Ὅταν ὑπομένουμε τούς πειρασμούς, μᾶς χαρίζουν τήν σοφία τους καί ἔτσι γινόμαστε φιλόσοφοι.
Ἂν δέν ταπεινωθοῦμε, δέν πρόκειται νά σταματήσει ἡ μάθηση τῶν πειρασμῶν. Ὁ ἐγωισμός δημιουργεῖ τούς πειρασμούς καί οἱ πειρασμοί τόν ἀχρηστεύουν.
Λοιπόν ταπεινώσου, ἂν θέλεις νά ταπεινωθοῦν οἱ διάβολοι πού σέ θλίβουν.
Ρίξε τόν ἑαυτόν σου κάτω ἀπ’ ὅλους καί πές: «Ἐγώ εἶμαι ὁ τελευταῖος τοῦ κόσμου καί ἐγώ φταίω γιά ὅλα!»
† Γέροντας Ἐφραίμ Φιλοθεΐτης
Πολλές φορές συμβαίνει να μᾶς πιάνει ἕνα ἄγχος γιά τά πνευματικά καί λέμε:
– Τώρα δέν προοδεύω, τί θά γίνει;
Ἔχεις μιά ἀγωνία, βλέπεις συνέχεια τίς ἀδυναμίες σου, βλέπεις ὅτι προσπαθεῖς καί δέν γίνεται τίποτα, τά ἐλαττώματα παραμένουν, τά πάθη δύσκολα φεύγουν καί σέ πιάνει μιά ἀγωνία.
Θά τά ἀφήσουμε στόν Θεό, δηλαδή καί τά πνευματικά. Ὄχι μόνο τό τί θά φᾶμε καί τό τί θά πιοῦμε καί ἄν θά ἔχουμε δουλειά ἤ δέν θά ἔχουμε, ἄν προοδεύσει ἤ ὄχι τό παιδί μας στά μαθήματα, ἀλλά καί τά πνευματικά ἀκόμη, τήν πνευματική πρόοδο νά τήν ἀφήσουμε στόν Θεό, ὅλα στόν Θεό καί νά ποῦμε:
– Θεέ μου, Ἐσύ ξέρεις, ὅποτε θέλεις Ἐσύ νά μοῦ τά πάρεις τά πάθη…
Τί εἶναι γιά τόν Θεό νά μᾶς πάρει τά πάθη σέ μιά στιγμή; Τίποτα! Ἀλλά δέν εἴμαστε ἔτοιμοι ἐμεῖς, γιατί δέν ἔχουμε τήν ἀπαιτούμενη ταπείνωση γιά νά φυλάξουμε αὐτή τήν καλή κατάσταση πού θά μᾶς ἔλθει, ὅταν ὁ Θεός πάρει τά πάθη. Θά μᾶς τά πάρει μέν, ἀλλά ἀμέσως μετά θά τά ξαναποκτήσουμε, θά τά ξαναενεργήσουμε.
Δίνει ὁ Θεός τή Χάρη, ἀλλά δέν τήν κρατᾶμε γιατί δέν ἔχουμε ταπείνωση. Ἀμέσως ὑπερηφανευόμαστε.
Γι’ αὐτό ὁ Θεός μᾶς ἀφήνει νά συντριβοῦμε καί ἀπό τά πάθη, νά συντριβοῦμε καί ἀπό τίς ἁμαρτίες πολλές φορές, ὥστε νά ἀποκτήσουμε αὐτή τήν ταπείνωση. Τότε μᾶς τά παίρνει καί γίνεται κατόπιν μόνιμη αὐτή ἡ κατάσταση τῆς ἀπάθειας καί τῆς Θείας Χάριτος.
Ἱερομ. Σάββα Ἁγιορείτου
(“Περί πειρασμῶν” Ἀββᾶ Δωροθέου Ὁμιλία στίς 04 – 2 – 2009)
Μὴ φοβᾶσαι, ὅ,τι καὶ νὰ συμβῇ. Ὁ Χριστὸς βλέπει. Ὅ,τι ἐπιτρέπει, εἶναι διὰ τὴν ταπείνωσιν καὶ τὴν σωτηρίαν σου.
Ἐμπιστεύσου τὸν Κύριον καὶ δὲν θὰ σὲ ἐγκαταλείψῃ.
Ὅταν ὁ Θεὸς δῆ, ὅτι ἐξαντλήθη ἡ δύναμίς σου καὶ ὅτι πια ἀπελπίστηκες ἀπὸ σένα, τότε ἐπεμβαίνει. Δὲν θέλει συνεργόν τὴν φιλαυτίαν σου.
Ἐγὼ δὲν φροντίζω διόλου. Ἔμαθα νὰ ἀναπαύομαι εἰς τὸν Θεόν, καὶ ἐκεῖνος ἐνεργεῖ.
Ὅταν ἀναθέτεις τὴν μέριμνά σου εἰς τὸν Θεόν, τότε ἀναπαύεται καὶ ἡ ψυχή σου.
Ὅ,τι θὲλεις, Κύριε, ὅπως θὲλεις, ὅταν θὲλεις. Ἐγὼ Σὲ ἐμπιστεύομαι.
Ἔρχεται ἡ χάρις καὶ ἡ ψυχὴ γίνεται φῶς, δὲν θέλει πια τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.
Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής
Δεν σε κατηγορώ ότι έκανες αμαρτίες πολλές και σοβαρές, όχι, άνθρωπος είσαι. Σε κατηγορώ, γιατί δεν εξομολογείσαι. Αυτό σε κατηγορώ.
Έπεσες; Στον πνευματικό. Έπεσες; Στον πνευματικό, όλα στον πνευματικό. Και η οσία Μαρία, πρώτα εξομολογήθηκε.
Στη γειτονιά μας ήτανε κάποιος Κύπριος και είχε έναν υποτακτικό, ο οποίος τους γονείς του δεν είχε αναπαύσει, να πούμε. Όταν καλογέρευσε, και τον Γέροντά του δεν τον ανέπαυσε. Κι’ εκεί που καθόμαστε στη Μικρή Αγία Άννα, τον έστειλε ο Γέροντάς του στον Γέροντα, τον Γέρο-Ιωσήφ, να πει τον λογισμό του και ό,τι μπορεί να τον βοηθήσει.
Όταν ήρθε εκεί, ήμαστε γύρω έτσι με τον Γέροντα, λέει: «Άντε εσύ, πήγαινε εσύ, πηγαίνετε στα δωματιά σας· έλα ‘δω, πατερ- Ιωάννη». Ανεβαίνει, πήγαινε στο δωμάτιό του.
-Γέροντα, λέει, η ψυχή μου κλαίει, κλαίει, κλαίει σαν μικρό παιδί.
-Γιατί, παιδί μου, η ψυχή σου κλαίει;
-Διότι, λέει, δεν ανέπαυσα τον Γέροντά μου.
-Ε, πού καταλαμβάνεις ότι δεν ανέπαυσες τον Γέροντα;
-Να, λέει, έτσι στην υπακοή.
-Άκουσε, παιδί μου. Εκεί που γκρέμισες, εκεί να διορθώσεις. Εχαλάρωσες το “νά ‘ναι ευλογημένο”, την ταπείνωση και την αυταπάρνηση στον Γέροντα. Μη ζητάς τώρα με την ευχή ή με την Θεία Μετάληψη, πάτερ μου, να διορθώσεις το λάθος σου. Εκεί έσφαλες, εκεί να βάλεις μετάνοια, εκεί να διορθώσεις.
Ο αββάς Παμβώ, όταν ήταν κοσμικός, πήγε και κλέψανε σύκα από άλλο γειτονικό αμπέλι. Και όταν τους πήρε μυρωδιά ο δραγάτης, τό ‘βαλαν στα ποδάρια να φύγουν, Αλλά από το μαντήλι που είχε τα σύκα, τού ‘πεσε ένα σύκο κάτω και να μην το χάσει, πήγε και τό ‘φαγε. Και λέει ο ίδιος:
«Όποτε θυμάμαι αυτό το σύκο, κάθομαι και κλαίω». Κάθομαι και κλαίω… Αυτό το σύκο…
Έτσι κι εγώ, να πούμε. Όταν θυμάμαι αυτήν την παρακοή που έκανα στον Γέροντα, ως άλλος απόστολος Πέτρος, κάθομαι και κλαίω. Γιατί να κάνω αυτήν την παρακοή, να μην την κάνω υπακοή να κερδίσω;
Ένα πράγμα, άμα σε κεντάει η συνείδησή σου, πήγαινε και βάλε μετάνοια: «Αδερφέ μου, ευλόγησον, σε παρακαλώ να με συγχωρέσεις, έσφαλα». Αυτό διορθώνει το λάθος σου. Μην παραβλέπεις τη συνείδησή σου. Άνθρωποι είμεθα, ένας στον άλλον φταίει. Ή σου είπε έναν λόγο είτε δεν έκανε εκείνο το οποίο είπες, και οπότε κατόπιν η συνείδηση έρχεται ελέγχουσα. Μην την παραβλέπεις, πήγαινε ταπεινώσου και πες το “ευλόγησον” εις τον αδελφό ή εις τον Γέροντα.
“Γέροντας Εφραίμ Κατουνακιώτης”. Εκδ.: Το Περιβόλι της Παναγίας
https://simeiakairwn.gr/
~ Ο ταπεινός ασχολείται με τον εαυτόν του, o υπερήφανος ασχολείται με τους άλλους.
~ Ο ταπεινός γνωρίζει τον εαυτόν του. Ο υπερήφανος δεν γνωρίζει τον εαυτόν του.
~ Ο ταπεινός δέχεται με υπομονή ό,τι δεν μπορεί ν’αλλάξει και περιμένει. Ο υπερήφανος θέλει να γίνονται όλα όπως τα θέλει και όταν τα θέλει.
~ Ο ταπεινός αναπαύεται και αναπαύει. Ο υπερήφανος αναστατώνεται και αναστατώνει.
~ Ο ταπεινός παίρνει όλα τα σφάλματα πάνω του. Ο υπερήφανος τα μεταβιβάζει στους άλλους.
~ Ο ταπεινός δοξάζει και ευγνωμονεί το Θεό για όλα! Ο υπερήφανος δεν είναι ποτέ ευχαριστημένος και όλα τον ενοχλούν…
~ Ο ταπεινός θα υψωθεί από τον Θεό. Ο υπερήφανος θα ταπεινωθεί από τον Θεό.
~ Αν αγαπήσεις την ταπεινοφροσύνη, θα γίνεις μερίδα του Χριστού. Αν αγαπήσεις την υπερηφάνεια, θα γίνεις μερίδα των δαιμόνων.
~ Η ταπείνωση κάνει τον άνθρωπο θεό. Η υπερηφάνεια έκανε τους αγγέλους δαίμονες.
~ Η ταπείνωση θα σου ανοίξει τις πόρτες του Ουρανού, ενώ η υπερηφάνεια θα τις κλείσει.
Άγιος Ευμένιος Σαριδάκης
1. Να δέχεσαι τις παρατηρήσεις με ευγνωμοσύνη, ακόμη κι αν είναι άδικες. Η ταπείνωση δοκιμάζεται όταν αδικούμαστε.
2. Μη δικαιολογείσαι εύκολα. Το να σωπαίνεις μπροστά στην κατηγορία είναι ένδειξη εσωτερικής δύναμης και εμπιστοσύνης στον Θεό.
3. Να αποδίδεις τα καλά που κάνεις στον Θεό, και τα λάθη στον εαυτό σου.
4. Να μη ζητάς επαίνους ούτε να επιδιώκεις να φαίνεσαι. Το φως της αληθινής αρετής λάμπει χωρίς κραυγές.
5. Να αγαπάς να μένεις στην αφάνεια. Ο ταπεινός δεν θέλει να ξεχωρίζει αλλά να ωφελεί σιωπηλά.
6. Να θεωρείς τον εαυτό σου τελευταίο και κατώτερο από όλους. Όχι με λόγια, αλλά με βαθιά επίγνωση της αδυναμίας σου.
7. Να χαίρεσαι όταν άλλοι προοδεύουν και δοξάζονται.
8. Να ζητάς συμβουλές και να υπακούς χωρίς εγωισμό.
9. Να υπομένεις τις ταπεινώσεις χωρίς αγανάκτηση. Είναι θησαυροί για τον πνευματικό άνθρωπο.
10. Να προσεύχεσαι συνεχώς για να σου δώσει ο Θεός το πνεύμα της ταπεινοφροσύνης.
Από την παράδοση του Γεροντικού
Είπεν ο Αββάς Δανιήλ ότι μας διηγήθη ο Αββάς Αρσένιος, τάχα διά κάποιον άλλον όμως δε αυτός ήτο. Ότι ενώ εκάθετο ένας γέρων εις το κελλίον του, του ήλθε φωνή όπου έλεγεν: Έλα και θα σου δείξω τα έργα των ανθρώπων. Και σηκωθείς εβγήκεν έξω και τον έφερεν εις ένα τόπον, και έδειξεν ένα Αιθίοπα ο οποίος έκοπτε ξύλα, και έκαμε μεγάλο φορτίον. Εδοκίμαζε δε να το σηκώση και δεν ημπορούσε και αντί να αφαιρέση από αυτό, πάλιν έκοπτε ξύλα και επρόσθετεν εις το φορτίον και τούτο έκαμνε πολύν καιρόν. Και αφού επροχώρησεν ολίγον, του έδειξεν άνθρωπον ο οποίος εστέκετο επάνω από πηγάδι, και έβγαζε νερόν από αυτό και το έβαλλεν εις δεξαμενήν τρυπημένην και το ίδιον νερόν χύνετο εις το πηγάδι. Και του λέγει πάλιν: Έλα να σου δείξω άλλο. Και βλέπει ναόν των ειδώλων και δύο άνδρας οι οποίοι εκάθοντο εις άλογα και εκρατούσαν ξύλον πλαγίως, ο ένας απέναντι του άλλου. Ήθελαν δε να έμβουν δια της θύρας και δεν ημπορούσαν, διότι το ξύλον ήτο πλάγιον και δεν εταπεινώθη ο ένας όπισθεν του άλλου, δια να φέρη το ξύλον κατ’ ευθείαν και δια τούτο έμειναν έξω από την θύραν. Αυτοί είναι λέγει, εκείνοι όπου κρατούν ωσάν ζυγόν δικαιοσύνης με υπερηφάνειαν και δεν εταπεινώθησαν δια να διορθώσουν τους εαυτούς των και περιπατήσουν την ταπεινήν οδόν του Χριστού δια τούτο και μένουν έξω από τη βασιλεία του Θεού. Εκείνος δε, όπου κόπτει ξύλα είναι άνθρωπος με αμαρτίες πολλές και αντί να μετανοήση, άλλας παρανομίας προσθέτει επάνω εις τας αμαρτίας του. Και εκείνος όπου εβγάζει τον νερόν, είναι άνθρωπος όπου κάμνει μεν έργα καλά. Επειδή όμως είχε ανακατωμένα εις αυτά και κακά, με αυτό έχασε τα καλά του έργα. Πρέπει λοιπόν να προσέχη πας άνθρωπος εις τα έργα του, δια να μη κοπιάση ματαίως.
Διηγήθηκαν γιά ἕναν Γέροντα, ὅτι νήστεψε ἑβδομήντα ἑβδομάδες (περίπου ἑνάμιση χρόνο), τρώγοντας μόνο μιά φορά τήν ἑβδομάδα (κάθε ἕξι μέρες δηλαδή) και παρακαλώντας στό διάστημα αὐτό τόν Θεό, νά τοῦ φανερώσει τή σημασία ἑνός χωρίου τῆς Γραφῆς. Ἀλλά ὁ Θεός δέν τοῦ τό ἀποκάλυψε.
Ἔκανε δηλαδή ὅλον αὐτόν τόν ἀγῶνα γιά νά τοῦ ἐξηγήσει ὁ Θεός κάτι ἀπό τήν Γραφή. Ὁ Θεός ὅμως δέν ἐκβιάζεται. Δέν ἀποκαλύπτει κάτι, ἄν δέν κρίνει ὅτι αὐτό θά εἶναι γιά τό καλό μας. Λέει τότε μέσα του:
«Νά, τόσους κόπους ἔκανα, καί τίποτα δέν κατόρθωσα. Ἄς πάω λοιπόν στόν ἀδελφό μου καί ἄς τόν ρωτήσω».
Φεύγοντας ὅμως, καθώς ἔκλεινε πίσω του τήν πόρτα, ἔστειλε ὁ Κύριος ἕναν Ἄγγελο, πού τοῦ εἶπε:
– Οἱ ἑβδομήντα ἑβδομάδες τῆς νηστείας σου δέν ἔφτασαν στόν Θεό. Ὅταν ὅμως ταπεινώθηκες καί κίνησες νά πᾶς στόν ἀδελφό σου, Ἐκεῖνος μ’ ἔστειλε γιά νά σοῦ ἐξηγήσω τό ρητό. Καί ἀφοῦ τόν πληροφόρησε γιά τή σημασία τοῦ χωρίου πού ζητοῦσε, ἀναχώρησε ὁ Ἄγγελος.
Βλέπετε πότε μᾶς ἀκούει ὁ Θεός; Ὅταν ταπεινωνόμαστε καί πηγαίνουμε στόν συνάνθρωπο, στόν σύνδουλό μας, στόν ἀδελφό μας. Γι’ αὐτό, εἶναι ὑπερηφάνεια ὅταν μερικοί ἀρνοῦνται νά πᾶνε σέ πνευματικό καί άντί γι’ αὐτό μιλᾶνε στίς εἰκόνες γιατί κατ’ αὐτούς μιλᾶνε ἀπευθείας στόν Θεό. Αὐτό εἶναι λάθος, εἶναι ὑπερηφάνεια.
Ὁ Γέροντας αὐτός ἔκανε ἑβδομήντα ἑβδομάδες νηστεία, ἔλιωσε τόν ἑαυτό του. Μεγάλη ἄσκηση νά τρῶς κάθε ἕξι μέρες! Παρά τήν προσπάθειά του ὅμως δέν πῆρε ἀπάντηση. Ὅταν ὅμως ἀποφάσισε νά ρωτήσει τόν ἀδελφό του, τότε ταπεινώθηκε και πῆρε ἀπάντηση.
Ἔτσι θέλει ὁ Θεός νά ἐνεργοῦμε. Ὁ Θεός δέν εὐαρεστεῖται στήν (ξερή) ἄσκηση, ἀλλά στήν ταπείνωση. Ὅταν ἡ ἄσκηση δέν ἔχει ταπείνωση, μπορεῖ νά σέ κάνει δαιμονισμένο, εἶναι δαιμονικό πράγμα. Σοῦ τρέφει τήν ὑπερηφάνεια, τήν ἰδέα ὅτι εἶσαι ξεχωριστός, ὅτι δέν εἶσαι σάν τούς ἄλλους ἀνθρώπους, πού δέν κάνουν ἄσκηση. Τότε γίνεσαι σάν τούς Δαίμονες.
Ἱερομ. Σάββα Ἁγιορείτου (Ὁμιλία 5 – 4 – 2008)
«Όλων των κακών αιτία είναι η φιλαυτία. Καί γι αυτό από την στάση μας απέναντι της εξαρτάται, καί ή αιώνια ζωή καί ή αιώνια σωτηρία μας. Για αυτό οί άγιοι πατέρες λένε, ότι όπου δεν υπάρχει ταπείνωση, δεν υπάρχει σωτηρία. Ας νηστεύει πολύ. Ας προσεύχεται πολύ. Ας διαβάζει το ψαλτήρι, παρακλήσεις, χαιρετισμούς. Τίποτε δεν θα τον ωφελήσουν. Έστω καί αν φοράει κουρέλια· έστω καί αν κοιμάται στο πάτωμα. Δεν θα τον ωφελήσουν! Θα είναι απλώς μια εκδήλωση φανατισμού…»
Στάρετς Σαμψών
Έτσι, λοιπόν, δεν μπορεί να είναι γνήσια η εξομολόγησή μας και αυτό φαίνεται καθαρά, γιατί δεν αλλάζουμε. Γιατί δεν είμαστε ταπεινοί. Ο Τελώνης της Παραβολής, αυτός δεν έδειξε το Φαρισαίο. Εμείς σήμερα παριστάνουμε τους τελώνες, για να δείξουμε τους Φαρισαίους. Και αποδεικνυόμαστε ότι, εμείς είμαστε οι Φαρισαίοι. Διότι ο Τελώνης ξέροντας τις αμαρτίες του δεν έκρινε απολύτως κανένα. Εμείς κρίνουμε τους πάντες. Γιατί ακριβώς, μας λείπει η ταπείνωση, μας λείπει η αγάπη.
Είμαστε μπερδεμένοι…
Μητροπολίτης Σισανίου και Σιατίστης Παύλος