεν είναι προσωπική του υπόθεση αλλά φυσική συνέπεια της σταυρικής θυσίας του Χριστού. Επίσης, ότι για να αποκτήσει κάποιος την παρρησία του κηρύγματος θα πρέπει ο κληρικός, ειδικά ο Πνευματικός Πατέρας να βρίσκεται σε τέτοια ψυχική κατάσταση, ώστε να φαίνεται και στο πρόσωπο του το φως του Αγίου Πνεύματος και σε κάθε του κίνηση, σε κάθε του «διαβαστικό» για την ανάρρωση των ποικιλοτρόπως πασχόντων, μπροστά στην εικόνα του Χριστού και της Παναγίας ότι είναι βέβαιος περί της συμμετοχής του στις άκτιστες ενέργειες του Θεού και βλέπει τον Ιησούν Χριστόν «αεί συνόντα», πάντοτε παρόντα στην μυστηριακή και λειτουργική ζωή της Εκκλησίας (π. Γεωργίου Μαρνέλλου, όπ.π., σ. 7-8).
Η προσφώνηση και η εκζήτηση της ευλογίας, εκ μέρους των πιστών, «ΕΥΛΟΓΕΙΤΕ, ΧΑΤΖΗ ΠΑΤΕΡΑ» εκφράζει και τον μεγάλο σεβασμό των συγχωριανών του, των Μεραμπελλιωτών και όλων εκείνων των Κρητών που τον γνώρισαν και δέχτηκαν τις συμβουλές και διδαχές του, τις πατρικές του ευλογίες ή την θαυματουργική του δύναμη και τα χαρίσματα που είχε ως πνευματικός Πατήρ της Εκκλησίας και Θεραπευτής των ποικιλοτρόπως πασχόντων.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο θαυμαστός Γέροντας Εφραίμ ήταν αληθινός πατριώτης και πολέμησε εναντίον των Τούρκων κατά τις κρητικές επαναστάσεις κοντά στον οπλαρχηγό παπά Γιώργη Γιαμαλάκη (1820-1889) από το Κάτω Χωριό της Ιεράπετρας, διαμένοντας στο κρησφύγετό του με άλλους επαναστάτες από την ανατολική Κρήτη, στη θέση «ΘΡΥΠΤΗ» της επαρχίας Ιεράπετρας κατά τα έτη 1867-1869, για την ελευθερία της Κρήτης και την ένωσή της με την Ελλάδα.
Όπως αναφέρει στον υπότιτλο του ιστορικού του συγγράμματος ο π. Γεώργιος Μαρνέλλος «Ο θαυμαστός Γέροντας Εφραίμ του Μεραμπέλλου…» είναι ο «Άγιος Μοναχός που στήριξε τον απελευθερωτικό αγώνα με ηρωισμό και αυτοθυσία». Ο βίος του πολυσέβαστου Γέροντα Εφραίμ, υπήρξε άμεμπτος, Χριστιανικός, ευάρεστος στο Θεό.
Το 1867 στη μάχη με τους Τούρκους στο χωριό Ζένια, του Πάνω Μεραμπέλλου «κινδύνεψε και ο Ευθύμιος (Εφραίμ ) Δημητρακόπουλος να συλληφθεί αιχμάλωτος. Σύννεφο, (με την χάρη της Παναγίας), σκέπασε της γης στο μέρος που περνούσε…Τους χάσανε οι Τουρκαλάδες» γράφει ο λογοτέχνης Γιωργής Κυριάκου Κοκολάκης (Ο Χατζή Πατέρας, Αθήνα 1986).
Ο Ιερομόναχος Εφραίμ στα δύσκολα χρόνια της τουρκοκρατίας έκτισε, ανακαίνισε και επανοικοδόμησε πολλές εκκλησίες. Αναφέρω χαρακτηριστικά, εκτός από τον Ι. Ναό της Ευαγγελίστριας, τον οποίο έκτισαν οι ευσεβείς γονείς του Μιχάλης και Μαρία, τον ιστορικό ναό του Αγίου Παντελεήμονα στο χωριό Χουμεριάκο Μεραμπέλλου. Στην πόλη του Άγιο Νικολάου Λασιθίου τον ιερό ναό των Αγίων Πάντων στην ομώνυμη νησίδα και τον ι. ναό του Τιμίου Προδρόμου (Α΄ Νεκροταφείο της πόλεως) και του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου στα Μέσα Λακώνια, συνοικισμό Σχίσμα, όπου σώζεται και μια δίχωρη σπηλιά, στην οποία περί τα έτη 1899-1903 αυτός ασκήτεψε.
Μερικά από τα θαυμαστά του Γέροντα Εφραίμ
1. θεραπεία του Ταξιάρχη Κανδυλάκη…παράλυτου παιδιού από το Ψυχρό .
Στο Ψυχρό Οροπεδίου Λασιθίου σε μια φτωχή οικογένεια γεννήθηκε ένα αγόρι, το οποίο έλαβε κατά την βάπτισή του το όνομα Ταξιάρχης. Το παιδί μεγάλωνε, αλλά όταν έφθασε σε ηλικία να περπατήσει αυτό δεν έγινε, ούτε στα δυο χρόνια, ούτε και στα τέσσερα. Η μάνα παντού έτρεξε χωρίς να δοθεί λύση στο πρόβλημα. Από κάποιο κοντοχωριανό πληροφορήθηκε για την θεραπεία ασθενούς μέλους της οικογενείας του από την Χατζή Πατέρα αποφάσισε να πάει με το παιδί της να βρει τον ξακουστό Άγιο Γέροντα Εφραίμ. Όταν ζήτησε από τον σύζυγο το γαϊδουράκι για την μετάβαση αυτός αρνήθηκε εξ αιτίας των γεωργικών εργασιών. Ο χειμώνας δεν προσφέρονταν για το ταξίδι. Το επόμενο καλοκαίρι ο σύζυγος αρνήθηκε πάλι και βλασφήμησε. Η μάνα δεν χάνει χρόνο. Με το παιδί στους ώμους ξεκινά το μακρινό ταξίδι με τα πόδια. Σταματούσαν για λίγη ξεκούραση και για να φάνε λίγο ψωμί. Με το εξάχρονο παιδί στους ώμους έφθασαν με την δύση του ηλίου και ήταν σε αναζήτηση στέγης. Συνάντησαν έναν ιερέα τον χαιρέτησαν του φίλησαν το χέρι και ο ιερέας τους λέγει; «καλώς ορίσατε αλλά αλλού σας έστειλαν». Η μάνα απαντά: «Συγχωρέστε μας Γέροντα είμαστε φτωχοί και από την πολλή δουλειά στα χωράφια δεν ξέρουμε τι λέμε».
Ο Θαυμαστός Γέροντας Εφραίμ, αμέσως τους οδήγησε στο σπίτι του για να φάνε και να ξεκουραστούνε. Την άλλη ημέρα πρωί- πρωί πήγαν στην εκκλησία της Ευαγγελίστριας. Ο Γέροντας Εφραίμ έβαλε το παιδί κάτω από την εικόνα της Ευαγγελίστριας, λειτούργησε, προσευχήθηκε και είπε στο παιδί να σηκωθεί να πάει στη μητέρα του. Να κάθεται όταν κουράζεται και να σηκώνεται μόνος του χωρίς να ζητά την βοήθεια της μάνας του. Το παιδί αυτό μεγάλωσε στο χωριό του, έγινε τσαγκάρης, δημιούργησε οικογένεια και δεν είχε πρόβλημα υγείας. Αυτά μαρτυρεί στην εφημερίδα ΑΝΑΤΟΛΗ ο Νίκος Καραβαλάκης, Πολιτικός Μηχανικός, συγχωριανός και γείτονας και αυτήκοος μάρτυρας από τον ίδιο τον Ταξιάρχη.
2. Θεραπεία δαιμονισμένης κοπέλας.
Ο Θαυματουργός και Άγιος Γέροντας Εφραίμ, μετέβη στην Ευαγγελίστρια των Λιμνών, στην οποία υπηρετούσε ως εφημέριος μαζί με τους γονείς και την δαιμονισμένη κοπέλα από χωριό της Ιεράπετρας, λειτούργησε και στη συνέχεια διάβασε τις σχετικές ευχές, η κοπέλα έγινε καλά και φεύγοντας από το ναό δώρισε στην Παναγία μια μεγάλη καδένα που φορούσε.
Την καδένα γνωρίζουν όλοι οι Λιμνιώτες από το πάθημα ενός επίδοξου κλέφτη, ο οποίος πριν φθάσει στην έξοδο της Εκκλησίας έμεινε ακίνητος στη μέση του ναού. Το πρωί μετά από παρακλήσεις στην Παναγία ελευθερώθηκε. Αυτός ο άνθρωπος έγινε υπόδειγμα ηθικής και δεν πείραξε κανένα.
Ο μοναχός Δαμασκηνός ο Αγιορείτης γράφει για τον Οσιότροπο Γέροντα Εφραίμ των Λιμνών, μεταξύ των άλλων το 1984. Από την έρημο του Αγίου Βασιλείου, τα εξής, σημαντικά για την ενάρετη ζωή και την αγιότητα του Οσίου Εφραίμ, Χατζηπατέρα «…εν τοις χρόνοις του Ιωσήφ Γεροντογιάννη…» (+1884) «περιβόητος εις αρετήν και αγιότητα βίου διαλάμπων Χατζή Πατέρας εις το χωρίον Λίμναις…περί του οποίου μοι διηγήθησαν πολλοί θαυμαστά και πρωτάκουστα πράγματα τα οποία παραλείπω για λόγους συντομίας και μόνον ενός την υπόμνησιν αναφέρω όπου έγινεν εις μιαν γυναίκα ήτις μετά του συζύγου μετέβησαν προς τον Όσιον . Έχει δε ούτως: Ημέραν τινα ο Χατζή Πατέρας έχοντας κτίστας κτίζοντας κελίον λέγει προς αυτούς σήμερον το βράδυ έρχεται γυναίκα με ανοικτόν το στόμα όπου ενώ εχασμάτο έμεινεν ανοικτό και δεν δύναται να κλείσει και έρχεται μετά του ανδρός της. Οι δε εθαύμασαν και ερωτώσι περίλυποι αν θα τύχει θεραπείας. Ο δε λέγε προς αυτούς και αμφιβάλλετε ότι δεν θα γίνει καλά ενόσω με πίστιν έρχεται εις την Παναγίαν; Τούτο έλεγεν διότι είχε την αγίαν εικόνα της Παναγίας εις το κελλίον του με ακοίμητον κανδύλιον και ελάμβανεν έλαιον με το βαμβάκιον και ήλειφε τους ασθενείς και εθεράπευεν αυτούς. Περί δυσμάς ηλίου ήλθεν η γυνή με ανοικτόν το στόμα θέαμα φρίκης και τρόμου εις τους ακούοντας πόσο μάλλον εις τους ιδόντας; Τότε ο Χατζή πατέρας ατενίζων τον άνδρα της γυναικός επάγει καυτήρα δριμύτατον λέγει προς αυτόν. Άθλιε και πανάθλιε οίον διέπραξες έγκλημα και οίον κακόν προεξένησας εις την ομόζυγον. σύ είσαι ο του δυστυχήματος αίτιος διότι ύβρισες την σύζυγο και έμεινε ανοικτόν το στόμα αυτής και νυν δεν δύναται να κλείσει. Ταύτα ακούσας ο ανήρ πίπτει εις τους πόδας του Οσίου και ρέει ποταμηδόν τα δάκρυα ζητεί συγχώρησιν και υπόσχεται διόρθωσιν βίου εις το εξής. Ο δε την μετάνοια αυτού αποδεχόμενος εγείρει αυτόν και παρηγορεί και νουθετεί. Είτα λαβών έλαιον με το βαμβάκιον σφραγίζει το στόμα της γυναικός και αποκαθίσταται τούτο εις την θέσιν του και απέλυσεν αυτούς εν ειρήνη. Τούτο το θαύμα μοι διηγήθη προ 60 περίπου ετών ομοχώριος του ανδρογύνου όπου εγνώρισε τον άνδρα και την γυναίκα αυτού» ( ).
3. Της ίασης των οφθαλμών της Ελένης, το γένος Σταυρακάκη, συζύγου του βαπτισιμιού του Οσίου Εφραίμ, Χατζηπατέρα, μακαριστού Γεωργίου Δημ. Μαρνέλλου (1877-1970), και πολλά άλλα.
Όσον αφορά το προορατικό χάρισμα, καταγράφονται μεταξύ άλλων οι περιπτώσεις κατά τις οποίες ο Ιερομόναχος Εφραίμ αρνήθηκε να φάει ωραία μαγειρεμένα χόρτα γιατί ήταν από ξένο χωράφι ή είχαν συλλεχθεί Κυριακή πρωί χωρίς να πάει η νοικοκυρά στην εκκλησία. Κατά την ταπεινή μου γνώμη ο Γέροντας θέλει να μας πει ότι και τα ασήμαντης αξίας χόρτα δεν μπορούμε να μαζεύουμε από ξένο κήπο χωρίς την άδεια του ιδιοκτήτη. Θεωρείται κλοπή, αφαίρεση ξένης ιδιοκτησίας. Από τα μικρά και τα ασήμαντα φθάνουμε αργά μα σταθερά, πολλές φορές, στα σημαντικά, στην αφαίρεση πραγμάτων σημαντικής αξίας. Ακόμη δεν πρέπει να παραλείπουμε τον τακτικό εκκλησιασμό, κάθε Κυριακή και να ασχολούμαστε με άλλα έργα.
Ο Μητροπολίτης Πέτρας και Χερρονήσου κ. Γεράσιμος μιλώντας στον ιστορικό Ιερό Ναό της Ευαγγελιστρίας Λιμνών, (23-2-2022) συνέδεσε την μνήμη του εορτάζοντος Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστού και του πολύαθλου ιερομονάχου και ασκητή Εφραίμ που κοιμήθηκε την ίδια ημερομηνία. Κατά την ανακομιδή των λειψάνων του Αγίου Γέροντα, τους θερινούς μήνες του έτους 1915, στο Κοιμητήριο του Τιμίου Προδρόμου στις Λίμνες, άρρητη ευωδία (μυροβλυσία) πλημμύρισε τον τόπο και ευρύτερα τους κάμπους των Λιμνών και των Έξω Λακωνίων. Θεϊκό σημείο θα έλεγε κανείς, που φανερώνει την καθαρότητα του βίου και τα ύψη της αγιότητας του Θαυμαστού Γέροντα Εφραίμ.
Αυτά δεν είναι τα μόνα σημάδια μετά την οσιακή του κοίμηση. Ο Ιερομόναχος Εφραίμ εμφανίζεται πολλές φορές και κάνει αισθητή την παρουσία του σε ευσεβείς και θεοσεβούμενους λαϊκούς και σε ενάρετους ιερείς κατά την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Εμφανίζεται και με τον Άγιο Νεκτάριο, με τον οποίο έχουν το εξής κοινό: Και οι δυο συκοφαντήθηκαν και διώχθηκαν εξ αιτίας φθονερών και ραδιούργων ανθρώπων.
Όλοι οι ορθόδοξοι χριστιανοί, είμαστε στα χέρια του ζώντος Θεού», του «αναστάντος εκ των νεκρών» και «ανιστώντος Κυρίου». Να είμαστε λοιπόν, σε εγρήγορση και προσευχή. Να προσευχόμαστε στον Τριαδικό Θεό να μας φωτίζει στους δύσκολους καιρούς που ζούμε, της απιστίας και της αδιαφορίας ακόμα και των λεγόμενων χριστιανών. Να μας παρέχει τη χάρη και το έλεος του και εμείς ας έχομε ακλόνητη πίστη, εμπιστοσύνη στον Θεό και να κάνομε ταπεινά, υπακοή στο Άγιο θέλημά Του. Οι καιροί είναι δύσκολοι και πονηροί. Η ανθρωπότητα παραπαίει. Χρειάζεται ένα ουράνιο μήνυμα. Ο Θεός, πιστεύομε και στην περίπτωση του υπό αγιοκατάταξη Οσίου Πατρός ημών Εφραίμ των Λιμνών Μεραμπέλλου, ήδη μας στέλνει από εκεί ψηλά, το ξεχωριστό αυτό ελπιδοφόρο μήνυμα. Προς όλους μας. Ας έχουμε τα μάτια και τα αυτιά της ψυχής μας ανοικτά.
Παναγιώτης Μυργιώτης, Μαθηματικός, Αρθογράφος και Συγγραφεύς
Σε καιρούς χαλεπούς όπου πλεονάζει η αμαρτία, με τη Θεία Χάρη θα αναδεικνύονται Άγιοι. Όσιοι, όπως οι νεοφανείς σύγχρονοι μεγάλοι Γέροντες, και Μάρτυρες, όπως πρόσφατα οι Ορθόδοξοι αδελφοί μας στη Συρία. Η αγιότητα θα υπάρχει πάντοτε, μέχρι τη συντέλεια των αιώνων. Οι νεοφανείς Άγιοι κάθε εποχής, αποτελούν ιδιαίτερη ευλογία για τους σύγχρονούς τους Χριστιανούς, υπέρ των οποίων προσεύχονται και των οποίων το αγωνιστικό φρόνημα τονώνουν.
Η σεπτή Αγία και Ιερά Σύνοδος του Οικουμενικού Πατριαρχείου την 9η Ιουλίου 2025 με απόφαση ομόφωνη κατέταξε στον χορό των Αγίων τον ιερέα π. Δημήτριο Γκαγκαστάθη, γεννηθέντα στο χωριό Πλάτανος Τρικάλων το 1902 και διακονήσαντα την Αγία μας Εκκλησία παραπάνω από σαράντα χρόνια με πνεύμα θυσιαστικό, με πνεύμα ελεημοσύνης και με πολλές αρετές δωρούμενες από τον Κύριο.
Ο παπα-Δημήτρης, απλός βοσκός, κληρικός έγγαμος, με εννέα κόρες από τις οποίες η μία έγινε μοναχή. Δεν αξιώθηκε κοσμικής μόρφωσης, μετά βίας τελείωσε το δημοτικό. Από μικρός ήταν στην Εκκλησία βοηθώντας τον ιερέα του χωριού. Ως εκλεκτός, αγνός λειτουργός – ιερέας του Χριστού αξιώθηκε από τον αγωνοθέτη Χριστό να ζήσει θαυμαστά γεγονότα. Θα αναφέρουμε μερικά.
Επιστρατεύθηκε κατά την Μικρασιατική εκστρατεία και πολλές φορές με την θαυματουργική επέμβαση των αγαπημένων του Ταξιαρχών σώθηκε από σίγουρο θάνατο. Επιστρέφοντας σώος στο χωριό, στις 18 Ιουνίου 1924, νυμφεύθηκε το 1928 την ευλαβή χωριανή του Ελισάβετ.
Ο μητροπολίτης Τρίκκης Πολύκαρπος τον χειροθέτησε αναγνώστη και στις 24 Μαΐου 1931 τον χειροτόνησε διάκονο και σε δύο μέρες ιερέα. Φοίτησε στην ιερατική σχολή Τριπόλεως και ανέλαβε την επί 42 έτη εφημερία εις τον ιερόν αγίου Νικολάου του χωρίου του.
Διηγείται ο ίδιος: Κάποτε, στη μεγάλη είσοδο, κι ενώ πλησίαζα στην ωραία πύλη, είδα αριστερά μου ένα όμορφο παιδάκι, που χάθηκε σαν σκιά. Συγχρόνως ακούστηκε κρότος από το καντήλι της Παναγίας, που άρχισε να κουνιέται μέχρι το τέλος της λειτουργίας. Σε μία νυχτερινή λειτουργία μου στο ναό των Ταξιαρχών, είδα την ώρα τής δοξολογίας το ίδιο εκείνο παιδάκι να στέκεται μπροστά στην προσκομιδή, και να εξαφανίζεται πάλι σαν καπνός.
Στις 8 Αύγουστου 1954 στις 5 το πρωί ξεκίνησα για το χωριό Αρδάνι. Περπατούσα κι έψαλλα κατανυκτικούς ύμνους για να ευχαριστήσω τον Κύριο και τη Θεοτόκο. Φτάνοντας στην εκκλησία του χωριού, άρχισα τον όρθρο, και στη συνέχεια μπήκα στη θεία λειτουργία με πνευματική ευφροσύνη και αγαλλίαση. Συνέβη τότε το εξής θαυμαστό: Όσα παιδιά από 12 ετών και κάτω βρίσκονταν στο ναό, έβλεπαν στο ιερό δύο μεγάλες σκάλες, πάνω στις οποίες ανέβαιναν και κατέβαιναν παιδάκια λουσμένα στο Φως. Όταν διάβαζα το Ευαγγέλιο, γέμισε από παιδάκια η αγία τράπεζα· την ώρα της μεγάλης εισόδου η νεωκόρος είδε να κατεβαίνει από την αριστερή σκάλα μία γυναίκα κι από τη δεξιά ένας άνδρας μ᾿ ένα μικρό παιδί, ενώ πλήθος παιδάκια ακολουθούσαν τη μεταφορά των τιμίων Δώρων.
Μερικές φορές ὁ παπα-Δημήτρης, την ώρα της θείας λειτουργίας, είχε ενοχλήσεις από τους δαίμονες: Κάποτε, διηγείται, ενώ λειτουργούσα, ακούω έξω θορύβους. Βγαίνω, και τι να δω! Οι σατανάδες χτίζανε πολυκατοικία. Άλλος κρατούσε μυστρί, άλλος φτυάρι… Τους σταύρωσα, κι όλα εξαφανίστηκαν. Άλλοτε, ενώ λειτουργούσα τη νύχτα, μπήκαν στην εκκλησία κι άρχισαν ν᾿ αναποδογυρίζουν τις καρέκλες. Ο αρχηγός τους μάλιστα μπήκε στο ιερό, έκλεισε το παραθυράκι και μ᾿ έπιασε απ᾿ το λαιμό να με πνίξει. Επικαλέστηκα τους άγιους Ταξιάρχες, κι αμέσως χάθηκαν.
Οι δαίμονες, με παραχώρηση Θεού, μπαίνουν μέσα στην εκκλησία και βάζουν λογισμούς στους πιστούς. Μόλις όμως πουν οι ψάλτες το χερουβικό και βγει ο ιερέας για τη μεγάλη είσοδο, αμέσως φεύγουν. Τον Δεκέμβριο του 1968, ενώ λειτουργούσε ο παπα-Δημήτρης, ανάμεσα στο εκκλησίασμα ήταν κι ένα κορίτσι 14 ετών, που το βασάνιζε ο σατανάς. Την ώρα του χερουβικού έβγαλε ξαφνικά μία τρομερή κραυγή κι έπεσε κάτω σαν νεκρό. Οι πιστοί ανησύχησαν. Σε λίγα λεπτά όμως το σήκωσαν σε καλή κατάσταση, σωφρονισμένο. Στο τέλος μάλιστα της θείας λειτουργίας έγινε Παράκληση, και το κορίτσι έφυγε από την εκκλησία πολύ διαφορετικό.
Κάθε φορά που ὁ παπα-Δημήτρης λειτουργούσε στο ναό του χωριού του, τους Άγιους Ταξιάρχες, η αγία τράπεζα ευωδίαζε. Αυτό συνέβαινε μερικές φορές και σε άλλους ναούς. Η ευωδία παρουσιαζόταν κυρίως μετά τη μεγάλη είσοδο, όταν τοποθετούσε άχραντα Μυστήρια πάνω στην αγία τράπεζα. Άλλοτε παρουσιαζόταν την ώρα της επικλήσεως του Αγίου Πνεύματος, στο «τα σα εκ των σων…»
Πολλές φορές οι δαίμονες εμφανώς τον πείραζαν με διαφόρους τρόπους, όπως με την ξαφνική κατάρρευση του σπιτιού από την οποία σώθηκε με την εμφάνιση ενός γέροντος Αγίου.
Διηγείτο με μεγάλη συγκίνηση την συμμετοχή του στις γιορτές της Χιλιετηρίδας του Αγίου Όρους και την γνωριμία του με τους οσίους Γέροντες Αβιμέλεχ Μικραγιαννανίτη, Γερόντιο Δανιηλαίο και την συνοδεία του και του οσίου Εφραίμ του Κατουνακιώτη.
Είχε συνάψει στενές πνευματικές σχέσεις με τους Οσίους Ιουστίνο Πόποβιτς και τα πνευματικά του τέκνα, Αμφιλόχιο της Πάτμου, Αθανάσιο Χαμακιώτη, και δη με τον αοίδιμο ομολογητή Μητροπολίτη Τρίκκης και Σταγών Διονύσιο, ο οποίος πολύ τον αγαπούσε και τον θεωρούσε καύχημα της Μητροπόλεως και υπόδειγμα ευλογημένου ποιμένα, όπως υπήρξαν οι παλαιοί χαριτωμένοι ιερείς.
Στην ταραγμένη εποχή του ανταρτοπόλεμου ή του λεγόμενου εμφυλίου η περιοχή του χωριού του ήταν στην δικαιοδοσία του ΕΑΜ. Αυτός ατρόμητος μιλούσε για Χριστό, πατρίδα και οικογένεια παρά το επικρατούν κλίμα φοβίας και τρομοκρατίας. Τον συμβούλευαν να σωπάσει, για να είναι ήσυχος. Η απάντησή του «Θα πεθάνω παπάς, όχι μασκαράς. Για το Χριστό θυσιάζομαι, υπέρ των προβάτων. Τί σήμερα, τί αύριο. Μια ψυχή έχουμε. Θα την παραδώσω στα χέρια του Δημιουργού μου». Ο ΕΔΕΣ του πρόσφερε κάλυψη (προστασία) και μετάβαση στην Αίγυπτο όπου ήταν η εξόριστη ελληνική κυβέρνηση. Η απάντησή του, η γνωστή άρνηση. Το αποτέλεσμα; Γράφει στο ημερολόγιό του που κρατούσε από μικρό παιδί: «Ήρθα, λέει, Κυριακή πρωί. Μόλις πρόλαβα και βγήκα από την εκκλησία. Ήταν 10 ιππείς και μαζί με τον αρχηγό τους 11 και με κυνηγούσαν στον κάμπο. Οι χωρικοί από την μια πλευρά έβλεπαν το θέαμα και οι απέναντι, από το άλλο χωριό, βγήκαν από την εκκλησία, κι’ έβλεπαν επίσης το θέαμα.
Με έβριζαν ελεεινά και τρισάθλια. Δεν μπορώ να πω. Τραγόπαπα και άλλα ελεεινά κλπ., και πυροβολούσαν με τα Στεν στην συνέχεια. Οι σφαίρες με τρυπάνε τα ράσα, δεν με τσίμπαγε καμιά. Σαν με φτάσαν στα 50 μέτρα και με περικύκλωσαν, τότε γονάτισα. Σήκωσα τα χέρια στον ουρανό και φώναξα από το βάθος της ψυχής μου. Μιχαήλ αρχιστράτηγε, κινδυνεύω, βοηθήσατέ με. Αυτοστιγμεί και οι 11 έγιναν κόκκαλο και άγαλμα.
Ο αρχηγός πέφτει από το ζώο κάτω, σπάζει η σπονδυλική του στήλη και αφού είδα εγώ ότι είναι ακίνητοι, ευχαρίστησα το Θεό, τους Ταξιάρχας και τους είπα: να μετανοήσετε, να γίνετε καλοί άνθρωποι, να λέγετε την αλήθεια, να ’χετε το Θεό βοήθεια και αφού τους ευλόγησα -χωρίς να με πειράξουν- πήγα απέναντι, όπου περίμενε το χωριό και μπήκα με όλο το λαό μέσα στην εκκλησία και δώσαμε δόξα στο Θεό που έκανε σήμερα θαύμα».
Όλη η επίγεια ζωή του ήταν ένας διαρκής αγώνας να υπηρετήσει τον συνάνθρωπο, και να ευαρεστήσει τον Κύριο και Σωτήρα του κόσμου. Με δοξολογία άρχιζε η ημέρα του, με ευχαριστία τελείωνε. Οικογενειάρχης άνθρωπος, πολύτεκνος πατέρας με εννέα κορίτσια. Οι μέριμνες της ζωής και της οικογενείας δεν τον πτοούσαν. Είχε εμπιστοσύνη στον Χριστό. Ο Θεός που μεριμνάει για τα πουλιά δεν θα μεριμνήσει για το τέλειο δημιούργημά Του τον άνθρωπο;; Είναι ένα μήνυμα-δίδαγμα για όλους εμάς τους ολιγόπιστους, θα έγραφα, που συνέχεια μας απασχοληθεί το τι θα φάγωμεν, τι θα πιούμε και τι θα φορέσουμε αύριο. Αγνοούμε και περιφρονούμε την Θεία Πρόνοιά Του.
Νικήθηκε από τον καρκίνο, τον οποίο αντιμετώπισε γενναία και ως δώρο Θεού. Εκοιμήθη το 1975, την 29η Ιανουαρίου. Μετά από 50 χρόνια η Αγία μας Εκκλησία τον ενέταξε στον χορό των Αγίων του Θεού. Ως ημέρα μνήμης του Αγίου Δημητρίου Γκαγκαστάθη ορίστηκε η ημέρα της οσιακής κοίμησής του.
Την ευλογία του να έχομε όλοι μας.
Ἀπολυτίκιον Ἦχος δ΄. Ταχύ προκατάλαβε.
Ὡς σκεῦος σε χάριτος, καὶ λειτουργὸν ἱερόν, καὶ καύχημα ἔνθεον τῆς Τρίκκης, ὕμνοις λαμπρῶς τιμῶμεν, Δημήτριε· σὺ γὰρ ἐκ τοῦ Πλατάνου, ὡς ἀστήρ, θεοφόρε, ἔλαμψας ἀρετῶν σου λαμπηδὸσι· διόπερ, ἡμᾶς τοὺς σὲ ὑμνοῦντας πιστῶς, πρεσβείαις σου φώτισον.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Η επίγεια ζωή του Αγίου είναι «αγγελική». Συνδυάζει άριστα την ασκητικότητα με τον αποστολικό ζήλο και την κοινωνική δράση. Την αμεριμνησία του ασκητικού βίου με το διοικητικό και οργανωτικό πνεύμα. Τις μυστικές αναβάσεις του θεωρητικού με τους αιματηρούς αγώνες του πρακτικού.
Γεννήθηκε περί το 1500 στο χωριό του νομού Καρδίτσης Δρακότρυπα (τότε Σκλάταινα) από τους Νικόλαο και Θεοδώρα Καλέτση. Οι γονείς του πτωχοί από υλικά αγαθά, αλλά πλούσιοι στα πνευματικά έδωσαν στο μικρό Δημήτριο (βαπτιστικό όνομα) τον δρόμο του Χριστού. Από μικρός έδειξε την κλίση προς την αρετή και την επιμέλεια στα μαθήματα.
Σε νεαρή ηλικία καταφεύγει στα Μετέωρα για να μονάσει και υποτάσσεται στον ευλαβή γέροντα Σάββα. Κείρεται μοναχός με το όνομα Δανιήλ. Επιδίδεται στην προσευχή, στη νηστεία και στην μελέτη των γραφών. Σημειώνει ζηλευτή πρόοδο.
Επιθυμώντας περισσότερη ησυχία καταφεύγει στο Άγιο Όρος. Εκεί κήρεται μεγαλόσχημος μοναχός με το όνομα Διονύσιος. Στη συνέχεια λαμβάνει τους δυο βαθμούς της ιεροσύνης. Ασκητεύει στις Καρυές, στην σκήτη Καρακάλλου και στη μονή Φιλοθέου ως ηγούμενος. Ο Θεός είναι δίπλα του, με τις Πρεσβείες της Παναγίας, όπως και σε κάθε χριστιανό. Το μαρτυρούν διάφορα γεγονότα:‧ άγγελος τον βοηθά να κτίσει το κελί του, άγγελος του φέρνει φρέσκα ψάρια παραμονή μεγάλης τεσσαρακοστής και περνά μπροστά από παραμονεύοντα ληστή χωρίς να γίνει αντιληπτός. Μόλις ο ληστής αντιλήφθηκε το γεγονός συγκλονίστηκε και έγινε μοναχός.
Για ένα μικρό διάστημα μεταβαίνει για προσκύνημα στους Αγίους Τόπους, όπου δέχεται πρόταση να γίνει Αρχιερέας από τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Δωρόθεο. Την απορρίπτει και επιστρέφει στο Άγιο Όρος.
Ως Ηγούμενος της Μονής Φιλοθέου προσφέρει έργο σημαντικά αναμορφωτικό. Οι αντιδράσεις των Βούλγαρων μοναχών τον αναγκάζουν να αναχωρήσει από το Όρος και να καταφύγει στη Σκήτη Βεροίας. Εκεί συγκεντρώνεται πλήθος ανθρώπων που επιθυμούν τον μοναχισμό.
Ο Μητροπολίτης κοιμάται και ο λαός της περιοχής επιθυμεί ο Διονύσιος να τον διαδεχθεί. Ο άγιος λόγω της ταπεινότητάς του δεν συμφωνεί και κρυφά φεύγει και φθάνει στον Όλυμπο. Όπου νέες δυσκολίες τον περιμένουν.
Ασκητεύει σε σπήλαιο που σώζεται μέχρι και σήμερα. Κατασυκοφαντούμενος διώχτηκε, αναχωρεί για το Πήλιο όπου ιδρύει το μοναστήρι της Αγίας Τριάδος Σουρβίας κατά θαυματουργική υπόδειξη του Θεού.
Ο Θεός επιθυμεί να επιστρέψει εις τον Όλυμπο. Πράγματι επιστρέφει με την καθολική απαίτηση των κατοίκων της περιοχής και του διώκτη του Αγά Σάκου. Ζητήσανε την επιστροφή του Αγίου επειδή για μια τριετία οι κρουνοί του ουρανού είχανε κλείσει και η ξηρασία είχε ταλαιπωρήσει ανθρώπους, ζώα και τη φύση σε άσχημη κατάσταση. Όμως, με την επάνοδο του Αγίου άρχισαν οι βροχές και έδωσαν ζωή στη φύση..
Το 1542 ιδρύει στον Όλυμπο Μονή αφιερωμένη και πάλι εις την Αγία Τριάδα. Στην Ιερά αυτή Μονή λειτούργησε, μεταξύ άλλων, «Κρυφό Σχολειό» και βρήκαν καταφύγιο επί Τουρκοκρατίας ουκ ολίγοι οπλαρχηγοί, μεταξύ άλλων και ο πρωτεργάτης του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, Ρήγας Φεραίος. Το μοναστήρι σώζεται και τα τελευταία χρόνια εκτελούνται εργασίες αναστήλωσης μετά την καταστροφή από τους Γερμανούς κατά την κατοχή.
Με την αγγελική ζωή του προσελκύει πλήθος μοναχών γύρω του. Ο ίδιος προσφεύγει σε σπήλαια γειτονικά της μονής για να αφιερωθεί εις την άσκηση και την προσευχή. Πολλές φορές μοναχοί τον είδαν να επιστρέφει από τα ασκηταριά του ολόφωτος.
Ως πρόδρομος του Πατροκοσμά γυρίζει τα χωριά για εξομολόγηση, κήρυγμα και ενίσχυση του εθνικού και θρησκευτικού φρονήματος των σκλάβων κατοίκων. Αγαπούσε πολύ τον κόσμο. Αγκάλιαζε τους πάντες και τους βοηθούσε πνευματικά και υλικά. Ο Θεός τον προίκισε και με το χάρισμα της θαυματουργίας.Από τον Θεό πληροφορήθηκε ότι πλησιάζει το τέλος της επίγειας ζωής του. Τα τελευταία λόγια του προς τους μοναχούς ήταν: «Έχετε αγάπην, υπομονήν και ταπείνωσιν, τέκνα μου, την ξενητείαν ασπάσασθε, την σιωπήν, την προσευχήν και τας νηστείας, τας οποίας οι Άγιοι Πατέρες μας παρέδωσαν, αγογγύστως φυλάττετε, μάλιστα και περισσοτέρας όσον δύνασθε. Μη είναι τις από σας ανυπότακτος και ιδιόρρυθμος ή μάλλον ειπείν δαιμονόρρυθμος, ότι αυτό είναι από όλα τα αμαρτήματα το χειρότερον ότι όποιος κοινοβιάτης έχει αργύρια ή και ιμάτια από τους άλλους περισσότερα, δεν αξιώνεται της ουρανίου αγαλλιάσεως. Εάν δε ευρεθεί τις τοιούτος, ας τον διώκουν από το Μοναστήριον ως ψωραλέον πρόβατον, για να μη μολυνθώσιν από την λύμην αυτού τα επίλοιπα. Εξομολογείσθε συχνάκις τους λογισμούς σας, δια να μη εμφωλεύσουν εις τας ψυχάς σας οι δαίμονες. Εάν συμβή να σκανδαλισθώσι τινές, ας κάμουν διαλλαγήν πριν να βασιλεύση ο ήλιος, καθώς προστάσσει ο Κύριος. Ας κάμουν όλοι εργόχειρον, έκαστος ότι γνωρίζει και δύναται. Όστις δε δύναται και δεν εργάζεται, ας μη τρώγη , κατά τον Μέγαν Απόστολον. Όστις θέλει να φύγει από το Μοναστήριον, ας το λέγει του Ηγουμένου πρότερον να λαμβάνη συγχώρεσιν, ει δε και φύγη απόκρυφα, ας είναι εις την ψυχήν του το αμάρτημα και εγώ αθώος της απωλείας του οι νεώτεροι ας υποτάσσονται εις τους γέροντας και αυτοί πάλιν ας τους νουθετώσι με έργα καλά και λόγους ψυχωφελείς. Τον ασθενή επιμελείσθε ως μέλος σας. Να μη έχει τις φιλίαν με νεώτερον…».
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α΄. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τοῦ Ὀλύμπου οἰκήτωρ Πιερίας ἀγλάϊσμα,
καὶ τῆς ἐπωνύμου Μονῆς σου ἱερὸν περιτείχισμα,
ἐδείχθης Διονύσιε σοφέ, βιώσας ὥσπερ Ἄγγελος ἐν γῇ,
καὶ παρέχεις τὴν ταχεῖαν σου ἀρωγήν,
τοὶς εὐλαβῶς κραυγάζουσιν.
δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν,
δόξα τῷ σὲ θαυμαστώσαντι,
δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Την 11η Φεβρουαρίου στο αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας προστέθηκε ένας ακόμα Άγιος. Ένα διαμάντι ήλθε και προστέθηκε στην χρυσή αλυσίδα των μαρτύρων και οσίων ανδρών και γυναικών. Η μορφή του και η δράση του για εκατόν πενήντα και πλέον χρόνια ήταν υπό αμφισβήτηση από τους ανθρώπους. Ο Θεός γνώριζε την Οσιότητά του και την δεχθήκαμε και εμείς. Την ημέρα αυτή υπεγράφη η σχετική πράξη. Συγκεκριμένα, διαβάζουμε την σχετική ανακοίνωση του Οικουμενικού Πατριαρχείου:
«Συνῆλθεν, ὑπό τήν προεδρίαν τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, ἡ Ἁγία καί Ἱερά Σύνοδος εἰς τήν τακτικήν συνεδρίαν αὐτῆς σήμερον, Τρίτην, 11ην Φεβρουαρίου 2025, πρός ἐξέτασιν τῶν ἐν τῇ ἡμερησίᾳ διατάξει ἀναγεγραμμένων θεμάτων.
Κατά τήν διάρκειαν τῶν ἐργασιῶν, ὑπεγράφη ὑπό τῆς Α. Θ. Παναγιότητος, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου κ. κ. Βαρθολομαίου καί τῶν ἁγίων Συνοδικῶν Ἀρχιερέων, εἰς εἰδικήν πρός τοῦτο Ἱεράν Ἀκολουθίαν, ἐν τῷ Πανσέπτῳ Πατριαρχικῶ Ναῷ τοῦ Ἁγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου, ἡ ἐν τῷ Ἱερῷ Κώδικι τῆς Ἁγίας τοῦ Χριστοῦ Μεγάλης Ἐκκλησίας καταστρωθεῖσα Πατριαρχική καί Συνοδική Πρᾶξις Ἁγιοκατάξεως τοῦ Ὁσίου Μoναχοῦ Χριστοφόρου (Παναγιωτοπούλου), τοῦ ἐπικαλουμένου Παπουλάκου».
Θα επιχειρήσουμε να ασχοληθούμε, στο παρόν κείμενο, με την αγία βιοτή του νέου Οσίου της Αγίας μας Εκκλησίας. Ο μοναχός Χριστοφόρος Παναγιωτόπουλος ή Παπουλάκος, όπως είναι γνωστός, είναι ένας από τους σύγχρονους αποστόλους της Ορθοδοξίας και της Ελλάδας.
Στην εποχή του κάποιοι τον είπαν «αγύρτη», η πολιτεία τον συνέλαβε και η ιερά σύνοδος με πίεση της πολιτείας τον περιόρισε σε μοναστήρια της Θήρας και της Άνδρου. Ο Λαός από γενεά σε γενεά διατήρησε ζωντανή τη μνήμη του και την φλόγα της προσφοράς του στην Ορθοδοξία και στην Ελλάδα.
Ας δούμε πιο αναλυτικά τον οσιακό βίο του Χριστοφόρου. Γεννήθηκε στο χωριό Άρμπουνα του δήμου Κλειτουρίας της περιοχής των Καλαβρύτων. Η εργασία του ήταν κρεοπώλης‧ οικογενειακή ασχολία. Ήταν άνθρωπος δίκαιος και φιλήσυχος. Βλέπει θεϊκό σημάδι στο σπίτι, σε ώριμη ηλικία, να τον προστάζει να γίνει μοναχός και κήρυκας. Τότε κτίζει πάνω από το χωριό του την σκήτη της «Κοιμήσεως της Θεοτόκου». Γνώριζε τις στοιχειώδεις γνώσεις της εποχής του. Ζει σε μια έντονη εποχή, ίσως την πιο έντονη, για το έθνος μας και συμμετέχει ενεργά στην προετοιμασία του γένους για την απελευθέρωση από τον οθωμανικό ζυγό.
Πορεύτηκε ζώντας τα εθνικά νάματα και με την πνευματικότητα ως αποτέλεσμα της μακραίωνης εκκλησιαστικής και εθνικής παράδοσης της σύνδεσης της ελληνικής εκκλησίας με την Μεγάλη Μητέρα Εκκλησία. Έτσι, όταν οι Βαυαροί και οι εκτελεστές των αποφάσεών τους προσπάθησαν να αλλοιώσουν το ελληνορθόδοξο πνεύμα με καινοτομίες ύποπτες και απαράδεκτες, ως μη Ορθόδοξοι, βρήκαν τον Χριστοφόρο απέναντί των να αγωνίζεται για την αλήθεια και την ελευθερία. Δεν ήταν μόνος του. Είχε συμμαχητές διακεκριμένους ρασοφόρους λόγιους όπως ο Κοσμάς Φλιαμάτος από την Κεφαλονιά, ο Ιγνάτιος Λαμπρόπουλος ο Μεγαλοσπηλιώτης, ο Κωνσταντίνος ο εξ Οικονόμων, ο καθηγούμενος Συμεών της Μονής Γρηγορίου του Αγίου Όρους, ο όσιος Διονύσιος Επιφανιάδης και άλλοι Κολλυβάδες πατέρες και άνθρωποι πνευματικοί από όλα τα κοινωνικά και πνευματικά στρώματα.
Ο Παπουλάκος μάχεται περιοδεύοντας στην Αττική, σε όλη την Πελοπόννησο και σε πολλά νησιά όπως στον Πόρο, στις Σπέτσες, στην Ύδρα, και στην Ελαφόνησο. Περιοδεύει και διδάσκει τον Λόγο του Θεού. Οι λόγοι του είναι βάλσαμο και ελπίδα για τους ταλαίπωρους κατοίκους. Στηλιτεύει τις προσπάθειες της εξουσίας των Βαυαρών για αλλοίωση της παράδοσής μας. Ο λόγος του δρα καταλυτικά, ορθόδοξα, ώστε να επικρατεί αγάπη, δικαιοσύνη και συγχώρεση.
Στον Τύπο της εποχής διαβάζουμε «ό,τι δεν κατάφεραν οι νόμοι, το κατόρθωσε με το κήρυγμά του ο Χριστοφόρος». Από όποιο μέρος περνά η καλοσύνη και η φιλανθρωπία εξαπλώνονται. Η πολιτεία τον συλλαμβάνει και μετά από επανειλημμένες συλλήψεις του η Ιερά Σύνοδος ζητά να αποφυλακιστεί γιατί διαπίστωσε: «ότι όπου αν απήλθε, κηρύξας τον λόγον του Θεού, ούτε αγυρτίαν, ούτε ιδιοτέλειαν τινά εφάνη μετελθών, αλλ’ αφιλοκερδής ων, και ακτήμων, και ως ο υπό απλούς απλούστατος τον λόγον του Θεού κηρύξας, συνέστειλε και παντελώς έπαυσε δια της διδασκαλίας του την ζωοκλοπήν, την δενδροκοπίαν, την ψευδορκίαν κ.τλ. και …θεωρεί αυτόν της κατ’ αυτού γενομένης κατηγορίας Αθώον». Οι ισχυροί πιέζουν την Σύνοδο να εκδώσει νέα απόφαση απαγορευτική της δράσης του Οσίου. Ο Παπουλάκος επιστρέφει στην γενέτειρα Άρμπουνα για περισυλλογή. Αυτό δεν θα διαρκέσει για πολύ καιρό.
Ο αγώνας έχει γίνει πλέον σκοπός της ζωής του. Ξαναβγαίνει στα χωριά και στην ύπαιθρο. Η Πελοπόννησος και πολλά νησιά τον υποδέχονται με πρωτοφανή ενθουσιασμό. Παντού Λαός και κλήρος τον ακολουθεί ψάλλοντας «Τη Υπερμάχω Στρατηγώ…».
Η πορεία πίστεως του Παπουλάκου φθάνει στην Καλαμάτα. Τότε η Σύνοδος και η κυβέρνηση ανησυχούν. Διατάσσουν τον στρατό και τον στόλο να καταστείλει το «κίνημα» του άοπλου Γέροντα. Τότε καταφεύγει στα βουνά της Μάνης, εκεί οι κάτοικοι τον προστατεύουν γιατί τον αγαπούν αλλά το πάθος της φιλαργυρίας καραδοκεί. Η αμοιβή είναι έξι χιλιάδες δραχμές. Δυστυχώς, βρέθηκε ρασοφόρος να την παραλάβει…
Ο Γέροντας για ένα χρόνο είναι κρατούμενος στις φυλακές του Ρίου. Για να δικαστεί μεταφέρεται στην Αθήνα. Κλήρος και Λαός υποκλίνονται με κλάματα και δεήσεις από όπου περνά. Διαπιστώνοντας τη μεγάλη αγάπη κλήρου και Λαού η κυβέρνηση φοβάται να τον δικάσει και είναι έτοιμη να αναιρέσει τις συκοφαντίες. Όμως, πιέζει την Ιερά Σύνοδο να τον περιορίσει για το υπόλοιπο της ζωής του στη Μονή Παναχράντου Άνδρου. Ο Λαός δεν τον λησμονεί. Από όλα τα Βαλκάνια έρχονται προσκυνητές για να πάρουν την ευλογία του ή ένα κομμάτι από το ράσο του για αγιασμό.
Κοιμήθηκε στις 18 Ιανουαρίου 1861 στην Άνδρο. Ο δεσμοφύλακας, λίγο πριν κοιμηθεί ο Όσιος, ζήτησε την ευχή του για να γίνει μοναχός. Πίστευε ότι η άσπρη γενειάδα του Παπουλάκου έκρυβε φως και αλήθεια.
Έφυγε από τον μάταιο τούτο κόσμο αγνοημένος από τους εφήμερους ισχυρούς, αλλά πλήρης της αγάπης του κλήρου και του Λαού. Ο αγωνοθέτης Κύριος και Δίκαιος Κριτής τον στεφάνωσε με το αμάραντο στεφάνι του νικητή και τον κατέταξε στην χορεία των Αγίων Του, με την μνήμη του να τιμάται την 18 Ιανουαρίου κάθε έτος.
Ἀπολυτίκιον Ὁσίου Χριστοφόρου “Παπουλάκου”
Ἦχος α´. Τῆς ἐρήμου πολίτης.
Τὸν τοῦ Ἄρμπουνα γόνον, Παπουλᾶκον τὸν Ὅσιον, τῆς Μονῆς Μεγάλου Σπηλαίου, ἱερὸν σεμνολόγημα, τὸν ἔχοντα τὸν ζῆλον Ἠλιοῦ, ἐν πίστει Χριστοφόρον τὸν σοφόν, τὸν διδάσκαλον τῶν λόγων, τῶν τοῦ Θεοῦ, τιμήσωμεν κραυγάζοντες· Δόξα τῷ δεδωκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ σοφίσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ, ἡμῖν τὰ κρείττονα.
Ἀπολυτίκιον.Ἦχος πλ. α΄. Τὸν συνάναρχον Λόγον.
Τὸν θεόσδοτον πλάνητα χριστοκήρυκα, διδασκαλίαις πανσόφοις τὴν ἀγνωσίαν λαοῦ διαλύσαντα καὶ γνῶσιν πρὸς σωτήριον καθοδηγήσαντα πολλοὺς εὐφημήσωμεν λαμπρῶς, θεόπνευστον Χριστοφόρον, βοῶντες· Ὅσιε πάτερ, ἡμῖν ἱλέωσαι τὸν Ὕψιστον.
Μεγαλυνάριον.
Χαίροις, ὁ φωτίσας τοὺς ἐν σκιᾷ ἀγνωσίας ὄντας, Χριστοφόρε, πάτερ ἡμῶν,
ἐν Πελοποννήσῳ καὶ νήσοις τῶν Κυκλάδων πεπαῤῥησιασμένων λόγων ἀκτῖσί σου.
Έτερον.
Χαίροις, τῶν Ἀρμπούνων νεοθαλὲς βλάστημα καὶ Μάνης πάσης λύχνε νεοφεγγές,
χαίροις, Χριστοφόρε, τοὐπίκλην Παπουλᾶκε, λαοῦ ἐζοφωμένου σέλας ἀείφωτον.
Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ΄. Τῇ Ὑπερμάχῳ.
Τὸν ἀγαθόν, ἁπλοῦν, ἀκτήμονα, ἀνάργυρον καὶ ἀμαθῆ ἱεροκήρυκα τιμήσωμεν,
Χριστοφόρον, Παπουλᾶκον τὸν κεκλημένον, ὡς ἠθῶν τῶν Ὀρθοδόξων ὑφηγήτορα ἐξορίαν καὶ εἱρκτὴν καθυπομείναντα πόθῳ κράζοντες· Χαίροις, πάτερ θεόληπτε.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Ἡ Μοῦσα Γρηγόριος, οὗ Νύσσα θρόνος,
οὐ Πιερίαν, ἀλλ᾿ Ἐδὲμ σκηνὴν ἔχει.
Γρηγόριον δεκάτῃ θανάτου κνέφας ἀμφεκάλυψεν.
Ο Άγιος Γρηγόριος επίσκοπος Νύσσης είναι κατά σάρκα αδελφός του Μεγάλου Βασιλείου και της Οσίας Μακρίνας. Ήταν μικρότερος του Μ. Βασιλείου κατά την ηλικία αλλά εξ ίσου θερμός ζηλωτής της Ορθοδόξου πίστεως και ικανός εις τον λόγο. Λαμβάνει και αυτός λαμπρά μόρφωση, όπως και ο Βασίλειος.
Γεννήθηκε το έτος 331 και χειροτονήθηκε επίσκοπος Νύσσης το 372. Πριν χειροτονηθεί επίσκοπος νυμφεύτηκε την Θεοσέβεια, γυναίκα ευσεβέστατη. Την κοίμηση της συζύγου υπέμεινε ανδρείως.
Οι αιρετικοί βλέπουν εις το πρόσωπο του Γρηγορίου ένα ισχυρό πολέμιο της πλάνης των. Σχεδιάζουν να τον εξοντώσουν. Πράγματι, τον κατηγορούν για δυο πράγματα: οικονομική κατάχρηση και αντικανονική εκλογή. Τις κατηγορίες υποβάλλει όργανο των Αρειανών με το όνομα Φιλόχαρης προς τον Διοικητή του Πόντου Δημοσθένη. Ο Μ. Βασίλειος με επιστολή του προς τον Διοικητή ζητά να γίνει ο έλεγχος και να αποδειχθεί η συκοφαντία. Για το ζήτημα της χειροτονίας αναλαμβάνει αυτός την ευθύνη, διότι εκείνος την τέλεσε.
Η παρέμβαση του Βασιλείου δεν έφερε αποτέλεσμα. Το 376 ο Γρηγόριος καθαιρείται από σύνοδο αρειανών επισκόπων του Πόντου και της Γαλατίας. Έτσι, ο Γρηγόριος διωκόμενος από τους Αρειανούς άρχισε να περιπλανάται σε διάφορους τόπους. Η περιπέτεια το 378 με τον θάνατο του αυτοκράτορα Ουάλεντα και ανακλήθηκε εις τον θρόνο από τον Μέγα Θεοδόσιο.
Συμμετέχει εις την τοπική Σύνοδο της Αντιοχείας το φθινόπωρο του 379, η οποία συνήλθε ιδίως για την αίρεση του Απολλιναρίου. Ο Απολλινάριος, ερμηνεύοντας κατά γράμμα χωρίο της Αγίας Γραφής (κατά Ιωάννη α’ 14), υποστήριζε ότι ο Θεός Λόγος έγινε σάρκα, όχι τέλειος άνθρωπος. Αρνήθηκε τον ανθρώπινο νου, την ανθρώπινη ψυχή και θέληση του Ιησού Χριστού ως στοιχεία διασπαστικά της ενότητός Του και αντίθετα προς την τελειότητά Του και τα αντικατέστησε με τη θεία επενέργεια. Δίδασκε, δηλαδή, στην ουσία, ότι ο Ιησούς Χριστός δεν είναι τέλειος Θεός ούτε τέλειος άνθρωπος. Πολλοί νόμιζαν ότι ο Απολλινάριος δέχθηκε την επίδραση της πλατωνικής και νεοπλατωνικής φιλοσοφίας. Tο πιθανότερο είναι, καθώς πιστεύει ο Γρηγόριος Νύσσης, ότι αφετηρία στη χριστολογική του διδασκαλία είναι εσφαλμένη ερμηνεία χωρίου επιστολής του Αποστόλου Παύλου (προς Θεσσαλονικείς Α’, ε’ 23). Στη Σύνοδο ο Άγιος ανασκεύασε τις κακόδοξες θεωρίες του Απολλιναρίου.
H τοπική Σύνοδος της Αντιοχείας τον στέλνει να επισκεφθεί τις εκκλησίες της Αραβίας και της Παλαιστίνης, οι οποίες είχαν μολυνθεί από τον Αρειανισμό και σπαράσσονταν. Τις βοήθησε. Χρημάτισε, δια τούτο, προστάτης της Εκκλησίας του Χριστού.
Ο θείος Γρηγόριος ήταν παρών το 381 εις την Κωνσταντινούπολη εις την Δευτέρα Οικουμενική Σύνοδο μετά άλλων εκατόν πενήντα επισκόπων για την καταπολέμηση της δυσσεβούς αίρεσης των πνευματομάχων του Μακεδονίου. Εκεί υπήρξε υπέρμαχος μεν της Ορθοδόξου Πίστεως, αντίμαχος δε της δυσσεβούς αιρέσεως,. Κατατρόπωσε την αίρεση με αποδείξεις μέσα από τις γραφές και με τη δύναμη των λόγων του και τελικά η Ορθοδοξία κέρδισε την νίκη. Η Σύνοδος συμπλήρωσε το σύμβολο της Νίκαιας προσθέτοντας την θεολογία περί του Αγίου Πνεύματος και τα τέσσερα τελευταία άρθρα.
Έδωσε το παρόν ο Άγιος Γρηγόριος και εις την τοπική σύνοδο που πραγματοποιήθηκε το 394 και ασχολήθηκε με τον Αγάπιο τον Βαγάδιο.
Αξιομνημόνευτο είναι ότι η Αγία Οικουμενική Εβδόμη Σύνοδος εις την έκτη πράξη της ονομάζει Πατέρα Πατέρων τον Άγιο Γρηγόριο.
Έζησε επί γης εξήντα πέντε χρόνια, ποιμαίνοντας καλώς το ποίμνιό του.
. Άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο, το οποίο περιλαμβάνει ομιλίες με εξηγητικό και δογματικό περιεχόμενο, καθώς και επιτάφιους λόγους με λογοτεχνικές αξιώσεις. Το συγγραφικό έργο το οποίο άφησε είναι σημαντικότατο, το οποίο εξέδωσε ο αββάς Migne εις την Ελληνική Πατρολογία. Αργότερα το αξιολογότατο έργο εξέδωσε και η Αποστολική Διακονία. Με το έργο του Αγίου, πρόσφατα, ασχολήθηκε και ο Ελληνιστής καθηγητής του Πανεπιστημίου του Χάβαρντ, ο Γερμανός Βέρνερ Ζέγκερ ο οποίος κυκλοφόρησε περίφημο σύγγραμμα εις την Αμερική, μετά από εργασία και έρευνα είκοσι χρόνων εις το οποίο αναλύει τα συμπεράσματα και πλέκει το εγκώμιο του Αγίου.
Ο Γρηγόριος συνέχισε την τριαδολογία και την πνευματολογία του αδελφού του Βασιλείου, όπως και τη χριστολογία του Γρηγορίου Θεολόγου, αλλά προχωρώντας αυτές σε εύρος και βάθος. Με τη θεολογία του περί εκπόρευσης του αγίου Πνεύματος, απέκλεισε τη δυτική χρήση του filioque από τη διδασκαλία της ανατολικής χριστιανικής Εκκλησίας. Προετοίμασε επίσης, τη θεολογία της “υποστατικής ενώσεως” των δύο φύσεων του Χριστού με τη χρήση των όρων “ἀσυγχύτως”, “ἀτρέπτως”, “ἀδιαιρέτως¨ οι οποίοι επικυρώθηκαν στην Δ΄ Οικουμενική Σύνοδο το 451 στη Χαλκηδόνα.
Η τίμια κάρα του θείου Γρηγορίου Νύσσης μεταφερθείσα από ευσεβείς Μικρασιάτες μετά την Μικρασιατική καταστροφή βρίσκεται αποθησαυρισμένη μαζί με τα τίμια λείψανα του Αγίου Μεγαλομάρτυρα Θεοδώρου και του Αγίου Ιερομάρτυρα Γεωργίου του Νεαπολίτου εις τον Ιερό Ναό Αγίου Ευσταθίου εις τον Περισσό Αττικής.
Λειτουργικά κείμενα
Ἀπολυτίκιον
Θεῖον γρήγορσιν, ἐνδεδειγμένος, στόμα σύντονον, τῆς εὐσέβειας, ἀνεδείχθης Ἱεράρχα Γρηγόριε τὴ γὰρ σοφία τῶν θείων δογμάτων σου, τῆς Ἐκκλησίας εὐφραίνεις τὸ πλήρωμα. Πάτερ ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε, δωρήσασθαι ἠμὶν τὸ μέγα ἔλεος.
Κοντάκιον
Τὸ ὄμμα τῆς ψυχῆς, γρηγορῶν Ἱεράρχα, ὡς γρήγορος Ποιμήν, ἀνεδείχθης τῷ κόσμῳ, καὶ ράβδω τῆς σοφίας σου, παμμακάριστε Ὅσιε, πάντας ἤλασας, τοὺς κακοδόξους ὡς λύκους, ἀδιάφθορον, διατηρήσας τὴν ποίμνην, Γρηγόριε πάνσοφε.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Ο Μέγας Αθανάσιος ή Άγιος Αθανάσιος ή Αθανάσιος Αλεξάνδρειας ήτο Ορθόδοξος Πατριάρχης Αλεξάνδρειας και η προσωπικότητά του σφράγισε τα δρώμενα της εποχής του. Μαχητής αταλάντευτος και αγωνιστής της Ορθοδοξίας. Ανυποχώρητος ήλθε σε σύγκρουση με τους ισχυρούς της εποχής, εξορίστηκε και ταλαιπωρήθηκε.
Ας δούμε τα πράγματα με τη σειρά. Υιός ευσεβούς οικογενείας έδειξε από μικρός την ιερατική του κλίση, αφού παρίστανε τον ιερέα και βάπτιζε πιστούς. Από τις περιγραφές του Γρηγορίου Θεολόγου αλλά και από τα συγγράμματά του βγαίνει το συμπέρασμα ότι είχε αποκτήσει στην Κατηχητική Σχολή Αλεξάνδρειας θεολογικότατη μόρφωση αλλά και εγκύκλιες γνώσεις. Η γνωριμία του με τον Μέγα Αντώνιο τον επηρέασε στην πορεία της ζωής του και εις την διαμόρφωση του ήθους του.
Κατά την δεύτερη εικοσαετία του τετάρτου αιώνος ξεσπά η αίρεση του Αρείου,. ο Ο Αθανάσιος τότε ήταν λαϊκός, αλλά δεν έμεινε αδρανής. Μάχεται την αίρεση γράφοντας κείμενα όπως το «Κατά Ειδώλων» και το «Περί Ενανθρωπήσεως του Λόγου».
Το 325 έχει χειροτονηθεί διάκονος και συμμετέχει ενεργά εις την Α΄ οικουμενική Σύνοδο, την οποία συγκάλεσε ο αυτοκράτορας Μέγας Κωνσταντίνος για να διευθετηθεί το πρόβλημα που ταλάνιζε τις εκκλησίες.
Το 328 ,σε ηλικία 33 ετών, με σύμφωνη γνώμη κλήρου και λαού χειροτονείται επίσκοπο, διάδοχος του κοιμηθέντα πνευματικού πατέρα του και επισκόπου Αλεξάνδρειας Αλεξάνδρου.
Ως Πατριάρχης έκανε πολύ σημαντικό έργο. Μελέτησε τις ανάγκες κληρικών και λαϊκών για την εναρμόνιση των ρόλων τους και την καλύτερη δυνατή συμβίωση στο εκκλησιαστικό πλαίσιο. Ανέπτυξε έντονη αντιαιρετική δράση με κύριο στόχο την διάδοση του «ορθού» δόγματος περί της ομοουσιότητας του Πατρός και του Υιού. Υπήρξε πρωταγωνιστής μεγάλου και πλουσίου φιλανθρωπικού έργου στην περιοχή της Αλεξάνδρειας.
Ο Μέγας Αθανάσιος, ο επονομαζόμενος και «στύλος της Ορθοδοξίας», ποίμανε τον λαό του για 46 έτη, από τα οποία 17 τα πέρασε στην εξορία.
Ο Άρειος καταδικάστηκε από την Α΄Οικουμενική Σύνοδο και μολονότι καθαιρέθηκε και εξορίστηκε, δεν μετανόησε. Ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος επηρεασθείς από τον Ευσέβιο Νικομήδειας διέταξε ο Άρειος να γίνει δεκτός. Η απόφαση αυτή βρίσκει τον Αθανάσιο αντίθετο, γιατί η απόφαση αυτή ήταν αντίθετη και συγκρούονταν με τις αποφάσεις της συνόδου της Νίκαιας. Οι «αρειανιστές» επίσκοποι βρήκαν την ευκαιρία να εκδιώξουν τον Αθανάσιο, συνασπίστηκαν με άλλους επισκόπους και έστειλαν αντιπροσωπεία στον Αυτοκράτορα κατηγορώντας τον Αθανάσιο για φορολογία του Λαού υπέρ της Εκκλησίας, μαγείας και πορνείας. Συγκλήθηκε σύνοδος στην Καισάρεια στην οποία δεν παραβρέθηκε, διότι ήταν πλεκτάνη των αντιπάλων του. Ο αυτοκράτορας ορίζει δεύτερη σύνοδο στην Τύρο και στέλνει μήνυμα στον Αθανάσιο να παραστεί, γιατί διαφορετικά θα ασκήσει βία εναντίον του. Παρίσταται και καταρρίπτει όλες τις κατηγορίες εις βάρος του.
Μετά την αθώωσή του νοιώθει ότι απειλείται η ζωή του και μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη για να ζητήσει την προστασία του Αυτοκράτορα. Οι αντίπαλοί του πέτυχαν όχι μόνο να μη τον δεκτεί ο αυτοκράτορας, αλλά και να τον εξορίσει στην Γαλατία . Ο αυτοκράτορας ήταν δυσαρεστημένος από την κριτική που του ασκούσε ο Αθανάσιος. Μετά τον θάνατο του Κωνσταντίνου το 337 ο Αθανάσιος επιστρέφει στην Αλεξάνδρεια και γίνεται ενθουσιωδώς δεκτός.
Οι συκοφαντίες συνεχίζονται και ο Αθανάσιος συγκαλεί σύνοδο 100 επισκόπων, η οποία διακηρύσσει την αθωότητά του. Οι Αρειανοί συγκαλούν σύνοδο και πείθουν τον νέο «φιλοαρειανό» αυτοκράτορα Κωνστάντιο και τον εξορίζει εις την Ρώμη, όπου ο επίσκοπός της Ιούλιος συγκαλεί σύνοδο που αθωώνει τον Αθανάσιο και διακηρύσσει την πίστη της στο σύμβολο της Νίκαιας. Ο Κωνστάντιος πιέζει τον αδελφό του Κώνστα να παρατείνει την εξορία παρά την αθωωτική απόφαση της συνόδου της Ρώμης. Αποτέλεσμα, να επιστρέψει μετά από έξι χρόνια εξορίας.
Το 356 ο Κώνστας δολοφονείται και έτσι ο Κωνστάντιος γίνεται μονοκράτορας του ανατολικού και δυτικού τμήματος της αυτοκρατορίας. Οι Αρειανοί επίσκοποι δεν χάνουν την ευκαιρία. Συγκαλούν σύνοδο, καθαιρούν τον Αθανάσιο και στέλνουν 5000 στρατιώτες υπό τον Ρωμαίο στρατηλάτη Συριανό για να τον εξοντώσουν. Ο Αθανάσιος βρίσκεται σε έναν ναό και τελεί παννυχίδα. Φυγαδεύεται κρυφά και καταφεύγει στην έρημο. Την περίοδο αυτή βρίσκει ευκαιρία ο Αθανάσιος να γράψει ένα σημαντικό αριθμό έργων του και συγχρόνως διεξάγει αγώνα κατά του Αρειανισμού.
Ο Κώνστας κοιμάμαι και ο διάδοχός του Ιουλιανός ανακαλεί όλους τους εξορισθέντες, μεταξύ αυτών και τον Αθανάσιο. Ο Ιουλιανός θέλει να επαναφέρει την ειδωλολατρία και ο Αθανάσιος μάχεται για την αποκατάσταση της Εκκλησίας. Πράγματα αντίθετα. Τα πληροφορείται ο Ιουλιανός και διατάζει την εξορία του Αγίου στην Θηβαΐδα το 367 μέχρι τον θάνατο του Ιουλιανού. Επιστρέφει και επιδίδεται απρόσκοπτα το έργο του μέχρι το Ουαλεντινιανός Α, ο οποίος ήταν οπαδός του Αρείου, τον εκδιώκει ξανά . Φοβούμενος την οργή του Λαού εναντίον του, τέσσερεις μήνες μετά ανακαλεί την εξορία του Αγίου, η οποία ήταν και η τελευταία του.
Χαρακτηριστική φράση του Αγίου Αθανασίου είναι η «Ο Πατήρ διά του Λόγου εν τω Πνεύματι ενεργεί και δίδωσι τα πάντα». Ο Μέγας Αθανάσιος έχει τονίσει ότι το Άγιο Πνεύμα δεν είναι κτίσμα, αλλά είναι κατά φύση άκτιστο (δηλαδή αδημιούργητο) και ομοούσιο (δηλαδή έχει την ίδια ουσία) με τον Πατέρα και τον Υιό. Πιο απλά, το Άγιο Πνεύμα είναι ένα από τρία Πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που έχει τέλεια την θεότητα.
Πλούσιο το συγγραφικό έργο του Αγίου παρά τις διώξεις και την ταλαιπωρία. Δεν σώθηκαν όλα τα έργα του και από τα διασωθέντα μερικά έχουν νοθευτεί.
Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Αθανασίου δύο φορές το χρόνο. Στις 2 Μαΐου, που είναι και η ημερομηνία κοίμησής του και στις 18 Ιανουαρίου μαζί με τον Άγιο Κύριλλο.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός
Ο Άγιος Αντώνιος, λαοφιλής Άγιος της Εκκλησίας μας, έχει ονομαστεί «Μέγας» και «καθηγητής της ερήμου». Όλοι γνωρίζουμε ότι η Αγία μας Εκκλησία δεν απονέμει τίτλους εύκολα. Είναι όπως λέμε φειδωλή και τους απονέμει σε λίγους, σε ξεχωριστούς, για να τιμήσει τον υπέρ νουν και λόγον βίο τους. Ένα χαρακτηριστικό της ζωής του είναι ότι πολεμήθηκε ιδιαίτερα σκληρά από τον διάβολο.
Ο Άγιος Αντώνιος γεννήθηκε στο χωριό Κομά της Αιγύπτου το 251 μ.Χ. από γονείς πλούσιους και ευσεβείς. Δεν έμαθε καθόλου γράμματα, ήταν αγράμματος. Δεν τον έστειλαν οι γονείς του στο σχολείο από τον φόβο μήπως παρασυρθεί και γίνει ειδωλολάτρης. Προτιμούσαν το παιδί τους αγράμματο στον παράδεισο, παρά γραμματισμένο στην κόλαση. Όμως, του έδωσαν την κατά Θεόν μόρφωση και παιδεία. Σε ηλικία δεκαοκτώ χρονών έμεινε ορφανός από τους δυο γονείς του, με μεγάλη περιουσία και προστάτης της μικρότερης αδελφής του.
Στην εκκλησία άκουσε την ευαγγελική περικοπή με τον διάλογο του Χριστού με ένα νεαρό, στον οποίο ο Κύριος είπε: «Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, ὕπαγε, πώλησόν σου τά ὑπάρχοντα καί διάδος πτωχοῖς καί δεῦρο ἀκολουθεῖ μοί καί ἕξεις θησαυρόν ἐν οὐρανῶ». Συγκλονίζεται και θεωρεί τα λόγια αυτά πρόσκληση του Χριστού προς τον ίδιο. Πωλεί την μεγάλη περιουσία και μοιράζει τα χρήματα στους φτωχούς. Αφού εμπιστεύτηκε την αδελφή του σε ένα κοινόβιο παρθένων, όπου ζούσαν ενάρετες παρθένες ασχολούμενες με έργα αγάπης, απαρνήθηκε τον κόσμο και ασπάσθηκε τον μοναχικό βίο. Τότε άρχισε ο μακρύς δρόμος των αγώνων του στην έρημο.
Δεν υπάρχουν οργανωμένα μοναστήρια και καταφεύγει σε ένα ερημητήριο των περιχώρων, όπου κάποιος γέροντας ασκητής γίνεται ο πρώτος δάσκαλος για να τον καθοδηγήσει. Τα πάθη δεν βγαίνουν εύκολα. «Ὑποπιάζω μου τό σῶμα καί δουλαγωγῶ», έλεγε ο Παύλος, «μήποτε ἄλλοις κηρύξας ἐγώ αὐτός ἀδόκιμος γένωμαι». Συνεχώς προσεύχεται στο Θεό. Του ζητάει να τον βοηθήσει στον αγώνα του, για την σωτηρία της ψυχής του. Ο Θεός ακούει την προσευχή του, όπως και κάθε χριστιανού που προσπαθεί και αγωνίζεται.
Αγρυπνεί συνεχώς. Τρώει ελάχιστα μια φορά την ημέρα λίγο ψωμί με νερό και αλάτι. Συχνά μένει εντελώς νηστικός για πολλές ημέρες. Αυτάρκης και λιτοδίαιτος. Προοδεύει πνευματικά. Ο διάβολος τον εντοπίζει, τον φθονά για τις επιδόσεις του και αρχίζει ο πόλεμος εναντίον του. Ξεκινά τον πόλεμο υπενθυμίζοντάς του τα πλούτη και τις ανέσεις που είχε. Του λέγει: «τι κουτός που είσαι άφησες πλούτη και ανέσεις και ήλθες εδώ να πεθάνεις από την πείνα και το κρύο. Δεν έχεις ένα στρώμα να κοιμηθείς. Θα πεθάνεις και είναι κρίμα. Έπειτα έχεις και μια αδελφή, που την άφησες;; Όλοι εμείς εκεί έξω στον κόσμο θα χαθούμε και είναι σωστό να σωθείς μόνο εσύ;;» Αυτές τις σκέψεις βάζει στο νου ο διάβολος και περιμένει. Στις δύσκολες αυτές στιγμές ο Αντώνιος καταφεύγει στον Θεό. Με προσευχή και νηστεία ζητά την βοήθεια του Θεού. Ο Θεός τον ενισχύει και ο διάβολος ηττάται.
Ο διάβολος επιμένει. Τούτη τη φορά θέλει να τον πειράξει σαρκικά και εμφανίζεται ως γυμνή γυναίκα μέσα στην έρημο. Του παρουσιάζει κέντρα διασκεδάσεων και όργια . Θέλει να τον σκανδαλίσει εκμεταλλευόμενος την νεότητά του. Προσπαθεί ο διάβολος , μα αγωνίζεται και ο Άγιος με προσευχή, αγρυπνία και τέλεια νηστεία. Παρακαλεί τον Θεό να του δώσει δύναμη να αντέξει τον πειρασμό. Άλλοτε παρουσιάζεται μπροστά του με την μορφή μικρού παιδιού και του λέγει « : Αχ! Αντώνιε. Πολλούς πλάνεψα, πολλούς έβαλα κάτω και τους νίκησα, αλλά εσένα κουράστηκα να σε πολεμώ! Νομίζω, πώς δεν θα επιτύχω. Είσαι δυνατός. Σε παραδέχομαι». Το μέσο που χρησιμοποιεί τώρα ο σατανάς είναι η υπερηφάνεια. Ο Άγιος δεν υπερηφανεύτηκε, αλλά, αφού δόξασε τον Θεό για την δύναμη που του έδωσε, είπε στον διάβολο;: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά. Δεν σε φοβάμαι»
Στην Αίγυπτο το 311 ξεσπά άγριος διωγμός εναντίον των Χριστιανών. Ο Αντώνιος μαζί με άλλους μοναχούς πήγε στην Αλεξάνδρεια για να στηρίξει τους διωκόμενους αδελφούς, αποφασισμένος να μαρτυρήσει για τον Χριστό. Δεν φοβάται την απαγόρευση που επεβλήθη να μη μπαίνουν μοναχοί στα δικαστήρια που έσερναν τους πιστούς οι αιρετικοί. Πήγε και κάθισε σε περίοπτη θέση.
Μια ημέρα ενώ ησύχαζε στο κελί του εμφανίζεται ο Μαρτινιανός, ανώτατος αξιωματικός, και του ζητά να θεραπεύσει τη δαιμονόπληκτη κόρη του. Η απάντηση ήταν «αμαρτωλός άνθρωπος είμαι, όπως και εσύ. Εάν πιστεύεις στο Θεό πήγαινε, κάνε την προσευχή σου και η κόρη σου θα γίνει καλά». Ο πατέρας προσευχήθηκε και το θαύμα έγινε.
Επειδή αποζητεί περισσότερη ησυχία σκέπτεται να πάει στην Θηβαϊδα. Με δυο ψωμιά στα χέρια του κατεβαίνει στο ποτάμι για να βρει μεταφορικό μέσο. Εκεί, από αόρατη φωνή πληροφορείται να πάει πιο βαθιά στην έρημο με οδηγούς μερικούς διερχόμενους Σαρακηνούς. Έτσι, με τους Σαρακηνούς έφτασε κοντά στην Ερυθρά θάλασσα σε εύφορη περιοχή. Τον βρήκαν οι μαθητές του από τους οποίους ζήτησε σκαπτικά μηχανήματα για να καλλιεργεί. Τα άγρια ζώα κατέστρεφαν τις καλλιέργειές του. Πιάνει ένα και του λέει: «Εγώ δεν σας ζημιώνω εσείς γιατί με ζημιώνετε. Μη πλησιάσετε, πηγαίνετε στην ευχή του Κυρίου». Τα ζώα εξαφανίστηκαν.
Ο Άγιος Αθανάσιος ο Μέγας υπήρξε στενός φίλος και βιογράφος του Αγίου Αντωνίου. Το έργο του» «Βίος και πολιτεία του οσίου Αντωνίου», δίδει πολλές λεπτομέρειες για τη ζωή του Αγίου και τη θεολογική του σοφία, παρά το γεγονός της τελείας αγραμματοσύνης του.
Κοιμήθηκε οσιακά σε ηλικία 105 ετών και η μνήμη του εορτάζεται την 17η Ιανουαρίου.
Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός