Η κρυφή δοκιμασία της αγάπης
Πρόσεξε αυτή τη λύπη.
Δεν γεννιέται πάντοτε επειδή σου συνέβη κάτι κακό. Κάποτε εμφανίζεται αθόρυβα, την ώρα που ένας δικός σου άνθρωπος λαμβάνει εκείνο για το οποίο εσύ προσευχόσουν, αγωνιζόσουν ή περίμενες χρόνια.
Ο αδελφός σου χαίρεται κι εσύ χαμογελάς. Του εύχεσαι, τον συγχαίρεις, ίσως τον αγκαλιάζεις. Όμως βαθιά μέσα σου κάτι στενεύει. Μια λεπτή πίκρα ανακατεύεται με τα λόγια σου. Ένας λογισμός σε ρωτά γιατί εκείνος και όχι εσύ, γιατί τώρα και όχι όταν το ζήτησες εσύ.
Εκεί αρχίζει μια μεγάλη και κρυφή δοκιμασία της αγάπης.
Είναι σχετικά εύκολο να σταθείς δίπλα στον πονεμένο, όταν η θέση του δεν απειλεί τη δική σου εικόνα. Η θλίψη του μπορεί να κινήσει τη φυσική συμπόνια και να σε κάνει να αισθανθείς χρήσιμος, δυνατός ή αναγκαίος. Δεν είναι ψεύτικη κάθε τέτοια συμπαράσταση· μπορεί να είναι αληθινή και ευλογημένη. Χρειάζεται όμως διάκριση, διότι ακόμη και η φιλανθρωπία μπορεί κρυφά να τραφεί από την κενοδοξία.
Πολύ βαθύτερη δοκιμή είναι να σταθείς μπροστά στη χαρά του άλλου χωρίς να τη μετρήσεις με τη δική σου έλλειψη. Να μην προσπαθήσεις να τη μικρύνεις. Να μην αναζητήσεις το ελάττωμα πίσω από την επιτυχία του. Να μη σπεύσεις να θυμίσεις πόσο κουράστηκες εσύ, πόσα πρόσφερες ή πόσο άδικη υπήρξε η ζωή απέναντί σου.
Η χαρά του άλλου δεν αφαιρεί τίποτε από την πρόνοια του Θεού για σένα.
Τα χαρίσματα δεν είναι λάφυρα που μοιράστηκαν και τελείωσαν. Η ευλογία που δόθηκε στον αδελφό σου δεν αποτελεί απόδειξη ότι ο Θεός σε λησμόνησε. Ο Κύριος γνωρίζει άλλον δρόμο, άλλον χρόνο και άλλο φάρμακο για κάθε ψυχή. Εκείνο που σε πληγώνει δεν είναι πάντοτε το καλό του άλλου· είναι η σύγκριση που άφησες να ριζώσει μέσα σου.
Ο φθόνος σπανίως παρουσιάζεται με το αληθινό του όνομα. Συχνά ντύνεται με δήθεν δικαιοσύνη, με αυστηρή κριτική, με ψυχρή λογική ή ακόμη και με ενδιαφέρον. Σου ψιθυρίζει ότι δεν ζηλεύεις, απλώς βλέπεις καθαρά. Όμως ο καθρέφτης της συνειδήσεως είναι αμείλικτος: αν η χαρά του αδελφού σου σε κάνει να επιθυμείς να πάψει να χαίρεται, τότε η καρδιά σου χρειάζεται θεραπεία και όχι δικαίωση.
Μη φοβηθείς να το ομολογήσεις ενώπιον του Θεού. Μην εξωραΐσεις την πληγή και μην την κρύψεις πίσω από ευσεβείς φράσεις. Πες με συντριβή: Κύριε, πονώ επειδή ο αδελφός μου έλαβε εκείνο που ήθελα εγώ. Ελέησέ με και μη με αφήσεις να γίνω εχθρός της χαράς του.
Αυτή η ομολογία δεν σε ταπεινώνει με την κοσμική έννοια, σε ελευθερώνει από το ψέμα. Η μετάνοια αρχίζει όταν ο άνθρωπος παύει να κατηγορεί τον άλλον για την ταραχή που αποκαλύφθηκε μέσα του.
Η κρυφή αυτή ασθένεια δεν θεραπεύεται μόνο με καλές σκέψεις ούτε με ανθρώπινες αποφάσεις. Χρειάζεται προσευχή, ειλικρινής εξομολόγηση, φύλαξη των λογισμών, ταπείνωση και σταθερός αγώνας μέσα στη ζωή της Εκκλησίας. Χρειάζεται να μάθεις να ευλογείς εκείνον που χαίρεται, ακόμη κι όταν η καρδιά σου στην αρχή αντιστέκεται. Όχι υποκριτικά, αλλά ως άσκηση ελευθερίας από το πάθος.
Προσευχήσου για να διατηρηθεί το καλό του. Ευχαρίστησε τον Θεό που ένας άνθρωπος αναπαύθηκε. Μη ρωτάς διαρκώς πότε θα έλθει η δική σου σειρά. Η θεία πρόνοια δεν λησμονεί, αλλά ούτε και υπηρετεί τις απαιτήσεις της φιλαυτίας μας. Κάποτε ο Κύριος καθυστερεί εκείνο που ζητούμε, όχι επειδή μας απορρίπτει, αλλά επειδή θεραπεύει πρώτα τον τρόπο με τον οποίο το ζητούμε.
Η αληθινή αγάπη δεν φαίνεται μόνο όταν σκουπίζει τα δάκρυα. Φαίνεται και όταν δεν επιτρέπει στον φθόνο να δηλητηριάσει το χαμόγελο του αδελφού.
Δεν σημαίνει βέβαια ότι ο χριστιανός οφείλει να χαίρεται για κάθε κοσμική επιτυχία, για αδικία, αμαρτία, πλούτο αποκτημένο με δόλο ή τιμή θεμελιωμένη στην υπερηφάνεια. Δεν ευλογούμε το κακό επειδή κάποιος το ονομάζει επιτυχία. Χαιρόμαστε για το τίμιο, το αγαθό, το δίκαιο, το ωφέλιμο και για κάθε δωρεά που δεν απομακρύνει τον άνθρωπο από τον Θεό.
Όταν όμως το καλό είναι αληθινό, μη στέκεσαι απέναντί του με παγωμένη καρδιά. Πλησίασε και γίνε κοινωνός της χαράς. Εκείνη την ώρα δεν χάνεις· πλαταίνεις. Η αγάπη σε ελευθερώνει από τη φυλακή του «εγώ» και σου επιτρέπει να αισθανθείς τη χαρά του άλλου ως χαρά ενός μέλους του ίδιου σώματος.
Στην Εκκλησία δεν σωζόμαστε ως ανταγωνιστές. Δεν ανεβαίνουμε προς τον Χριστό πατώντας πάνω στην πτώση του άλλου ούτε μικραίνει η θέση μας επειδή ένας αδελφός προχώρησε. Είμαστε μέλη αλλήλων, καλεσμένοι να βαστάζουμε το βάρος, αλλά και να τιμούμε το χάρισμα του πλησίον χωρίς γογγυσμό.
Μην εξετάζεις λοιπόν μόνο ποιος στάθηκε κοντά σου όταν έκλαψες. Κοίταξε και ποιος μπόρεσε να χαρεί όταν ο Θεός σου έδωσε ανάπαυση. Αλλά πριν κρίνεις τους άλλους, εξέτασε τον εαυτό σου. Εσύ μπορείς να ευλογήσεις τη χαρά εκείνου που προχώρησε περισσότερο; Μπορείς να πεις, δόξα τω Θεώ, χωρίς μέσα σου να ζητάς να μικρύνει εκείνος, ώστε να αισθανθείς εσύ μεγαλύτερος;
Κύριε Ιησού Χριστέ, καθάρισε την καρδιά μας από τον κρυφό φθόνο. Δίδαξέ μας να κλαίμε με τον πονεμένο χωρίς κενοδοξία και να χαιρόμαστε με τον χαρούμενο χωρίς σύγκριση. Χάρισέ μας αγάπη αληθινή, που δεν ζητεί τα εαυτής, δεν λυπάται για το καλό του αδελφού και δεν λησμονεί ότι κάθε αγαθή δωρεά έχει πηγή Εσένα.
Γιατί, όταν μάθεις να λες, δόξα τω Θεώ, για το καλό του αδελφού σου, η καρδιά παύει να είναι τόπος συγκρίσεως και γίνεται τόπος όπου μπορεί να αναπαυθεί η αγάπη του Χριστού.
Η αληθινή αγάπη δεν δακρύζει μόνο στον πόνο· δοξάζει τον Θεό και για τη χαρά του αδελφού.
Εδώ δοκιμάζεται η αγάπη.
Χαίρε με τον αδελφό
Γιατί η ζήλια κρύβεται ήσυχα
Ἰδοὺ δὴ τί καλὸν ἢ τί τερπνόν, ἀλλ᾿ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; Ψαλμός 132, 1.
Το χωρίο φανερώνει ότι η αληθινή ενότητα των αδελφών δεν είναι απλή συνύπαρξη, αλλά κοινωνία αγάπης, μέσα στην οποία ο ένας δεν λυπάται για το καλό του άλλου.
Χαίρειν μετὰ χαιρόντων, καὶ κλαίειν μετὰ κλαιόντων. Προς Ρωμαίους 12, 15.
Συμπληρωματικά, ο απόστολος Παύλος προειδοποιεί: Μὴ γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις φθονοῦντες. Προς Γαλάτας 5, 26.
Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας το, χαίρειν μετὰ χαιρόντων, στην ΚΒ΄ Ομιλία του στην Προς Ρωμαίους επιστολή, διδάσκει κατά το νόημα ότι είναι δυσκολότερο να χαρεί κανείς πραγματικά με τη χαρά του άλλου παρά να κλάψει με τη θλίψη του. Η φυσική συμπόνια μπορεί να συγκινήσει τον άνθρωπο μπροστά στη συμφορά, ενώ η συμμετοχή στη χαρά απαιτεί γενναία ψυχή, ελευθερωμένη από τον φθόνο. Τονίζει επίσης ότι τίποτε δεν συνδέει τόσο σταθερά την αγάπη όσο η κοινή συμμετοχή και στη χαρά και στον πόνο. Η διατύπωση εδώ αποδίδει με ασφάλεια το νόημα και δεν παρουσιάζεται ως αυτολεξεί ελληνική παράθεση.
Ας μνημονεύσουμε σήμερα στην προσευχή μας έναν άνθρωπο που έλαβε κάποια χαρά και ας ζητήσουμε από τον Θεό να διαφυλάξει το καλό του, καθαρίζοντας συγχρόνως τη δική μας καρδιά από κάθε σύγκριση.










