Άρθρα

Κάποια μας ξεπέρασε (π. Δημητρίου Μπόκου)

/in ,

Στο εκπνοή της Μεγάλης Σαρακοστής και προ της Μεγάλης Εβδομάδας η Εκκλησία θέτει ενώπιόν μας το τρανταχτό «υπόδειγμα μετανοίας» της οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας. Η πνευματική μας μάχη εν όψει του Πάσχα πλησιάζει στο τέλος της, το αποτέλεσμα για κάποιους πιθανόν να είναι νικηφόρο, για πολλούς ίσως αμφίρροπο, για άλλους όμως, τους περισσότερους μάλλον από μας, απογοητευτικό, ή, στην καλύτερη περίπτωση, απλώς στάσιμο (Κυριακή Ε΄ Νηστειών).

Έρχεται λοιπόν η αγία Μαρία να μας αφυπνίσει. Όχι με χάδια και αβρότητες. Αλλά με τρόπο βίαιο, επαναστατικό, τρομερά ρηξικέλευθο. Κόντρα σε καθετί που έχουμε συνηθίσει, κόντρα σε κάθε κατεστημένο μέσα μας, κόντρα σε κάθε πνευματικό μας ψιλοβόλεμα, κόντρα σε κάθε κατάσταση πνευματικής ψευδοαυτάρκειας και επανάπαυσης, με την οποία ξεγελάμε την υπνώττουσα, ρέγχουσα συνείδησή μας.

Η αγία Μαρία είναι ένας ηχηρός κόλαφος στα λιμνάζοντα ύδατα των υπαρξιακών μας ψευδαισθήσεων. Η ζωή της ξεπέρασε συνήθεις κανόνες και όρια, σε όποια φάση και αν την παρατηρήσουμε. Αν επικεντρώσουμε την προσοχή μας στην εφάμαρτη βιοτή της, η εκρηκτική της αμαρτωλότητα είναι, το λιγότερο, σοκαριστική. Αν στρέψουμε το βλέμμα στη συγκλονιστική, ανατρεπτική της μετάνοια, ολόκληρος ο κόσμος, φυσικός και πνευματικός, άγγελοι και άνθρωποι, στεκόμαστε μπροστά της άφωνοι, ενεοί.

Σε όποια κατάσταση λοιπόν και αν βρισκόμαστε εμείς, η αγία Μαρία βάζει στο στόμα μας φραγή. Προφασιζόμαστε μήπως αδυναμία να αναχαιτίσουμε την καθοδική μας καταφορά, να αποτινάξουμε τον φονικό εναγκαλισμό της αμαρτίας; Η αγία Μαρία μας αφαιρεί κάθε δικαίωμα απολογίας, ακυρώνει κάθε δικαιολογία μας. Γιατί εκείνη βούτηξε βαθιά με ακατάσχετη ορμή, περισσότερο από κάθε άλλον, «εν αβύσσω κακών». Και όμως με δύναμη όντως ακαταγώνιστη, απωθώντας ανεπίστροφα «τας των ηδονών ακαθέκτους ορμάς», κατέπαυσε «κυμαινομένην θάλασσαν», τον αφρισμένο κλύδωνα των πειρασμών, ανακατεύθυνε οριστικά το ρεύμα της ψυχής της προς τον Θεό. Με τη χάρη της Θεομήτορος απέκρουσε «λύσσαν παθών βιαίως οχλούντων και κατήσχυνε εχθρόν τον πτερνίσαντα».

Ούτε δικαιολογίες στέκουν εκ μέρους μας λοιπόν, αλλά ούτε και απογοήτευση για το όποιο κατάντημά μας. Αν εκείνη τα κατάφερε, γιατί όχι κι εμείς;

Βρισκόμαστε όμως τυχόν σε καλή πνευματική κατάσταση, σε μετάνοια, αγώνα και άσκηση;

Ας μην παίρνουν αέρα τα μυαλά μας. Η αγία Μαρία μας αφαιρεί κάθε αφορμή για κομπασμό, έπαρση και καμάρι για τις δήθεν αρετές μας. Γιατί υπήρξε ασυγκρίτως πιο δυναμική στη μετάνοιά της από εμάς. Ανυψώθηκε «προς την ακροτάτην αρετήν παραδόξως, αγγέλων φύσιν καταπλήξασα, …ασώματον πολιτείαν εν σώματι μετελθούσα, …αΰλως βιώσασα και φύσιν υπερβάσα». Ο πάτερ Ζωσιμάς, που χάριτι Θεού την ανακάλυψε εν μέσω της ερήμου, την έβλεπε ως «θαύμα καινόν». Γέμισε θάμβος, εκστασιάσθηκε. «Άγγελον γαρ εώρα εν σώματι».

Ζεις στην αμαρτία λοιπόν;

Μην απελπίζεσαι, αλλά και μην προφασίζεσαι αδυναμία διόρθωσης.

Ζεις μήπως ενάρετα;

Μην επαίρεσαι.

Η αγία Μαρία σε ξεπέρασε και στο ένα και στο άλλο!

Τα Ιστία του Πνεύματος (π. Δημητρίου Μπόκου)

/in

Μὲ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ μπαίνουμε στὴν τελευταία ἑβδομάδα τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς. Τὸ Σάββατο τοῦ Λαζάρου κλείνει ἡ εὐλογημένη αὐτὴ περίοδος καὶ ἀκολουθεῖ ἡ Μεγάλη Ἑβδομάδα. Ὡς τελευταῖο πρότυπο σωτήριας μετάνοιας καὶ πνευματικοῦ ἀγώνα κατὰ τῶν παθῶν βάζει ἐνώπιόν μας ἡ Ἐκκλησία τὴν ἀσυνήθιστη μορφὴ καὶ βιοτὴ τῆς ὁσίας Μαρίας τῆς Αἰγυπτίας, ποὺ ἐπέδειξε πρωτόγνωρη ὄντως ἄσκηση ἐγκράτειας καὶ προσευχῆς (Κυριακὴ Ε΄ Νηστειῶν).

Εὔδρομο πλοῖο ἡ Ἐκκλησία, ταχύ, θωρακισμένο ἐξοπλισμένο, εὐέλικτο, ποντοπορεῖ διαπλέοντας τὴν πολυτάραχη θάλασσα τοῦ κόσμου. Χωρὶς νὰ λοξοδρομεῖ ἀπὸ τὴ θεόθεν καθορισμένη πορεία της, κλυδωνίζεται ἔντονα στὰ ἀντίθεα κύματα, στὸν πανταχόθεν ἐπεγειρόμενο ἄνεμο τῆς ἀποστασίας, στὴν παφλάζουσα τρικυμία τῆς ἀπιστίας καὶ ἀδιαφορίας, ἀλλὰ οὐδέποτε καταποντίζεται. Εὐθυδρομεῖ διηνεκῶς ἐπὶ τὸ Πάσχα, πλέει κατ’ εὐθεῖαν γραμμὴ πρὸς «τὴν ἄνω Ἱερουσαλήμ, ἐν τῇ Βασιλείᾳ τῶν Οὐρανῶν».

Μαστιζόμενοι ἀπὸ τὴν καταιγίδα τῶν πειρασμῶν, καταποντούμενοι ἀπὸ τὶς τρικυμίες τῶν παθῶν, χειμαζόμενοι ἀπὸ τὸν σάλο τῶν ἡδονῶν, δοκιμαζόμενοι παντοιοτρόπως ἀπὸ τὴ χαλεπότητα τῆς ἁμαρτίας, μία καὶ μόνο σανίδα σωτηρίας ἔχουμε μπροστά μας: Τὴν ἄμεση ἐπιβίβαση στὸ ἀσφαλὲς καὶ ἀβύθιστο καράβι τῆς Ἐκκλησίας. Τότε «πρὸς τὸ μέλλον ἐν χαρᾷ» διευθυδρομοῦμε κι ἐμεῖς. Μὲ τὴ ναυαγοσωστικὴ Κιβωτὸ τῆς Ἐκκλησίας διαπερνοῦμε ἀκίνδυνα τὰ κύματα τῶν πταισμάτων μας, πού, ὑψωμένα ἀπὸ πάνω μας, ἀπειλοῦν νὰ μᾶς καλύψουν, ὅπως κάλυψαν κάποτε «ἐν θαλάσσῃ Ἐρυθρᾷ ἐπαναστραφέντα» τὰ ὕδατα «ἁρματηλάτην Φαραώ, …τοὺς Αἰγυπτίους καὶ τοὺς τριστάτας». Ἀπὸ τὸν τρικυμιώδη ὠκεανὸ τοῦ βίου μας ἡ ἐκκλησιαστικὴ «ναῦς», διαπλέοντας «τὸ τῆς νηστείας μέγα πέλαγος», μᾶς φέρνει μὲ ἀσφάλεια σὲ ἤρεμα νερά.

Ἂν καὶ μέγα τὸ πέλαγος τῆς νηστείας, εἶναι ὅμως «πρᾷον καὶ γαληνόν». Μᾶς ὁδηγεῖ σὲ «λιμένα γαλήνιον». Ἡ Χάρις τοῦ Ἁγίου Πνεύματος εἶναι ὁ οὔριος ἄνεμος ποὺ φουσκώνει τὰ ἱστία τοῦ πνευματικοῦ δρόμωνος, τῆς Ἐκκλησίας. Μὲ τρία μεγάλα πανιὰ θαλασσοπορεῖ ἡ Ἐκκλησία: Νηστεία, εὐποιία (φιλανθρωπία), προσευχή. Μὲ αὐτὰ πελαγοδρομοῦμε, «εὐποιίας ἐλαίῳ τὰς ψυχὰς ἀλειφόμενοι, … ἐν προσευχαῖς καὶ νηστείαις τὰς ἀρετὰς κατορθοῦντες». Ὁ συνδυασμὸς καὶ τῶν τριῶν εἶναι ὁ ἄριστος τρόπος γιὰ νὰ μᾶς ἀνεβάζει ὁ Χριστὸς «ἐκ τῶν ἀδύτων βυθῶν τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀπογνώσεως», ὅπου προσπαθεῖ συστηματικὰ ὁ διάβολος νὰ μᾶς κρατάει βυθισμένους.

Ἐπιβαίνοντες στὸ σωτήριο σκάφος τῆς Ἐκκλησίας, καλούμαστε ὅλοι νὰ συμμετέχουμε πρόθυμα στὸ πνευματικὸ αὐτὸ τρίαθλο. Πρωταθλητὲς εἶναι βέβαια οἱ πνευματικοὶ ἀετοί μας, οἱ ἅγιοι. Ἂς εἶναι γιὰ μᾶς ἀνυπέρβλητα πρότυπα. Καὶ ἂς τοὺς ἀκολουθοῦμε. Στὸν βαθμὸ ποὺ ὁ καθένας μπορεῖ. Ὅσο κι ἂν καταφέρει ὁ καθένας, εἶναι ἀποδεκτὸ καὶ πολύτιμο γιὰ τὸν Θεό. Στεφανώνονται ὅλοι οἱ ἀθλητές, ὄχι μόνο οἱ πρωταθλητές.

Ἂς διεγερθοῦμε λοιπὸν καὶ οἱ ραθυμότεροι. Ὁσονούπω τὸ πνευματικό μας καράβι εἰσπλέει στὸν λιμένα τῆς σωτηρίας. Μαζί του κι ἐμεῖς. Γιὰ νὰ προσκυνήσουμε «Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τὰ θεῖα παθήματα». Νὰ προφτάσουμε «καὶ τὴν φρικτὴν καὶ ἁγίαν Ἀνάστασιν».