Ο Iσαπόστολος Άγιος Μέγας Φώτιος, υπέρμαχος των γραμμάτων

/in

Ο Άγιος Φώτιος είναι προσωπικότητα ξεχωριστή και με μεγάλη προσφορά στην Ορθοδοξία, στα γράμματα και στην κοινωνία. Ο τίτλος «Μέγας» που του έχει δοθεί δεν δόθηκε τυχαία. Δεν είναι πολλοί οι ονομασθέντες «Μέγας». Ο τίτλος είναι βαρύς για να δοθεί σε πολλούς. Ελάχιστοι ξεχωρίζουν και αυτοί διακρίνονται. Θα προσπαθήσουμε με το παρόν άρθρο να παρουσιάσουμε με αδρές γραμμές την προσωπικότητα του Αγίου Φωτίου και να αναδείξουμε τους λόγους που οδήγησαν στην απονομή του τίτλου Μέγας.

Γεννήθηκε το 810 μ.Χ. ή κατά άλλη άποψη το 820 από γονείς πλουσίους και εικονόφιλους και ήταν ανεψιός του εικονόφιλου πατριάρχη Ταρασίου και για τον λόγο αυτή υπέστη πιέσεις από το εικονομαχικό καθεστώς. Άρχισε μια λαμπρή καριέρα στον δημόσιο τομέα της Βασιλεύουσας και έφθασε μέχρι τον βαθμό του πρωτοασηκρήτη. Το 858 παραιτείται ο πατριάρχης Ιγνάντιος και εκλέγεται πατριάρχης, με τη στήριξη της αυγούστας Αγίας Θεοδώρας και του αδελφού της Βάρδα. Σε 6 ημέρες διήλθε όλους τους βαθμούς της ιεροσύνης. Το γεγονός αυτό τον έφερε σε προστριβή και σύγκρουση με την εκκλησία της Ρώμης.

Ένα από τα νέα έργα του νέου Πατριάρχη ήταν η αναδιοργάνωση και ανασυγκρότηση της Εκκλησίας. Η διαμάχη των εικονόφιλων και εικονομάχων διήρκεσε ένα αιώνα και πλέον. Δημιούργησε και άφησε πληγές και προβλήματα. Έπρεπε αυτά να επουλωθούν και να προχωρήσει το έργο Της η Εκκλησία. Προσλαμβάνει ικανούς συνεργάτες  και εστιάζει το ενδιαφέρον του  στην πνευματική αναμόρφωση του λαού και εις την ιεραποστολική δράση, η οποία είχε ανασταλεί λόγω της εικονομαχίας. Ο Μέγας Φώτιος μελέτησε σε βάθος και ακολούθησε πιστά την ιεραποστολική δραστηριότητα του ιερού Χρυσοστόμου, στην οποία αναφέρεται πολλές φορές στο έργο του. Αρχίζει με τον εκχριστιανισμό των Βουλγάρων, αναθέτοντας στους Θεσσαλονικείς αδελφούς Κύριλλο και Μεθόδιο το δύσκολο αυτό έργο. Οι δυο ιεραπόστολοι εκχριστιάνισαν τους Βουλγάρους και τους έκαναν συγχρόνως και φίλους του Βυζαντίου. Παρά τις προσπάθειες του επισκόπου Ρώμης Νικολάου και τις αντιδράσεις των Φράγκων διατήρησε αυτούς υπό την κανονική δικαιοδοσία του Πρωτοθρόνου Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο καθηγητής Ιωάννης Καραγιαννόπουλος για την απαράμιλλη ιερά εκκλησιαστική τακτική του Μεγάλου Φωτίου αναφέρει ότι «ο Φώτιος ήτο μια εκ των αξιολογωτέρων προσωπικοτήτων της εποχής του. Λίαν πεπαιδευμένος, οξυνούστατος και με διπλωματικά χαρίσματα πρώτης τάξεως, ήτο ο ενδεδειγμένος αρχηγός της ανατολικής Εκκλησίας κατά την κρίσιμον εκεἰνην περίοδο και αντάξιος αντίπαλος του Νικολάου και των Οικουμενικών του αξιώσεων».

Η προσπάθεια εκχριστιανισμού των Βουλγάρων άρχισε κατά την βασιλεία του ηγεμόνος των Βόριδα (852-889)   Ο Βόριδας από ειδωλολάτρης γίνεται χριστιανός και βαπτιζόμενος λαμβάνει το όνομα Μιχαήλ. Ακολουθεί η κατήχηση και το βάπτισμα των Βουλγάρων. Τα γεγονότα αυτά συμβαίνουν το 864 μ.Χ. Ο πατριάρχης Φώτιος στέλνει μια επιστολή στον Μιχαήλ, η οποία απαντά στο ερώτημα «Τι εστίν έργο του άρχοντος;». Ερώτημα που απασχολεί πολλούς και χθες κι σήμερα και θα απασχολεί και τον άνθρωπο και αύριο. Η παρουσίαση ολόκληρης της επιστολής, για λόγους πρακτικούς, δεν είναι εφικτή, γι’ αυτό και θα περιοριστούμε μόνον σε μια σύντομη αλλά αρκούντως σαφή και διαφωτιστική αναφορά.

Γράφει λοιπόν ο Άγιος και Μέγας διδάσκαλος της οικουμένης Φώτιος:

1ον). «Ο των αρχόντων τρόπος νόμος γίνεται τοις υπό χείρα».

Το ήθος των αρχόντων γίνεται νόμος για τον απλό λαό. Πρώτοι και κύριοι υπεύθυνοι για την φαυλότητα (ή την σπουδαιότητα) μιας χώρας είναι οι άρχοντές της, που αποτελούν ”υπογραμμόν και παράδειγμα”. Φαύλοι άρχοντες διαπλάθουν φαύλους πολίτες.

2ον). «Οι περί τον άρχοντα φαύλοι και τον εκείνου συνδιαβάλλουσι τρόπον».

Στον εκφαυλισμό των αρχόντων (και συνακόλουθα του λαού) συμβάλλει τα μέγιστα το ”περιβάλλον” τους.

3ον). «Όταν τις άρχη εαυτού, τότε νομιζέτω και τών υπηκόων άρχειν αληθώς».

Όταν ο άρχων άρχει στον εαυτό του (και στο περιβάλλον του), τότε άρχει πραγματικά και στον λαό.

4ον). «Κτώ τοίνυν φίλους μη τους φαύλους, αλλά τους αρίστους».

Κάνε, λοιπόν, φίλους, όχι τους φαύλους, αλλά τους πιο καλούς.

5ον). «Μη ζήτει δε παρά φίλων ακούειν τα ηδέα, αλλά τα αληθή μάλλον. Διο μέγιστον ηγού φίλους κολάκων διαφέρειν».

Μη ζητάς από τους φίλους να ακούς ό, τι σε ευχαριστεί, αλλά την αλήθεια. Άλλο πράγμα οι φίλοι και άλλο οι κόλακες.

6ον). «Πολλαχόθεν δει τον άρχοντα θηρεύειν των υπηκόων τας γνώμας, και ούτω κοινωνοίς χρήσθαι φιλίας και αρχής και βουλευμάτων».

Στις αποφάσεις για την ευδαιμονία των πολιτών ανάγκη να ζητάς την γνώμη τους, ώστε να τους κάνεις μετόχους και φιλίας και αρχής και αποφάσεων. (Φωνή λαού και στα ”μεσαιωνικά” Βαλκάνια…).

7ον). «Άρχοντας μεν τινες έφησαν αρετήν εκ μικράς μεγάλην πόλιν ποιήσαι· εγώ δε μάλλον αν φαίην το εκ φαύλης σπουδαίαν παρασκευάσαι».

Λένε πως άξιος άρχοντας είναι όποιος κάνει μεγάλη μια μικρή χώρα. Εγώ όμως λέω πως ακόμα σημαντικότερο είναι αν κατορθώσει να κάνει σπουδαία μια πολιτεία φαύλη.

8ον). «Τας μετά σφοδρότητος υποσχέσεις ευλαβείσθαι χρη».

Πρέπει να προσέχεις τις υπερβολικές υποσχέσεις.

9ον). «Χρυσός άπαντα τα ανθρώπινα στρέφει. Άχρηστον και νομίζων και πάσιν επιδεικνύς τον τοις φιλούσιν ισχυρόν επίβουλον, χρυσόν».

Το χρυσάφι ανατρέπει τα πάντα στους ανθρώπους. Να θεωρείς άχρηστον τον χρυσό, που είναι φοβερή παγίδα όσων τον αγαπούν, και να το δείχνεις σε όλους.

10ον). «Όσω δε τις προέχει τη αρχή, τοσούτω χρεωστεί πρωτεύειν και τη αρετή».

Όσο πιο μεγάλη εξουσία αποκτά κάποιος, τόσο πιο πολύ οφείλει να διακρίνεται και στην αρετή.

Την επιστολή αυτή του Αγίου Φωτίου πρέπει όλοι μας να διαβάσουμε. Άρχοντες και αρχόμενοι. Μικροί και μεγάλοι. Πλούσιοι και πτωχοί. Νέοι και γέροι.

Στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και στην κεντρική πολιτική σκηνή της Πατρίδας μας, υπάρχουν άραγε ικανοί και πρόθυμοι άνθρωποι να βάλουν σε εφαρμογή τις πολύτιμες  αυτές παραινέσεις του Μεγάλου Φωτίου;

Προσωπικώς εκτιμώ πως υπάρχουνε και μάλιστα πολλοί. Απλώς η φανέρωσή τους θα έρθει στην ώρα που θα το δικαιούμαστε: Όταν δηλαδή, ως λαός, ομολογήσουμε με ειλικρινή συντριβή τα λάθη μας και αποφασίσουμε με πίστη και θάρρος να τα διορθώσουμε.

Τα ξένα πρότυπα, δυστυχώς,  αποδείχθηκαν ολέθρια για το Γένος μας. Καιρός λοιπόν να ξαναγυρίσουμε στις ρίζες μας· να επιστρέψουμε στις πατροπαράδοτες αξίες και τα πανάρχαια ιδανικά μας. Διότι εκεί μονάχα θα ξαναβρούμε τις δυνάμεις και το κουράγιο, που τώρα χρειαζόμαστε.

Εκχριστιανίστηκαν και  άλλοι λαοί της Ευρώπης από τον Μέγα Φώτιο και για τον λόγο αυτό θεωρείται ως ο ουσιαστικός εκσυγχρονιστής της Δυτικής Ευρώπης και ισαπόστολος.

Στον εκπαιδευτικό και μορφωτικό τομέα ήταν πρωτοπόρος για την εποχή του. Πίστευε ακράδαντα ότι η μόρφωση και η παιδεία ήταν απαραίτητα στοιχεία για την ολοκλήρωση του ανθρώπου. Πίστευε ότι η χριστιανική πίστη συνδυασμένη με την «θύραθεν» παιδεία δημιουργεί άρτιες προσωπικότητας και υψηλά πολιτισμικά ιδεώδη. Γι’ αυτό και ίδρυε παντού σχολεία, στα οποία διδάσκονταν όλες οι γνώσεις και οι επιστήμες. Το πιο ονομαστό σχολείο που ίδρυσε είναι το περίφημο πανεπιστήμιο της Μαγναύρας στην Κωνσταντινούπολη, όπου κλήθηκαν να διδάξουν οι πιο ικανοί δάσκαλοι της οικουμένης. Δίδαξε και ο ίδιος φιλοσοφία για πολλά χρόνια, παράλληλα με τα ποιμαντικά του καθήκοντα. Εκτιμούσε πάρα πολύ την αρχαία γραμματεία και εκτιμούσε τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς. Ανέθεσε σε καλλιγράφους μοναχούς να αντιγράφουν τους αρχαίους έλληνες συγγραφείς και φιλοσόφους. Στο μνημειώδες και μοναδικό στο είδος έργο του με τον τίτλο «Μυριόβιβλος» έχουν διασωθεί τα πιο σπάνια έργα των αρχαίων. Μάλιστα βεβαιώνουν οι ειδικοί, πως αν ο Φώτιος δεν μας άφηνε αυτό το έργο η γνώση, για τους αρχαίους συγγραφείς, θα ήταν ελλιπής.

Ο ισαπόστολος Άγιος Φώτιος ήταν πολυσχιδής προσωπικότητα, πράγμα που του αναγνωρίζουν και εκείνοι που τον επέκριναν, όπως ήταν ο Νικήτας Δαβίδ ο Παφλαγών, που γράφει χαρακτηριστικά: «Πάντα συνέτρεχεν επ’ αυτώ η επιτηδειότης της φύσεως, η σπουδή, ο πλούτος, η μελέτη, που διήρχετο άυπνος τις νύκτες,   για την εμμελή ανάγνωση των συγγραφέων». Η αδιάφθορη συνείδηση της Εκκλησίας και του Γένους, ομολόγησαν αυτόν Άγιο και Ισαπόστολο «τοις ουρανίοις αδύτοις εγκατοικιζόμενον», ως «αοίδιμον μεν τοις διωγμοίς, δεδοξασμένον δε τοις θανάτοις». Το θεολογικό του έργο δικαίωσε τους αγώνες της Εκκλησίας, βεβαίωσε την Ορθόδοξη πίστη και ενέπνευσε την Εκκλησιαστική συνείδηση, για την συνεχή εγρήγορση του Εκκλησιαστικού Σώματος.

Ο Μέγας Φώτιος, επειδή γνώριζε καλώς, ότι κάθε εκτροπή απ’ την αληθή πίστη, έχει ως συνέπεια την έκπτωση από την πνευματικότητα, κατακρίνει «το της γνώμης αστήρικτο» και καταδικάζει, ως «αμαρτία προς θάνατον», κάθε εκτροπή απ’ την Ορθοδοξία και την «των παραδοθέντων αθέτηση» ή «καταφρόνηση» από εκείνους που «κατά των ιδίων ποιμένων υπερήφανον αναλαμβάνουν φρόνημα, εκείθεν δε κατά του κοινού Ποιμένος και Δεσπότου παρατείνουν την απόνοιαν». Με αυτό το σκεπτικό αντέκρουσε όχι μόνο τους εικονομάχους αλλά και τις αξιώσεις του Πάπα Ρώμης και το Δόγμα του Filioque. Η Σύνοδος, του 867 μ.Χ. στην Κωνσταντινούπολη, καθαίρεσε τον Πάπα Νικόλαο, για τις αιρετικές και αντικανονικές του θέσεις. Διεξήγαγε μεγάλους και επιτυχείς αγώνες εναντίων των Μανιχαίων, των Εικονομάχων και άλλων αιρετικών και επανέφερε στους κόλπους της Ορθοδόξου Εκκλησίας πολλούς από αυτούς.

Ιδιαιτέρως ο Μ. Φώτιος, εμπνευσμένος από το Άγιο Πνεύμα, κατανόησε την αποστασία της Δυτικής χριστιανοσύνης και προείδε τα σπέρματα της παπικής κατάπτωσης. Και γι’ αυτό αγωνίστηκε για τη διάσωση της ορθής διδασκαλίας της Εκκλησίας και ο αγώνας του αποτυπώνεται στο έργο και τις αποφάσεις της Η΄ Οικουμενικής Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως (879-880). Η ιστορία τον δικαίωσε. Οι φόβοι του δυστυχώς επαληθεύτηκαν, αφού η Δυτική χριστιανοσύνη, οδηγήθηκε τελικά εκτός της Εκκλησίας και παραμένει εκτός, ως τα σήμερα. Τρανή απόδειξη το μίσος των δυτικών κατά του Μεγάλου Φωτίου, τον οποίο, όχι μόνο δεν τον τιμούν ως άγιο, αλλά του προσάπτουν απίστευτες συκοφαντίες εδώ και δέκα αιώνες!

Για μας τους Ορθοδόξους ο Μέγας Φώτιος, ανήκει στη χορεία των μεγάλων αγίων Πατέρων της εποχής του, αλλά και επομένων εποχών. Δια πάντα ταύτα μετά του υμνωδού μεγαλύνομεν αυτόν και λέγομεν: «Χαίροις ορθοδόξων φωταγωγέ, και της Εκκλησίας, νυμφοστόλε και οδηγέ· χαίρεις κακοδόξων, η δίστομος ρομφαία, ώ Φώτιε τρισμάκαρ, ρητόρων έξοχε».

Το πνευματικό κέντρο της μητρόπολης Κίτρους Κατερίνης και Πλαταμώνος, Ο Άγιος Φώτιος, κάθε χρόνο τιμά τη μνήμη του προστάτου του με λατρευτικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα «Φώτια».

 

Ἀπολυτίκιον Ἦχος πλ. α’ – Τὸν συνάναρχον Λόγον

Τῆς σοφίας ἐκφάντωρ λαμπρὸς γενόμενος, Ὀρθοδοξίας ἐδείχθης θεοπαγῆς προμαχών, τῶν Πατέρων καλλονὴ Φώτιε μέγιστε, οὐ γὰρ αἱρέσεων δεινῶν, στηλιτεύεις τὴν ὀφρύν, Ἐώας τὸ θεῖον σέλας, τῆς Ἐκκλησίας λαμπρότης, ἣν διατηρεῖ Πάτερ ἄσειστον.

Ἕτερον  Ἀπολυτίκιον

 
Ὡς τῶν ἀποστόλων ὁμότροπος καὶ τῆς οἰκουμένης διδάσκαλος, τῷ Δεσπότῃ τῶν ὅλων ἱκέτευε, Φώτιε, εἰρήνην τῇ οἰκουμένῃ δωρίσασθαι, καὶ ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν τὸ μέγα ἔλεος.

 

Μυργιώτης  Παναγιώτης, Μαθηματικός

 

Τρείς Ιεράρχες. Μελίρρυτος ποταμός Σοφίας…

/in

Εορτάζει και πανηγυρίζει η αγία εκκλησία τους τρείς μελιρρύτους ποταμούς, τους τρεις  ιεράρχες, που συνέδεσαν άρρηκτα και άρρητα την Ορθοδοξία και τον ελληνισμό, ώστε να μπορούμε να ομιλούμε για ελληνορθοδοξία.

Μεγάλα εκκλησιαστικά αναστήματα, πατέρες της ορθοδοξίας και για την εποχή τους πανεπιστήμονες. Σπούδασαν όλες τις τότε σύγχρονες επιστήμες στο πανεπιστήμιο της ειδωλολατρικής Αθήνας. Αφοσιωμένοι στην σπουδή τους, γνωρίζοντας δυο δρόμους∙ από το σπίτι στο σχολείο και από το σπίτι στην εκκλησία.

Νέοι ήταν, αλλά δεν παρασύρθηκαν στην ευκολία και στην μόδα της εποχής των. Γνώριζαν τον προορισμό τους, να σώσουν την αθάνατη ψυχή και όχι να ικανοποιήσουν και να κορέσουν∙ τα πάθη του φθαρτού σώματος.

Οι λαμπρές σπουδές τους άνοιγαν μπροστά τους λαμπρούς δρόμους κοσμικής καριέρας. Τα απαρνήθηκαν. Δεν είναι κακό, βέβαια, να χρησιμοποιήσει τις σπουδές του κάποιος για κοσμική καριέρα. Εξαρτάται τι θα προτάξει: το χρήμα, τη δόξα, την άσωτη ζωή ή την αφιλοκερδή προσφορά προς τον συνάνθρωπο αδύναμο αδελφό. Η κοινωνία χρειάζεται καλούς και ενάρετους πολίτες, χρήσιμους εργάτες του αμπελώνος.

Οι τρείς ιεράρχες ακολούθησαν τον μοναχικό βίο. Διέπρεψαν νικητές εναντίον του κακού και τροπαιούχοι στεφανηφόροι του Χριστού. Ο καθένας τους έχει ξεχωριστή ημέρα που η αγία εκκλησία τιμά την μνήμη τους: Ο Μέγας Βασίλειος την 1η Ιανουαρίου, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος την 25η του αυτού και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος την 27η του ιδίου. Την 30ή του αυτού μηνός τιμά και εορτάζει η εκκλησία μας την μνήμη και των 3 ιεραρχών και η πολιτεία όρισε την ημέρα αυτή ως ημέρα των γραμμάτων και των τεχνών.

Τεράστιο και πολυσχιδές το έργο των ιεραρχών που άφησαν στους επιγόνους. Υπηρέτησαν τον πάσχοντα και αδύνατο άνθρωπο με το φιλανθρωπικό τους έργο. Όλοι μας έχουμε γνώση για την περίφημη Βασιλειάδα που περιέθαλπε και γηροκομούσε ανήμπορους με τα χέρια του ο Άγιος Βασίλειος. Το συγγραφικό έργο αξιολογότατο ,περίλαμπρο και ογκώδες. Θησαυρός σοφίας και φιλοσοφίας θείας με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος. Έδινε λύσεις στα προβλήματα της εποχής εκείνης, αλλά απαντά και στα σημερινά προβλήματα και αδιέξοδα του υπερήφανου και φίλαυτου ανθρώπου της καταναλωτικής κοινωνίας, της ύλης και της εγωπάθειας. Είναι θησαυρός διαμαντιών κρυμμένος σε κάποιες βιβλιοθήκες και πρέπει να τον γνωρίσουμε… χθες  και όχι αύριο. Πολλά προβλήματα των συγχρόνων κοινωνιών δεν θα υπήρχαν αν ο κάθε μας προσωπικά και όλοι μαζί στρεφόμασταν στον απέραντο πλούτο της ελληνορθόδοξης γραμματείας.

Είναι κρίμα τα ελληνόπουλα, η νεολαία, το καμάρι και το μέλλον του τόπου μας, να τρέφεται με πνευματικά ξυλοκέρατα (και πολλές φορές κακής ποιότητας) και να περιφρονούν την θρεπτική τροφή που παρέχουν τα έργα των Αγίων Τριών Ιεραρχών. Δυστυχώς, υπάρχουν και πολλοί νέοι που αγνοούν την ύπαρξή των. Ασχολούμαστε με την δυτική φιλοσοφία που αποτελεί, θα λέγαμε, παραστρατημένο-νόθο  παιδί της αρχαιοελληνικής γραμματείας και όχι γνήσιο. Μεγάλη η ευθύνη όλων μας. Ποτέ βέβαια δεν είναι αργά.

Ο ετήσιος εορτασμός των τριών μεγίστων φωστήρων της τρισηλίου θεότητας μάς δίνει την ευκαιρία να ανταλλάξουμε απόψεις – προτάσεις και να προβληματιστούμε για τη σημερινή κατάσταση στην παιδεία – εκπαίδευση και για το μέλλον της, δηλαδή για το μέλλον του τόπου. Η μεγαλύτερη βιομηχανία της μικρής σε έκταση Ελλάδος είναι ο πολιτισμός της και το χρυσοφόρο φορτίο της παιδείας και του ελληνικού  πνεύματος του ιστορικού παρελθόντος, το οποίο ανακαλύπτει και πάλι η δύση μέσω της αρχαίας γλώσσας.

Λαμπρά κάθε χρόνο πρέπει να τιμούμε τους μελίρρυτους ποταμούς της σοφίας και να εορτάζουμε ουσιαστικά την ημέρα των γραμμάτων (30 Ιανουαρίου) πέρα και έξω από τετριμμένους πανηγυρικούς και επίδοση βραβείων. Και αυτά χρειάζονται, αλλά δεν αρκούν. Να καθιερωθεί τουλάχιστον ένα τριήμερο με ομιλίες, ημερίδες και αφιερώματα ουσίας και πραγματικού προβληματισμού για το έργο των ιεραρχών και της εκπαίδευσης-παιδείας-πολιτισμού. Του ελληνικού πολιτισμού, του μέτρου της δημοκρατίας και της πνευματικής προσφοράς του ελληνικού πνεύματος, του αρχαίου αλλά και του σύγχρονου, στην πνευματική πορεία όλου του κόσμου.

Πολλά θα ανακαλύψουμε και από πολλά θα εκπλαγούμε, ευχάριστα.

Να κοιτάξουμε μπροστά, ας προχωρήσουμε. Σήμερα μπορεί να είμαστε λίγοι. Αύριο θα γίνουμε πολλοί. Θα προσχωρήσουν και οι αλληθωρίζοντες σημερινοί εθνομηδενιστές. Θα είναι έργο ευλογημένο. Οι επόμενες γενεές θα μας ευχαριστούν και η σημερινή γενεά θα διαπιστώσει ότι υπάρχει πλούτος, υπάρχει διέξοδος φωτεινή (ελληνική) από την αδιέξοδη μαύρη λογική της δύσης.

 

Μυργιώτης  Παναγιώτης, Μαθηματικός

Τρεις Ιεράρχες

/in ,

Ξεχωριστή ημέρα η 30ή Ιανουαρίου για την Ορθοδοξία, τις επιστήμες και τον ελληνισμό,. Είναι η ημέρα του κοινού εορτασμού τριών Αγίων μορφών της ορθόδοξης πίστης που τίμησαν τα γράμματα, τις επιστήμες και τον ελληνικό πολιτισμό. Πρόκειται για τον εορτασμό της μνήμης των τριών Ιεραρχών‧ του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Γρηγορίου του Ναζιανζηνού και του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου. Γόνοι πλουσίων αριστοκρατικών οικογενειών της εποχής προικισμένοι με μαθησιακές δυνατότητες ασχολήθηκαν με τα γράμματα και σπούδασαν όλες τις σύγχρονες επιστήμες.

Διακρίθηκαν στις σπουδές των γνωρίζοντας δυο δρόμους‧ τον δρόμο από το σπίτι στην εκκλησία  και τον δρόμο από το σπίτι στο πανεπιστήμιο. Δεν τους παρέσυρε το κλίμα της εποχής για να υπηρετήσουν τα είδωλα. Τάξανε τον εαυτό τους εις την υπηρεσία των ανθρώπων δια μέσου της πίστης της ειλικρινούς Αγάπης προς κάθε αδελφό, όπως δίδαξε ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός.

Πωλούν τα υπάρχοντά τους και αφιερώνονται εις την εκκλησία. Διακονούν τον εμπερίστατο αδελφό , τον άρρωστο, τον πεινώντα, τον ενδεή. Την εποχή τους η έννοια της οργανωμένης νοσοκομειακής περίθαλψης των ασθενών δεν υφίσταται. Πιστοί στην εντολή του Χριστού βάζουν τα θεμέλια της νοσοκομειακής περίθαλψης του ασθενούς μέχρι την θεραπεία, με την επίβλεψη ιατρών και νοσηλευτών και συγχρόνως την παροχή δωρεάν εστίασης. Μη ξεχνάμε την περίφημη Βασιλειάδα που δημιούργησε ο Μέγας Βασίλειος με την βοήθεια του φίλου του Γρηγορίου και εις τη συνέχεια του Ιωάννου Χρυσοστόμου ο οποίος ίδρυσε Λεπροκομείο εις την Κωνσταντινούπολη.

Εις το έργο τους συνάντησαν μεγάλα προβλήματα και δυσκολίες. Οι ειδωλολάτρες και αιρετικοί άρχοντες τους απειλούσαν με εξορίες και θάνατο. Όμως, δεν λύγισαν και δεν υποχώρησαν, δεν απαρνήθηκαν τον Χριστό και το πλήρωσαν με εξορίες και καθαιρέσεις από τους αιρετικούς, τους οποίους πολέμησαν.

Καυτηρίαζαν τα κακώς κείμενα της εποχής, χωρίς να εξαιρούν από την κριτική των και τους ισχυρούς του κόσμου. Η ζωή των ήταν απολύτως σύμφωνη με το κήρυγμα του Χριστού. Ότι δίδασκαν το εφάρμοζαν εις την καθημερινή βιωτή τους .

Εις την εποχή των 3 Ιεραρχών η γυναίκα βρίσκονταν σε τραγική θέση σε σχέση με αυτή του άνδρα. Οι Τρεις Ιεράρχες δεν έμειναν αδιάφοροι γιατί και ο άνδρας και η γυναίκα είναι εικόνες  του Θεού. Η αντίληψη της κατωτερότητας της γυναίκας είχε περάσει και εις την αντίληψη του κοσμικού δικαίου της εποχής. Εις το ζήτημα της μοιχείας π.χ. ο άνδρας είχε το δικαίωμα να διώξει την σύζυγό του ενώ η γυναίκα δεν στερείτο οποιασδήποτε προστασίας. Ο Μ. Βασίλειος επισημαίνει το πρόβλημα και το θέτει υπό μορφή απορίας, ο Γρηγόριος ανεβάζει τους τόνους και διατρανώνει την αντίθεσή του εις την επικρατούσα κατάσταση με βαρυσήμαντη ομιλία εις την οποία μεταξύ των άλλων λέγει, σε μετάφραση του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου «Καί τόν νόμον ὅπου ἔχουσι (διά τήν σωφροσύνην) τόν βλέπω ἄνισον καί ἀνώμαλον. Ἐπειδή, διά ποίαν ἀφορμήν ὁ νόμος αὐτός (τῶν Ρωμαίων) τήν μέν γυναίκα παιδεύει ἐάν πορνεύσῃ, εἰς δέ τόν ἄνδρα δίδει ἄδειαν νά πορνεύει; Καί ἄν μέν ἡ γυνή ἐπιβουλευθῇ τήν κοίτην τοῦ ἀνδρός, κρίνεται ὡς μοιχαλίς, ἐάν δέ ὁ ἄνδρας, ἔχοντας τήν γυναῖκα του, πορνεύσῃ μέ ἄλλας γυναίκας, εἶναι ἀνεύθυνος; Δέν δέχομαι τήν νομοθεσίαν αὐτήν, δέν ἐπαινῶ τήν συνήθειαν. Ἄνδρες ἦσαν ὅπου ἔκαμαν τόν νόμον αὐτόν, καί διά τοῦτο μόνον κατά τῶν γυναικῶν ἐνομοθέτησαν…». Και εις το θέμα της υπεξουσιότητας των τέκνων  η ρωμαϊκή νομοθεσία ήταν εις βάρος των γυναικών και υπέρ των ανδρών. Πάλι επαναστατεί ο Γρηγόριος λέγων «Ἐπειδή αὐτοί οἱ ἴδιοι νομοθέται τοῦ πολιτικοῦ τούτου νόμου, εἰς μέν τούς πατέρας ἐνομοθέτησαν νά εἶναι τά τέκνα ὑπεξούσια, τό δέ άσθενέστερον μέρος, ἤτοι τήν μητέρα, γυναῖκα οὖσαν ἀσθενή, ἀφῆσαν ἀνεπιμέλητον, μή νομοθετήσαντες νά εἶναι τά τέκνα καί εἰς αὐτήν ὑπεξούσια. Ὁ δέ Θεός δέν ἐνομεοθέτησεν ἔτσι, ἀλλά λέγει, Τίμα τόν Πατέρα σου καί τήν Μητέρα σου, ἥτις ἐστίν ἐντολή πρώτη ἐν ἐπαγγελίαις, ἵνα εὖ σοι γένηται… Βλέπετε τήν ἰσότητα τῆς νομοθεσίας ( τοῦ Θεοῦ); ἕνας εἶναι ὁ ποιητής τοῦ ανδρός καί τῆς γυναικός. Ἕνα χώμα εἶναι καί οἱ δύο. Ἕνας νόμος εἶναι καί εἰς τούς δύο. Μία ἀνάστασις. Ἐξίσου ἀπό τόν ἄνδρα καί ἀπό τήν γυναῖκα ἐγεννήθημεν, καί ἕν χρέος ἀπό τά τέκνα εἰς τούς γονεῖς χρωστεῖται. Πῶς λοιπόν ἐσύ ὁ νομοθέτης ἄνδρας, ζητεῖς σωφροσύνην ἀπό τήν γυναῖκα, σύ δέ οὐ σωφρονεῖς; Πῶς ζητεῖς ἐκεῖνο ὁπού δέν δίδεις; …».

Λίγο αργότερα ο ιερός Χρυσόστομος με την έμπνευση του Αγίου Πνεύματος θα ανατρέψει την ελληνορωμαϊκή αντίληψη για τις σχέσεις ανδρός και γυναικός, ανανοηματοδώντας την συζυγία υπό το φως της χριστιανικής αντίληψης της ιερότητας του γάμου. Βασιζόμενος στον Απόστολο Παύλο ο ιεράρχης της Κωνσταντινουπόλεως εντοπίζει το πρότυπο του γάμου στη μυστική γαμήλια σχέση του Χριστού με την Εκκλησία. Το κέντρο που νοηματοδοτεί το γάμο είναι ο Χριστός και η θυσία Του για την Εκκλησία. Η αγάπη των συζύγων δεν είναι κύκλος αυτόκεντρης μόνωσης, αλλά άνοιγμα στην όντως αλήθεια του προσώπου του άλλου που είναι ο Χριστός. Οι σύζυγοι αγαπούν ο ένας τον άλλον πρωτίστως για χάρη του Χριστού.

Οι τρείς Ιεράρχες εντρύφησαν εις την μελέτη της αρχαίας ελληνικής γραμματείας όσον ολίγοι άλλοι. Βαθείς γνώστες της σοφίας των προγόνων μας άντλησαν και διαφύλαξαν ότι πολυτιμότερο και ψυχοφελές υπάρχει εις αυτήν. Όπως η μέλισσα από το άνθος τρυγεί το νέκταρ για να δημιουργήσει το μέλι και όπως από τις τριανταφυλλιές κόβουμε τα ευωδιαστά ωραία τριαντάφυλλα και προσέχουμε να μη πληγωθούμε από τα αγκάθια έτσι προσεγγίζουμε την αρχαιοελληνική γραμματεία. Εις το πλουσιότατο συγγραφικό έργο που κατέλειψαν σύζευξαν άριστα δυο κατά μια, πρώτη ματιά αντίθετα πράγματα‧ την Ορθοδοξία και τον ελληνισμό. Η ένωση αυτή δημιούργησε τον ελληνορθόδοξο πολιτισμό. Η θαυμάσια ελληνική γλώσσα με την πλαστικότητα και με τη δυνατότητα δημιουργίας λέξεων εκ των εννοιών βοήθησε εις τα μέγιστα εις την εξάπλωση, εδραίωση και κατανόηση των αληθειών της Πίστεώς μας.

Πλουσιότατο είναι το συγγραφικό των έργο, όπως γράψαμε πριν. Δίνουν απαντήσεις και εις τα πολύπλοκα σημερινά προβλήματα σε πολλούς επιστημονικούς τομείς, όπως παιδαγωγική,ψυχολογία, κοινωνικές επιστήμες κλπ. Διαβάζοντας τα συγγράμματά τους νομίζεις κανείς ότι έχουν γραφεί από σύγχρονους και όχι πριν από πολλούς αιώνες. Τα συγγράμματά τους είναι θεόπνευστα όπως όλων των Αγίων. Η μελέτη τους θα μας ωφελήσει και ως Ορθόδοξους και ως Έλληνες, θα γνωρίσουμε τον  τεράστιο πλούτο και το μεγαλείο της ελληνικής γλώσσας και της Ορθοδοξίας.

Τα πρόσωπα των τριών Ιεραρχών, των μελιρρύτων ποταμών, όπως διαβάζουμε εις το απολυτίκιο της εορτής των, είναι τα πλέον κατάλληλα για να εορτάζει η Παιδεία η πραγματική, η κατά Χριστόν, και να πανηγυρίζουν οι επιστήμες που σέβονται τον ρόλο τους και υπηρετούν τον όλο άνθρωπο και όχι ανιστόρητες και απάνθρωπες σκοπιμότητες. Έτσι εξηγείται και ο πόλεμος που δέχεται η εορτή αυτή από γνωστά κέντρα και παράκεντρα.

Όσα και να γράψει κανείς το θέμα δεν εξαντλείται, απλά το αδικεί. Ευχής έργον θα ήταν κάθε χρόνο εις την μνήμη τους να διοργανώνονταν πολυήμερες εκδηλώσεις προβολής του επαναστατικού έργου των τριών φωστήρων της τρισηλίου θεότητος.

 

Ἀπολυτίκιον  Ἦχος α’.

Τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου θεότητος, τούς τήν οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τούς μελιῤῥύτους ποταμούς τῆς σοφίας, τούς τήν κτίσιν πᾶσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τόν μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον, σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη, τῷ τήν γλῶτταν χρυσοῤῥήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν· αὐτοί γάρ τῇ Τριάδι, ὑπέρ ὑμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.

Κοντάκιον  Ἦχος β’.

Τούς Ἱερούς καί θεοφθόγγους Κήρυκας, τήν κορυφήν τῶν Διδασκάλων Κύριε, προσελάβου εἰς ἀπόλαυσιν τῶν ἀγαθῶν σου καί ἀνάπαυσιν· τούς πόνους γάρ ἐκείνων καί τόν κάματον, ἐδέξω ὑπέρ πᾶσαν ὁλοκάρπωσιν, ὁ μόνος δοξάζων τούς Ἁγίους σου.

 

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός

Τρεις Ιεράρχες, τρείς στυλοβάτες της Ορθοδοξίας. Προστάτες των γραμμάτων. Μέγιστοι φωστήρες της Χριστιανοσύνης

/in

Τους τρεις  μεγίστους  φωστήρας της  τρισηλίου  θεότητος  γιορτάζει και πανηγυρίζει την 30ή Ιανουαρίου κάθε χρόνο η Ορθοδοξία. Την ημέρα αυτή τιμώνται τα γράμματα, οι επιστήμες και ο ελληνισμός. Οι μέγιστοι φωστήρες που προαναφέραμε είναι οι άγιοι της εκκλησίας  Μέγας Βασίλειος,  Γρηγόριος ο Ναζιανζηνός  και  Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Η γραφή των ονομάτων είναι τυχαία και προφανώς δεν ενέχει αξιολόγηση. Μη γένοιτο. Είναι ο καθένας με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ισάξιοι. Αποτελούν, ή θα έπρεπε να αποτελούν, τα πρότυπα της σοφίας, της ταπεινότητας και της ανιδιοτελούς προσφοράς για κάθε άνθρωπο σε κάθε εποχή και, κυρίως, για μας τους εκπαιδευτικούς. Τη ζωή των και το πλουσιότατο έργο των μας δείχνει τους δρόμους που θα πρέπει και εμείς ως εκείνων μιμηταί να ακολουθήσουμε.

Ο Μέγας Βασίλειος και ο Γρηγόριος ο Θεολόγος σπουδάσανε στην τότε ειδωλολατρική Αθήνα. Οι πειρασμοί τότε και τώρα είναι πάντα παρόντες. Δεν υπάρχουν μόνο σήμερα πειρασμοί για τους νέους. Πάντοτε το κακό, ο διάβολος και η αμαρτία παραμονεύουν για να τυλίξουν τον κάθε άνθρωπο και ιδιαίτερα τον νέο στα δίκτυα τους. Οι νεαροί σπουδαστές μας μένουν αδιάφθοροι και μακράν κάθε αμαρτίας. Σπουδάζουν όλες τις επιστήμες της εποχής των: μαθηματικά, φυσική, ρητορική κλπ. Είναι οι πανεπιστήμονες της εποχής. Δεν γνωρίζουν πολλούς δρόμους. Μόνο δυο ξέρουν: από το σπίτι στο σχολείο και από το σπίτι στην εκκλησία. Γνωρίζουν που βαδίζουν και ποιός είναι ο υψηλός σκοπός της ζωής των. Η σωτηρία της ψυχής. Και αυτή δεν επιτυγχάνεται έξω και μακριά από την εκκλησία. Κατορθώνεται με τη βοήθεια του Κυρίου εντός της εκκλησίας.

Σπουδάζουν την ελληνική γραμματεία αλλά δεν απομακρύνονται από τα ορθόδοξα δόγματα. Μέσα από την ειδωλολατρική παιδεία τροφοδοτούν τον εαυτό τους με μηνύματα ορθοδοξίας. Όπως η μέλισσα από το άνθος παίρνει μόνο το νέκταρ που χρειάζεται για το μέλι της και όπως από το τριαντάφυλλο παίρνουμε το υπέροχο άρωμα και πετάμε τα αγκάθια, έτσι και από τον θησαυρό της ελληνικής κλασσικής γραμματείας πετάμε ό,τι αντίθετο προς την ορθοδοξία υπάρχει και διατηρούμε ό,τι επωφελές και σωτηριώδες υπάρχει. Αξίζει να ασχοληθεί κανείς με τον ορθόδοξο σπόρο που υπάρχει εντός της. Ο Γρηγόριος υπήρξε συμμαθητής του Ιουλιανού του  Παραβάτη, του μετέπειτα ειδωλολάτρη αυτοκράτορα. Δεν παρασύρθηκε απ᾿ αυτόν. Πολέμησε εναντίον των ιδεών του Ιουλιανού. Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος έκανε και αυτός λαμπρές σπουδές. Σπούδασε την κοσμική σοφία της εποχής, αλλά δεν παρασύρθηκε στα αμαρτωλά μονοπάτια της. Υπηρέτησε και αυτός την εκκλησία του Χριστού με αγάπη πραγματική και θυσιαστική διάθεση. Ήταν χειμαρρώδης ρήτορας και από το στόμα του έρεε μέλι. Ήταν μελιστάλακτος ο χριστιανικός του λόγος και για αυτό ονομάστηκε «Χρυσόστομος».

Και οι τρείς λαμπροί Ιεράρχες συνδύασαν με καταπληκτικό τρόπο τα νάματα της ορθοδοξἰας με τον ελληνικό πολιτισμό και βοήθησαν τα μέγιστα την εκκλησία του Χριστού. Διετέλεσαν Ιεράρχες και από τη θέση αυτή στάθηκαν αρωγοί στον κάθε αδελφό που αντιμετώπιζε πρόβλημα: στις χήρες, στα ορφανά, στους ανήμπορους συνανθρώπους των. Μη ξεχνάμε την περίφημη «Βασιλειάδα» που ίδρυσε ο Μέγας Βασίλειος, μια ολόκληρη πόλη για την στήριξη του αναξιοπαθούντος αδελφού. Το πνευματικό τους έργο συνδύασε ελληνισμό και χριστιανισμό και είναι πλούσιο. Είναι σύγχρονο, γιατί όταν το διαβάζεις νομίζεις ότι έχει γραφτεί σήμερα, τόσο επίκαιρο είναι. Είναι λογικό, αφού είναι έργο θεόπνευστο, όπως και το συγγραφικό έργο κάθε Αγίου.

Έβαλαν σημαντικό λιθάρι στην καταπολέμηση των αιρέσεων και στη θεολογία της Τριαδικότητας του Θεού. Ο Γρηγόριος δεν ονομάστηκε τυχαία από την αγία Εκκλησία μας Θεολόγος. Έναν τίτλο που μόνο τρείς Άγιοι αξιώθηκαν να λάβουν. Δεν φοβήθηκαν τους ισχυρούς της εποχής των. Όπου έβλεπαν ηθική παρεκτροπή την καυτηρίαζαν και την πολεμούσαν.

Οι απειλές δεν τους πτοούσαν. Γνωστή η απάντηση του Μ. Βασιλείου στις απειλές που δεχόταν: «Τον θάνατο δεν τον φοβούμαι, γιατί θα πάω πιο γρήγορα κοντά στον Κύριο. Η εξορία δεν αποτελεί απειλή, όλη η κτίση ανήκει στον Κύριο. Περιουσία δεν έχω για να τη δημεύσετε παρά ελάχιστα βιβλία και τα τριμμένα ράσα που φορώ». Ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος άφησε την τελευταία του πνοή πηγαίνοντας προς τον τόπο της εξορίας στην Αρμενία. Τα τελευταία του λόγια. «Δόξα τῷ Θεῷ πάντων ἕνεκεν». ΄Ετσι παρέδωσε την αγία του ψυχή, την ημέρα της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Έπεσε πάνω στο καθήκον. Κοιμήθηκε οσιακά ως πραγματικός στρατιώτης  του Χριστού.

Σημαντικό ρόλο στην εν Χριστώ διαπαιδαγώγηση των Τριών Ιεραρχών διαδραμάτισε το οικογενειακό περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκαν και μεγάλωσαν. Η μητέρα του καθενός εξ αυτών τον γαλούχησε με τα νάματα της Ορθοδοξίας. Στην οικογένεια λαμβάνει ο κάθε άνθρωπος τα πρώτα μηνύματα και διδάσκεται το καλό ή το κακό. Η οικογένεια με τον τρόπο ζωής της και τους στόχους που βάζει για τη ζωή δίνει τα πρώτα στίγματα για την πορεία του παιδιού. Ιδιαίτερα καθοριστικός ο ρόλος της μητέρας ή της γιαγιάς. Δεν υστερεί και ο ρόλος του πατέρα ή του παππού. Είναι σημαντική η συνέχεια των γενεών και η ευλογημένη συνύπαρξη της πείρας και της νεανικότητας. Ο καθένας από τους ζώντας προγόνους  μπορεί να επηρεάσει θετικά το νεαρό πλάσμα και να το μπολιάσει με τον σεβασμό στην παράδοση, στην πατρίδα, στον Χριστό, στον αγώνα προς σωτηρία της ψυχής, καθώς και την αγάπη προς την μάθηση, προς τα γράμματα και προς κάθε συνάνθρωπο εμπερίστατο ή μη. Τον θετικό αυτό ρόλο πολύ παραγωγικά έπαιξαν οι μητέρες των 3 Ιεραρχών. Αγίασαν.

Πλανάται το ερώτημα: αφού ο καθένας από αυτούς έχει συγκεκριμένη ημερομηνία που τιμάται η μνήμη του, γιατί να συνεορτάζουν στις 30 Ιανουαρίου;;. Ο λόγος είναι ο εξής: Κατά τους χρόνους της βασιλείας του Αλεξίου του Κομνηνού, γύρω στο 1100 από τη Γέννηση του Χριστού, προέκυψε στην Κωνσταντινούπολη διαφορά και φιλονικία ανάμεσα στους λόγιους και ενάρετους άνδρες. Άλλοι υποστήριζαν ότι ο Μ. Βασίλειος ήταν ο μεγαλύτερος, άλλοι ο Χρυσόστομος και άλλοι ο Γρηγόριος. Η κάθε ομάδα πρόβαλλε τα προτερήματα του δικού της εκλεκτού και  κατά κάποιο τρόπο τριχοτομήθηκε ο πληθυσμός. Έτσι λοιπόν υπήρχαν οι Ιωαννίτες, οι Βασιλείτες και οι Γρηγορίτες. Επειδή λοιπόν έτσι ήταν διαιρεμένοι οι Χριστιανοί και έτσι φιλονικούσαν οι λόγιοι άνδρες, για τον λόγο αυτόν εμφανίσθηκαν σε όνειρο οι τρεις αυτοί Ιεράρχες και Διδάσκαλοι, πρώτα ο καθ’ ένας χωριστά και έπειτα και οι τρεις ενωμένοι μαζί, στον τότε Επίσκοπο της πόλεως Ευχαΐτων, Ιωάννη, ο οποίος ήταν άνδρας λόγιος και έμπειρος της ελληνικής παιδείας, όπως το μαρτυρούν τα συγγράμματα, που έχει εκπονήσει, και επί πλέον ήταν και άνθρωπος που είχε φθάσει στην κορυφή της αρετής. Σ’ αυτόν,  εμφανίσθηκαν και με ένα στόμα του λένε και οι τρεις «Εμείς ένα είμαστε κοντά στον Θεό, καθώς βλέπεις, και καμία αντίθεση ή διαμάχη δεν έχουμε, αλλά στους διαφόρους καιρούς, που ζήσαμε, έτσι ο καθ’ ένας από εμάς από τη χάρη του θείου κινούμενος Πνεύματος, διαφορετικές διδασκαλίες συνέγραψε. Και εκείνα που διδαχθήκαμε από το Άγιο Πνεύμα, αυτά και εκδώσαμε για τη σωτηρία των ανθρώπων. Και πρώτος ανάμεσα σε εμάς δεν υπάρχει, ούτε δεύτερος, αλλά εάν πεις τον ένα, αμέσως και οι άλλοι δύο ακολουθούν. Γι’ αυτό να διατάξεις αυτούς που φιλονικούν, να μη χωρίζονται εξ αιτίας μας. Διότι εμείς, όσο μπορούσαμε φροντίζαμε, τόσο όταν ήμασταν ζωντανοί, όσο και τώρα που βρισκόμαστε στους ουρανούς το να ειρηνεύουμε και να οδηγούμε τον κόσμο στη γνώση και στην ομόνοια και όχι να τον χωρίζουμε. Αλλά και σε μία ημέρα ένωσε και τους τρεις εμάς και να συνθέσεις και τα τροπάρια και τα άσματα της εορτής μας, όπως αρμόζει στη δική σου σύνεση, και κατόπιν να αναφέρεις στους Χριστιανούς, ότι ένα είμαστε κοντά στον Θεό. Βέβαια και εμείς μαζί θα συνεργήσουμε για τη σωτηρία εκείνων, που εκτελούν την κοινή μνήμη μας, επειδή και εμείς φαινόμαστε, ότι έχουμε κάποια παρρησία και δύναμη κοντά στον Θεό». Αφού είπαν αυτά οι Άγιοι, φάνηκαν ότι ανέβηκαν πάλι στους ουρανούς λάμποντας από φως υπέροχο και ονομάζοντας ο ένας τον άλλον με το όνομά του. Αφού λοιπόν σηκώθηκε από τον ύπνο ο ιερός Ιωάννης έκανε όπως τον διέταξαν οι θείοι Ιεράρχες. Και το μεν πλήθος του λαού το καθησύχασε και εκείνους που φιλονικούσαν τους ειρήνευσε (διότι ήταν περιβόητος στην αρετή ο άνθρωπος, γι’ αυτό και ο λόγος του είχε δύναμη και πειθώ). Και παρέδωσε στην Εκκλησία του Θεού να επιτελεί αυτή την εορτή.

Οι τρείς Ιεράρχες τιμώνται, δικαίως, ως οι προστάτες των γραμμάτων, των τεχνών και της παιδείας, διότι πρόσφεραν πάμπολλα στον χώρο της εκπαίδευσης και συνέδεσαν θαυμάσια τον ελληνισμό με την ορθοδοξία. Πανεπιστήμονες, κάτοχοι του συνόλου της κοσμικής σοφίας και γνώσης άφησαν τεράστιο σε όγκο και απαράμιλλης τελειότητας συγγραφικό έργο, από  το οποίο μόνο ωφελημένος θα προκύψει όποιος το σπουδάσει και μελετήσει σε βάθος. Πολλαπλώς ωφελημένοι θα είμαστε όλοι μας αν εγκαταλείψουμε τα ξυλοκέρατα της κοσμικής άθεης βιβλιογραφίας και πάρουμε μια, έστω, μυρωδιά από τα ευώδη άνθη του κήπου της παραγωγής των τριών Ιεραρχών. Μια παραγωγή πλουσιότατη. Ας δοκιμάσουμε να απολαύσομε τον ανεξάντλητο πλούτο της.

Σε ένα άρθρο είναι αδύνατο να γραφούν όλα όσα αφορούν τους τρεις πατέρες της Ορθοδοξίας. Αξίζει στον καθένα ένα ξεχωριστό αφιέρωμα. Θα το προσπαθήσουμε. Με τις ευλογίες τους.

Απολυτίκιο (Ἦχος α’)

Τούς Τρεῖς Μεγίστους Φωστῆρας τῆς Τρισηλίου Θεότητος, τούς την οἰκουμένην ἀκτῖσι δογμάτων θείων πυρσεύσαντας, τούς μελιῤῥύτους ποταμούς τῆς σοφίας, τούς τήν κτίσιν πᾶσαν θεογνωσίας νάμασι καταρδεύσαντας, Βασίλειον τόν Μέγαν, καί τόν Θεολόγον Γρηγόριον,σύν τῷ κλεινῷ Ἰωάννη, τῷ τήν γλῶτταν Χρυσοῤῥήμονι, πάντες οἱ τῶν λόγων αὐτῶν ἐρασταί, συνελθόντες ὕμνοις τιμήσωμεν· αὐτοί γάρ τῇ Τριάδι, ὑπέρ ὑμῶν ἀεί πρεσβεύουσιν.

 

Μυργιώτης  Παναγιώτης Μαθηματικός

 

 

 

 

 

Άγιος Λουκάς της Συμφερούπολης, ο κορυφαίος τηρητής των Εντολών του Ευαγγελίου!

/in

Όταν ήταν να σπουδάσει Ζωγράφος αρχές του 20ού Αιώνα στην Ρωσία και αφού εξασφάλισε τη θέση στη Σχολή, ένιωσε κάτι στη συνείδηση του, τόσο μα τόσο απλά:

Εάν γίνω Ζωγράφος, θα κάνω αυτό που μου αρέσει, θέλω όμως να προσφέρω στον πλησίον μου, είπε και έγινε ιατρός χειρουργός!

Δεν σκέφτηκε να γίνει Ιερέας. αλλά καλός Σαμαρείτης…

Ο Θεός τον έκανε με τον ζήλο και την επιτυχημένη πορεία του διάσημο χειρουργό!

Αυτή ήταν η ταπεινή απόφαση του, δεν έγινε αυτόκλητος Ιερέας αλλά ο Θεός τον κάλεσε μέσω του τοπικού Επισκόπου στην Ιεροσύνη αρχές της Σοβιετικής επανάστασης στη Ρωσία, όταν οι Ιερείς σφαγιάζονταν από το άθεο καθεστώς κατά εκατοντάδες η θάβονταν ομαδικά ζωντανοί σε λάκκους….

Ιερέας σήμαινε τότε στην αρχή του Σοβιετισμού, υποψήφιος Μάρτυρας.

Όλη την Ζωή του το καθεστώς τον βασάνιζε για να πετάξει την Ιεροσύνη και να μείνει μόνο χειρουργός.

Τον εξόρισε σε όλη τη Σοβιετική Ένωση, τον φυλάκισε τον κούρεψε, τον ξύρισε, τον εξευτέλισε για να εξαλείψει την Ιεροσύνη, διότι δεν ανέχονταν ένας Κορυφαίος και διάσημος γιατρός να διαφημίζει την Ιεροσύνη που αυτοί μισούσαν και προσπαθούσαν να εξαλείψουν!

Πάντα στο χειρουργικό κρεββάτι υψωνόταν η Εικόνα της Παναγίας.
Όταν την αφαίρεσε ο Σοβιετισμός, αρνήθηκε να χειρουργεί ώσπου αναγκάστηκαν και την επέστρεψαν στη θέση της!

Όλη η Ζωή του ήταν μια προσφορά και θυσία για τον πλησίον.

Μεγαλύτερη αγάπη δεν υπάρχει από το να θυσιάζεται κάποιος για τους φίλους του, είπε ο Χριστός ορίζοντας τι είναι Αγάπη!

Δεν υπάρχει Άγιος που να άγιασε χωρίς θυσία προς τον Θεό και τον πλησίον.

Δεν υπάρχει καμιά θυσία στην οποίαν να μην υπάρχει ενεργός Μετάνοια!

Διότι η Μετάνοια νικά τον εγωκεντρισμό και ελκύει το Άγιο Πνεύμα που μας δίνει την αληθινή Αγάπη, διότι μόνο ο Θεός δίνει την Αγάπη. Πάντα μέσα από την Μετάνοια.

Διότι «θυσία τω Θεώ πνεύμα συντετριμμένον, καρδίαν συντετριμμένην και τεταπεινωμένην ο Θεός ουκ εξουδενώσει» φωνάζει ο Θεός με το στόμα του Δαυίδ!

Ο Άγιος Λουκάς έγινε όχι μόνο Ιερέας αλλά Αρχιεπίσκοπος Συμφερούπολης στην Κριμαία, έγινε Φως Χριστού που φωτίζει τον Κόσμο!

Κοιμήθηκε ως άνθρωπος αλλά ζει ως Άγιος και Ιατρός ψυχών και σωμάτων για όποιον ταπεινά τον επικαλείται!

Θαυματουργεί….

Ανδρέας Χριστοφόρου

https://www.pothosmetanoias.gr/

π. Ανανίας Κουστένης διά την αγιοκατάταξη του Οσίου Πορφυρίου του Καυσοκαλυβίτου

/in ,

Προχθές, στις 27 του παρελθόντος μηνός Νοεμβρίου, έγινε η αγιοκατάταξη απ’το Οικουμενικό Πατριαρχείο του αγίου Πορφυρίου…
Άρχισε η συνεδρία της Διαρκούς Ιεράς Συνόδου του Οικουμενικού Πατριαρχείου και είπε ο Οικουμενικός ότι «ήλθαμε σήμερα, για να αγιοκατατάξουμε τον άγιο Πορφύριο».
Είχανε πάνω στο τραπέζι, – μου τά ’λεγε συνοδικός αρχιερεύς πού ήταν παρών κι υπέγραψε κι αυτός.
Είχαν όλα τα βιβλία του. Το «Βίος και Λόγοι» έχει μεταφραστεί σε όλες τις γλώσσες. Ακόμη και στα Συριακά και στα αυτά…
Έγινε η πρόταση απ’ τον Αρχιγραμματέα, ο οποίος είχε πολλές εμπειρίες απ’ τον Γέροντα, τον άγιο, και πολύ τον είχε βοηθήσει. Έλεγε κι έκλαιγε. Σταμάτησε.
Έλαβε άλλος Συνοδικός τον λόγο. Έλεγε κι αυτός αν τον είχε δει, κι αν δεν τον είχε δει, τι είχε πάρει μέσω της προσευχής ή μέσω του βιβλίου, έκλαιγε κι αυτός.
Έφθασαν να κλαίνε όλοι με τη σειρά. Και στο τέλος, δεν μπόραγαν πια να πουν τίποτ’ άλλο. Έτσι είναι.
Ήταν η παρουσία του Γέροντα, του αγίου.
Κι ο πατριάρχης λέγει, «Πατέρες, καταλάβατε κάτι;
Ότι ο Γέροντας είναι όντως άγιος»…
Πήγαν την επομένη, στις 28, για να συνεχίσουν το έργο των Συνοδικών με άλλα θέματα, τρέχοντα και μη.
Μόλις μπήκε ο πατριάρχης, λέει,
«Πατέρες, τι έγινε χθες;

Αυτό δεν ήταν η χθεσινή μέρα.
Ήταν Πάσχα.
Ήτανε Ανάσταση. Ήτανε Λαμπρή.
Έχω κάνει 100 αγιοκατατάξεις από τότε που έγινα πατριάρχης.
Τέτοια αίσθηση δεν την έχω πάρει πάλι. Τέτοιο αίσθημα. Τέτοιο κλίμα»…
Καταλαβαίνετε τώρα τι είναι ο άγιος Πορφύριος;
Είναι ένα δώρο Θεού. Είναι μια αγκαλιά.
Αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. Όλους τους ανθρώπους!
Με αγάπη που αφοπλίζει.

Ιερά Κοινοβιακή & Ιεραποστολική Μονή Αγίων Αναργύρων Πάρνωνος

Αγία Αικατερίνη: Το βασανιστήριο και οι θρύλοι

/in

Για τον θάνατο της Αγίας Αικατερίνης χρησιμοποιήθηκε ο «τροχός των βασανιστηρίων», ένα κυκλικό σίδερο του οποίου η περιφέρεια έφερε καρφιά. Ο τροχός αυτός κινούνταν με σκοινιά και τροχαλίες σιγά-σιγά και ακουμπούσε το δεμένο σώμα του καταδικασθέντος σε θάνατο.

Ο θρύλος μάλιστα αναφέρει ότι τα καρφιά του τροχού, όταν πλησίασαν το σώμα της αγίας, ένα-ένα έσπαγαν, ενώ σύμφωνα με άλλο θρύλο, ο εν λόγω τροχός, πριν πλησιάσει το σώμα της αγίας, διαλύθηκε «εις τα εξ ων συνετέθη». Έτσι, αποφασίστηκε τελικά ο αποκεφαλισμός της, ο οποίος, όταν συνέβη, οι παριστάμενοι αντιλήφθηκαν να ρέει γάλα αντί για αίμα.

Ο οδοντωτός τροχός έγινε το έμβλημα της αγίας και, έτσι, οι μηχανικοί έθεσαν εαυτούς υπό την προστασία της.

Μετά το θάνατο σύμφωνα με τη θρυλική παράδοση, το σώμα της αγίας μεταφέρθηκε υπό «πτερύγων αγγέλων» στο όρος Σινά της ομώνυμης χερσονήσου, όπου επί αιώνες έμεινε άταφο, κατά τους βιογράφους της και την ιερή παράδοση, μέχρι τον 6ο αιώνα, οπότε ερημίτες μοναχοί της περιοχής μέσω οράματος ειδοποιήθηκαν και κατέβασαν από το όρος το σώμα της αγίας και το εναπόθεσαν σε μαρμάρινη θήκη.

28 Οκτωβρίου: Μνήμη Αγίας Ευνίκης

/in
Σε μια από τις κεντρικές εκκλησίες των Αθηνών, στον Αγιο Γεώργιο του Καρύτση, ανάμεσα στις άλλες εικόνες υπάρχει και μια εικόνα με την επιγραφή: «Αγία Ευνίκη».
Πως βρέθηκε η εικόνα, της όχι τόσο γνωστής αυτής Αγίας μέσα σ’ αυτήν την εκκλησία;
Η ιστορία της αρχίζει την πρώτη ημέρα του πολέμου του 1940, 28 Οκτωβρίου. Ο πόλεμος μας έχει κηρυχτεί. Οι Αθηναίοι έχουν γεμίσει τους δρόμους της πρωτεύουσας αλαλάζοντας από ενθουσιασμό και διαδηλώνοντας την απόφασή τους, για τον ιερό «υπέρ πάντων» αγώνα. Ξαφνικά, μέσα σ’ εκείνο το παραλήρημα οι σειρήνες σημαίνουν συναγερμό. Εχθρικά αεροπλάνα έχουν φανεί στον ορίζοντα. Πολλοί τρέχουν να κρυφτούν. Αλλοι καταφεύγουν στις εκκλησίες.
Στον Αη-Γιώργη του Καρύτση ανάμεσα σ’ άλλους μια μεσόκοπη γυναίκα πλησιάζει τον ιερέα και τον παρακαλεί να της κάμει μια παράκληση για να νικήσουν τα ελληνόπουλα και να γυρίσουν γρήγορα στα σπίτια τους.
– Και σε ποιον Αγιο θέλεις να κάμω την παράκληση, ρώτησε ο ιερέας την γυναίκα.
– Στον τόπο μας, πάτερ, του απάντησε η γυναικούλα, συνηθίζαμε πάντα σε τέτοιες δύσκολες στιγμές να κάμουμε παράκληση στον Αγιο που γιορτάζει αυτήν την ημέρα.
– Για να δούμε, λοιπόν, ποιοί γιορτάζουν σήμερα! Και ψάχνοντας ο σεβάσμιος ιερέας το μηναίο βρήκε: «Τη αυτή ημέρα μνήμη των αγίων μαρτύρων Τερεντίου, Νεονίλλης και των τέκνων αυτών Σαρβίλου, Νιτά, Ιέρακος, Θεοδούλου, Βήλη, Φωκά και Ευνίκης….».
– Πως είπατε, πάτερ μου; Ευνίκη; Ρώτησε με απορία η γυναίκα.
– Ναι Ευνίκη. Γιατί ρωτάς με τόση απορία;
– Να δεν καταλαβαίνετε, πάτερ μου, τι όνομα είναι αυτό. Είναι όνομα σημαδιακό. Ευνίκη, δηλαδή καλή νίκη. Θα νικήσουμε, πάτερ μου, καταλαβαίνετε; Κάνετέ μου, λοιπόν, μια παράκληση στην Αγία Ευνίκη. Μια περίεργη ανατριχίλα είχε περάσει το σώμα της άγνωστης γυναίκας και του σεβάσμιου ιερέα. Ναι, δεν ήταν χωρίς σημασία το όνομα αυτό της Αγίας Ευνίκης. Προμηνούσε καθαρά την έκβαση του ιερού μας αγώνα. Και χωρίς ο αγαθός λευίτης να πει άλλη λέξη γύρισε προς το ιερό της εκκλησίας και έκανε, την πιο κατανυκτική παράκληση της ζωής του.
Πέρασαν από τότε τέσσερα χρόνια. Μετά το θρίαμβο του στρατού μας στην Αλβανία, ήρθε η φοβερή κατοχή. Κι’ ύστερα, ξανάλαμψε το φως της λευτεριάς στην πατρίδα μας. Ήρθε πάλι η 28η Οκτωβρίου. Η πρώτη ελεύθερη μεγάλη επέτειος του ιστορικού μας ΟΧΙ.
Και η γυναίκα που την πρώτη μέρα του πολέμου είχε κάνει την παράκληση μέσα στον ναό του Αη-Γιώργη του Καρύτση στην Αγία Ευνίκη να δώσει την νίκη στην πατρίδα μας, δεν το ξέχασε. Έστειλε ένα μεγάλο ηλεκτρικό λαμπτήρα των πεντακοσίων κηρίων με την παράκληση ν’ ανάβεται στις 28 Οκτωβρίου για την Αγία Ευνίκη. Αλλά και ο σεβάσμιος ιερέας, που όλη αυτή η ιστορία του είχε κάνει βαθειά εντύπωση δεν αρκέστηκε σ’ αυτό. Παράγγειλε κι’ έφτιαξαν την εικόνα της Αγίας που βρίσκεται μέχρι σήμερα στον Ναό. Και με ενέργειές του έγραψαν οι μοναχοί του Αγίου Όρους την ακολουθία της, που ψάλλεται κάθε χρόνο στις 28 Οκτωβρίου στον Αγιο Γεώργιο τον Καρύτση.
Ένα από τα τροπάρια της ακολουθίας αυτής είναι και το εξής:
«Ελλήνων οι παίδες εν χαρά της Παρθενομάρτυρος
Ευνίκης μνήμην την εύσημον πανηγυρίσωμεν.
Αύτη γαρ την νίκην ημίν την περίβλεπτον κατά των πολεμίων δεδώρηται,
ταις προς τον Κύριο ιεραίς αυτής δεήσεσι και καθείλεν αυτών τα φρυάγματα».
https://www.neasamos.gr/

“Μετανοείτε… Ζήστε, όπως θέλει ο Θεός…”

/in

“Η Αγία μας Εκκλησία σήμερα ποιεί τα μνημόσυνα της αποτομής της Ιεράς Κεφαλής του Αγίου Ιωάννη, Προφήτου, Προδρόμου και Βαπτιστού.
Ήλεγξε την εξουσία της εποχής του:
“Ουκ εξεστί σοι Ηρώδη έχειν την γυναίκα του αδελφού σου”.
Ο Ηρώδης, ο Βασιλεύς, άφησε τη νόμιμη γυναίκα του και πήρε για γυναίκα του, για παλλακίδα, με συγχωρείτε, τη νύφη του, τη γυναίκα του αδελφού του.
Ο Άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος τον ήλεγξε…
Αν ήταν σήμερα ανάμεσά μας – είναι με τους λόγους του, είναι με το κήρυγμα της μετανοίας του – αν ήταν και αισθητά ανάμεσά μας, τι λέτε, θα ήλεγχε κι εμάς; που
στην εποχή μας είναι τόσο φανερή η αμαρτία, η παράβαση του Νόμου του Θεού.
Είναι τόσα τα πάθη μας , που μας νικούν και δεν έχουμε στ’ αυτιά μας και στ’ αυτιά της ψυχής μας τα Λόγια του Ευαγγελίου, για να ζήσουμε , όπως αρέσει στον Θεό..
Και σήμερα θα ήλεγχε και πολύ περισσότερο και Βασιλείς και Άρχοντες και ιδιώτες, τους πάντες θα μας ήλεγχε γιατί παραβιάζουμε το Νόμο του Θεού.
Όμως αποκεφαλίσθηκε ο Τίμιος Πρόδρομος από τον Ηρώδη για τον έλεγχο αυτό, διότι η Ηρωδιάδα δεν άντεχε αυτόν τον έλεγχο και σαν σήμερα, 29 Αυγούστου, τω καιρώ εκείνω, ο Ηρώδης είχε τα γενέθλιά του και ορκίστηκε στην παλλακίδα του να της προσφέρει ό,τι ζητήσει, μέχρι και το μισό Βασίλειο. Κι εκείνη βρήκε ευκαιρία να ζητήσει την Κεφαλή του Αγίου Προδρόμου επί πίνακι, στο πιάτο.
Έτσι κι έγινε.
Αλλ’ όμως, λέει ο Άγιος Θεοδόσιος ο Στουδίτης:
” Σιγεί ο Πρόδρομος;
Αργεί το Ευαγγέλιο; ”
Δεν υπάρχει το Ευαγγέλιο;
Δεν ακούγεται η φωνή του Προδρόμου και σήμερα προς όλους μας;
ΜΕΤΑΝΟΕΙΤΕ !
Ζήστε όπως θέλει ο Θεός, γιατί δεν είναι μόνον αυτή η παρούσα ζωή, δεν είναι τα 50, τα 60, τα 100 χρόνια και ίσως και ορισμένες φορές και κάτι περισσότερο, αλλ’ υπάρχει μετά από δω μια άλλη ζωή…αιώνια.. ατελεύτητη.. και ανάλογα με τις επιλογές που κάνουμε σ’ αυτή τη ζωή θα είναι και η κατάταξή μας στην άλλη, την Αιώνια Ζωή.
Κάποτε, έλεγε ο Άγιος Γέροντας Κύριλλος, ήρθε μία γυναίκα να εξομολογηθεί. Εξομολογήθηκε, είπε τα αμαρτήματά της σαν άνθρωπος. Τη ρώτησα, είπε ο γέροντας Κύριλλος:
– Πόσα χρόνια έχεις να κοινωνήσεις
– Σαράντα, είπε.
Τη λυπήθηκα και της είπα :
– Άντε, επιεικώς, αύριο να κοινωνήσεις παιδί μου.
Κοιμήθηκε το βράδυ στο μοναστήρι, πρωί-πρωί, λέει, με περίμενε έξω από το κελλάκι μου.
– Τι θέλεις καλή μου;
– Θέλω να συμπληρώσω κάτι στην εξομολόγησή μου, γιατί απόψε τη νύχτα πέρασε από μπροστά μου, σαν κινηματογραφική ταινία, όλη η ζωή μου.
Είδα πολλά πράγματα και είδα και χιλιάδες.. εκατομμύρια.. ανθρώπους, να είναι μέσα σε μια χαράδρα, σ’ ένα χάος, να προσπαθούν να ανεβούνε, να βγούνε έξω και πάλι αυτοί φτάνανε μέχρι το χείλος και ξαναγυρίζαν πίσω. Από το βράδυ ως τις 4:00 το πρωί αυτό έβλεπα συνέχεια. Αν ήμουν στο σπίτι μου , στο Νοσοκομείο θα πήγαινα, τόσο πολύ ταλαιπωρήθηκα. Ήρθα λοιπόν να συμπληρώσω γιατί έβλεπα και τον εαυτό μου να φτάνει μέχρι το χείλος αυτού του Χάους, για να πέσω και φώναζα “Παναγία μου Σώσε με”… Και μια δύναμις αόρατος με κρατούσε να μην πέσω. Ήρθα, λοιπόν, να πω και τα υπόλοιπα τα σφάλματά μου, να τα συγχωρήσει ο Θεός, για να μην βρεθώ και εγώ σε αυτό το Χάος το απύθμενο, σ’ αυτή την ταλαιπωρία.
Βλέπετε η ζωή συνεχίζεται, αδελφοί μου, και πέραν του τάφου….”

Απόσπασμα από το κήρυγμα του Γέροντος Γαβριήλ, Ηγουμένου της Ι.Μ.Οσίου Δαυίδ, την 29/8/2021, στην Ι. Μ. Οσίου Δαυίδ

Προφήτης Ηλίας, ο μέγιστος των προφητών

/in

Προφήτης Ηλίας, ο πλέον γνωστός και ο πλέον  μεγαλύτερος από όλους τους προφήτες της Παλαιάς διαθήκης. Ονομάστηκε Θεσβίτης γιατί καταγόταν από τη Θέσβη. Έζησε τον 9ο αι. π.Χ.  και λειτούργησε ως προφήτης 25 χρόνια. Κατά την γέννησή του ο πατέρας του είδε σε οπτασία δυο αγγέλους να τον ονομάζουν Ηλία και να τον σπαργανώνουν  με φωτιά και να του δίδουν φλόγα να φάει. Οι ιερείς του Ισραήλ, ερμηνεύοντας την οπτασία, είπαν στον πατέρα, ότι ο γιος του θα γίνει προφήτης και θα κρίνει το Ισραήλ με δίκοπο μαχαίρι και φωτιά.

Ο προφήτης εμφανίστηκε σε μια δύσκολη εποχή για τον λαό του Ισραήλ, όταν βασιλιάς στο βόρειο τμήμα ήταν ένας κακός, ασεβής και ειδωλολάτρης, ο Αχαάβ. Ο προφήτης με εντολή του Θεού παρουσιάζεται ξαφνικά στον βασιλιά και προφητεύει ότι θα ακολουθήσουν τρεισήμισι χρόνια ανομβρίας και ότι δεν θα βρέξει αν ο ίδιος (ο προφήτης) δεν το ζητήσει… Φοβούμενος την οργή του ειδωλολάτρη βασιλιά ο Ηλίας καταφεύγει, καθ’ υπόδειξη του Θεού, σε ένα σπήλαιο κοντά στον ποταμό Χορράθ ανατολικά του Ιορδάνη ποταμού. Ο Θεός φρόντισε για τη ζωή του προφήτου. Το πρωί και το βράδυ σαρκοβόροι κόρακες τον τροφοδοτούσαν με κρέας και ψωμί. Νερό προμηθεύονταν από τον παρακείμενο ποταμό. Ο Θεός, λοιπόν, φρόντισε τα σαρκοβόρα κοράκια να μεταφέρουν κρέας για να τρέφεται ο πιστός δούλος του Ηλίας. Είναι το σπήλαιο στο οποίο κατέφυγε για να προσευχηθεί ο πατέρας της Παναγιάς μας, ο Άγιος Ιωακείμ, και να παρακαλέσει τον Θεό να του χαρίσει ένα παιδί, για να αποφύγει την περιφρόνηση του άτεκνου.

Πάλι με εντολή του Θεού, όταν ο χείμαρρος στέρεψε από νερό πήγε και εγκαταστάθηκε στη Σαρεπτά στην περιοχή της Σιδωνίας στο σπίτι μιας χήρας. Ο προφήτης Ηλίας ευλόγησε το λιγοστό αλεύρι και το λιγοστό λάδι της οικογένειας, με τα οποία περάσανε ολόκληρη την περίοδο της ανομβρίας. Ο υιός της χήρας αρρώστησε βαριά και απέθανε. Η χήρα μητέρα απευθύνεται στον προφήτη και του λέγει: Γιατί ήλθες εδώ για να θυμηθεί ο Θεός τις αμαρτίες μου και να θανατώσει τον γιό μου; Ο προφήτης αφού προσευχήθηκε στον Θεό ανέστησε το νεκρό παιδί και η μητέρα του ανεγνώρισε ότι ο Ηλίας ήταν προφήτης απεσταλμένος από το Θεό. Αυτό δεν είναι και το μοναδικό θαύμα που έκανε ο προφήτης Ηλίας. Προφήτευσε τη γέννηση του Χριστού, το φρικτό τέλος του βασιλιά Αχαάβ, της συζύγου του και το άδοξο τέλος του βασιλικού οίκου τους.

Μετά από τρία χρόνια ανομβρίας παρουσιάστηκε, πάλι με εντολή του Θεού, στον βασιλιά Αχαάβ και του ζήτησε να συγκεντρώσει όλους τους ιερείς των ειδώλων στο Καρμήλιο όρος και να δουν ποιός Θεός είναι ο αληθινός. Ο Ηλίας πρότεινε να αρχίσουν πρώτοι οι ειδωλολάτρες. Πράγματι συγκεντρώθηκαν οι ιερείς των ειδώλων και παρακαλούσαν τους θεούς των (τους ανύπαρκτους) να στείλουν φωτιά για να ανάψει το θυσιαστήριο και να γίνει η θυσία και η λατρεία του Βάαλ. Προσπαθούσαν όλη την ημέρα οι ειδωλολάτρες. Αλλά η φωτιά δεν άναψε. Προς το τέλος της ημέρας ο προφήτης ζήτησε να προσφέρει θυσία και αυτός στον δικό του Θεό. Έβαλε τα ξύλα στο θυσιαστήριο και έριξε και νερό. Έπειτα άρχισε να προσεύχεται «Κύριε, Θεέ τοῦ  Ἀβραάμ, τοῦ  Ἰσαάκ καί τοῦ  Ἰακώβ, ἄς μάθουν ὅλοι σήμερα ὅτι ἐσύ εἶσαι Θεός στόν  Ἰσραήλ κι ἐγώ δοῦλος σου, καί ὅτι ἐγώ ἔκανα ὅλα αὐτά τά πράγματα σύμφωνα μέ τόν λόγο σου. Ἀπάντησέ μου, Κύριε, ὥστε νά μάθει ὁ λαός σου αὐτός ὅτι ἐσύ εἶσαι ὁ Κύριος, ὁ Θεός, κι ὅτι ἐσύ θά ξαναφέρεις τήν καρδιά τους κοντά σου» (Γ΄ Βασ. 18, 36-37) και πριν τελειώσει την προσευχή του πυρ κατήλθε εκ του ουρανού και άναψαν τα ξύλα πάνω στο βωμό του Ηλία. Η θυσία έγινε. Ο προφήτης συνεπαρμένος έδωσε το σύνθημα να εξοντώσουν τους ιερείς. Η ανομβρία σταμάτησε και οι κρουνοί του ουρανού ανοίξανε.

Όταν ήλθε το πλήρωμα του χρόνου και ο Ηλίας να αποχωριστεί τα γήινα, πήρε ο προφήτης τον μαθητή του Ελισαίο και προχώρησαν προς την αντίπερα όχθη του Ιορδάνη ποταμού. Δια να διέλθουν τον ποταμό ο Ηλίας ως άλλος Μωυσής κτύπησε τα νερά με την μηλωτή του και εκείνα χωρίστηκαν σε δυο κομμάτια και πέρασε ο προφήτης και ο μαθητής του. Εκεί ο Προφήτης Ηλίας έδωσε τις τελευταίες συμβουλές και οδηγίες προς τον μαθητή του και άρμα πυρός με ίππους πυρός κατέβηκε από τον ουρανό και παρέλαβε τον Ηλία. Ο προφήτης παρελήφθη ζωντανός από το άρμα. Με εντολή του Θεού όρισε διάδοχό του τον μαθητή του Ελισαίο, ρίχνοντας από το άρμα την μηλωτή του.

Από την στιγμή εκείνη δεν εμφανίστηκε επί της γης ο προφήτης. Στην επί του όρους Θαβώρ μεταμόρφωση του Κυρίου εμφανίζεται ο Ηλίας μαζί με τον Μωυσή να συνομιλεί με τον Κύριο, όπως μαρτυρούν οι ευαγγελιστές.

Σε πολλούς πιστούς υπάρχει η εντύπωση ότι ο προφήτης Ηλίας αναλήφθηκε, όπως ο Κύριος, εις τον ουρανό. Την απάντηση δίδει ο Απόστολος Παύλος, ο οποίος αναφέρει ότι ο Προφήτης Ηλίας δεν ανελήφθη όπως ο Κύριος, εις τον ουρανό, αλλά άφησε ο Θεός να φανεί ότι ανελήφθη και ζει κάτω εις την γη με το φθαρτό του σώμα, χιλιάδες χρόνια τώρα. Την ίδια θέση εκφράζουν και Πατέρες της Εκκλησίας μας όπως ο Μέγας Αθανάσιος και ο  Άγιος  Γρηγόριος Παλαμάς ερμηνεύοντας το «ως» στο κείμενο: «Και εγένετο αυτών πορευομένων, επορεύοντο και ελάλουν (Ηλίας και Ελισσαιέ) και ιδού άρμα πυρός και ίπποι πυρός και διέστειλεν ανά μέσον αμφοτέρων και ανελήφθη Ηλιού εν συσσεισμώ ΩΣ εις τον ουρανόν» (Δ’ Βασ. Β’ 11). «Δηλαδή κάνουν μία διάκριση οι Άγιοι Πατέρες, μεταξύ της αναλήψεως του Προφήτου, και της Αναλήψεως του Κυρίου. Διότι πράγματι, ενώ στην ανάληψη του Προφήτη Ηλία, υπάρχει η μικρή συλλαβή «ΩΣ» (που αμφίβολον έχει την έννοιαν) στην Ανάληψη του Κυρίου υπάρχει η μικρή συλλαβή «ΕΙΣ» (που τρανήν δείκνυσι την αλήθειαν). Διότι στα Γραφικά χωρία της Αναλήψεως του Κυρίου βρίσκουμε το «ΕΙΣ τον Ουρανόν»  και όχι «ΩΣ εις τον Ουρανόν» , www.dogma.gr/diafora/o-profitis-ilias-den-pethane-pote/34164/. Επί πλέον εις την Ε’ δε Ωδή του δευτέρου κανόνα της Αναλήψεως, υπάρχει το εξής τροπάριο: «Ξένην Σου η Γέννησις, ξένη Σου η Ανάστασις, ξένη και φρικτή Σου, Ζωοδότα, η εκ του Όρους θεία Ανάληψις, ην εξεικονίζων Ηλιού, τέθριππος ανήρχετο, ανυμνών Σε, Φιλάνθρωπε». Δηλαδή: «Ω φύσει Ζωοδότα Χριστέ, παράδοξος μεν και υπερφυσική υπήρξε η από της Παρθένου άσπορος και άφθορος Γέννηση Σου· παράδοξος και υπερφυσική υπήρξε η από του Τάφου Ανάσταση Σου· παράδοξος και φρίκης αξία υπήρξε η από του όρους των Ελαιών γενομένη θεία Σου Ανάληψη». Αύτη δε την φρικτή Σου Ανάληψη προεικόνιζε ο Προφήτης Ηλίας, ο οποίος ανέβηκε με άμαξα πύρινη και με τέσσαρα άλογα πύρινα, όχι όμως στον Ουρανό, αλλ’ «ΩΣ εις τον ουρανόν». Παρουσιάζει δηλαδή ο υμνωδός στο τροπάριο τούτο, συν τοις άλλοις, ότι η ανάληψη του Προφήτου Ηλιού ήταν τύπος της κατοπινής ανάληψης του Κυρίου. Αναμένεται να εμφανιστεί και να ελέγξει τον Αντίχριστο, μαζί με τον Προφήτη Ενώχ, πριν από τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, όπως αναφέρει ο προφήτης Μαλαχίας και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης ο Θεολόγος στην Αποκάλυψη.

Τη μνήμη του μεγίστου Προφήτου Ηλιού τιμά η Εκκλησία μας κατ’ έτος την 20ή Ιουλίου.

 

Ἀπολυτίκιον,  ἦχος δ΄  Ταχύ προκατάλαβε

Ὁ ἔνσαρκος ἄγγελος, τῶν προφητῶν ἡ κρηπίς, ὁ δεύτερος πρόδρομος τῆς παρουσίας Χριστοῦ, Ἠλίας ο ἔνδοξος, ἄνωθεν καταπέμψας Ἐλισαίῳ τήν χάριν, νόσους ἀποδιώκει καί λεπρούς καθαρίζει. Διό καί τοῖς τιμῶσιν αὐτόν βρύει ἰάματα.

Κοντάκιον αυτόμελον, ήχος β΄

Προφήτα και προόπτα των μεγαλουργιών του Θεού, Ηλία μεγαλώνυμε, ο τω φθέγματί σου στήσας τα υδατόρρυτα νέφη, πρέσβευε υπέρ ημών προς τον μόνον φιλάνθρωπον.

 

Μυργιώτης Παναγιώτης, Μαθηματικός